ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تراجم و رجال]] | پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط  
| موضوع مرتبط = اصحاب امام کاظم
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تراجم و رجال]] - [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط  =  
}}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
درباره ابراهیم بن ابی‌محمود بیشترین اطلاعاتی که در کتب رجالی آمده، درباره طبقه و جایگاه [[حدیثی]] اوست؛ ولی با مراجعه به [[احادیث]] ایشان و دقت در محتوای آنها اطلاعات بیشتری به دست خواهد آمد؛ مانند [[حُسن]] [[اعتقاد]] و جایگاه ولایی وی و اینکه چون [[اهل]] [[خراسان]] بوده، بعد از حضور [[امام رضا]] {{ع}} در آن دیار، پیوند نزدیکی با آن حضرت داشته و سؤالات فراوانی را از محضر ایشان در موضوعات گوناگون از جمله [[تفسیر]] داشته و سپس همه آنها را گردآوری و در مجموعه‌ای با عنوان المسائل تدوین کرده است<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۹۱.</ref>.
[[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی]]، [[مولی]]، از [[اصحاب امام کاظم]]{{ع}}<ref>ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.</ref> و [[امام رضا]]{{ع}}<ref>{{عربی|إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا{{ع}} له کتاب}}؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.</ref> است و از آن دو [[بزرگوار]] [[روایت]] کرده است. [[حسن بن موسی خشاب]] نیز [[حدیثی]] را نقل کرده که دلالت دارد که [[ابراهیم]] امام جواد]]{{ع}} را نیز [[درک]] کرده است<ref>اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.</ref>. ابراهیم افزون بر [[امامان معصوم]]، از محدثانی همچون [[علی بن یقطین]]<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.</ref> [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[علی بن اسباط]]، [[احمد بن محمد بن عیسی]]<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.</ref>، [[ابراهیم بن هاشم]]<ref>المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.</ref>، [[عبدالعظیم بن عبدالله حسنی]]<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.</ref>، [[احمد]] [[مالکی]]<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.</ref>، [[عبدالله بن عامر]]<ref>صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.</ref>، [[حسن بن موسی خشاب]]<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.</ref>، [[اسحاق بن اسماعیل]]<ref>کفایة الأثر، ص۲۷۷.</ref> و [[محمد بن حسین بن ابی خطاب]]<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.</ref> می‌باشند.


برخی از رجالیون [[شیعه]] [[ابراهیم بن ابی محمود خراسانی]] را فردی مورد [[اعتماد]]، [[ثقه]]<ref>رجال الطوسی، ص۳۵۱؛ کتاب الرجال، ابن داوود، ص۳۹؛ فائق المقال، ص۷۸.</ref> و از [[اصحاب]] و راویان امام رضا {{ع}} دانسته‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۲۵؛ خلاصة الأقوال، ص۳.</ref>. او از [[محدثان]] و علمای امامی<ref>سبل الرشاد، ص۳۳؛ معجم المؤلفین، ج۱، ص۱۱۰.</ref> و از [[موالی]]<ref>کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.</ref>، یعنی [[غیر عرب]] [[خالص]]<ref>سبل الرشاد، ص۳۳؛ معجم المؤلفین، ج۱، ص۱۱۰.</ref> است. بر اساس آنچه از [[روایات]] برمی‌آید، [[ابراهیم]] از [[راویان]] و [[یاران امام کاظم]] {{ع}}<ref>کتاب الرجال، برقی، ص۵۲؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۵۳.</ref>، [[امام رضا]] {{ع}} و [[امام جواد]] {{ع}}<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷.</ref> بود، هر چند بیشتر به عنوان [[صحابی]] [[امام کاظم]] {{ع}} مطرح است<ref>لسان المیزان، ج۲، ص۱۱۰.</ref>، چون دوران [[حیات]] [[علمی]] و مذهبی خود را با آن حضرت سپری کرده است. او بنا به گفته کشی فردی [[نابینا]] بود و [[حدیثی]] از [[ابوجعفر]]، امام جواد {{ع}} [[روایت]] کرده که بر اساس آن روایت، آن حضرت و امام رضا {{ع}} برای او، رفتن به [[بهشت]] را [[دعا]] کردند و حتی آمده است که امام جواد {{ع}} همچنین بهشت را برایش ضمانت نموده است<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷.</ref>.<ref>[[زهرا مقدسی|مقدسی، زهرا]]، [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی (مقاله)|مقاله «ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۱]]، ص ۳۳۴؛ جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص ۷۳.</ref>
درباره [[شخصیت]] ابراهیم، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] نیست و بزرگانی چون [[نجاشی]]، [[شیخ طوسی]] و [[علامه حلی]] بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند. نجاشی نوشته است: [[ابراهیم بن ابی محمود خراسانی]] فردی موثق است<ref>رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.</ref>. شیخ طوسی نیز وی را [[ثقه]] و مولی دانسته<ref>رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.</ref> و علامه حلی می‌نویسد: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی، مولی، از امام رضا{{ع}} روایت کرده، ثقه است و بر روایت او [[اعتماد]] می‌شود<ref>رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.</ref>. [[نصر بن صباح]] روایتی را نقل کرده که [[امام جواد]]{{ع}} [[بهشت]] را برای ابراهیم ضمانت فرموده است<ref>«{{متن حدیث|...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا}}»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.</ref>. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا ابراهیم فردی نابینا بود<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.</ref>.


== طبقه راوی ==
[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست، ولی به تصریح نصر بن صباح وی اندکی پس از [[امام رضا]]{{ع}} درگذشته است<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.</ref>. او دارای تألیفاتی چون کتاب مسائل بوده است<ref>طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.</ref> که [[احمد بن محمد بن عیسی]] از وی [[روایت]] کرده<ref>رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.</ref> و ابن‌شهر [[آشوب]] عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است<ref>معالم العلماء، ص۷.</ref>. این کتاب [[حدیثی]] در ۲۵ ورقه است<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.</ref> و [[خویی]] [[روایات]] وی را بیش از ۳۲ مورد در [[کتب اربعه شیعه]] می‌داند<ref>معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.</ref>
از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] راوی اطلاعی در دست نیست؛ لکن [[برقی]] ایشان را در [[اصحاب امام کاظم]] {{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۵۲.</ref> و [[نجاشی]] وی را از [[راویان امام رضا]] {{ع}} ذکر کرده<ref>{{عربی|إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،... روی عن الرضا {{ع}}؛ له کتاب}}؛ (رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳).</ref>، چنان که [[شیخ طوسی]] در کتاب رجال وی را از [[اصحاب امامان]] [[امام کاظم]] و [[امام رضا]] {{عم}} به شمار آورده<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.</ref>.


== استادان و شاگردان ==
در میان اسناد روایاتی که ابراهیم بن ابی محمود نقل کرده، تنها نام [[علی بن یقطین]]<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.</ref> دیده می‌شود که استاد وی شمرده می‌شود؛ ولی افراد بسیاری از ایشان حدیث گزارش کردند که از شاگردان [[حدیثی]] وی شمرده می‌شوند؛ مانند [[علی بن اسباط]]، [[احمد بن محمد بن عیسی]]<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.</ref>، [[ابراهیم بن هاشم]]<ref>المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.</ref>، [[عبدالعظیم بن عبدالله حسنی]]<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.</ref>، [[احمد مالکی]]<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.</ref>، [[عبدالله بن عامر]]<ref>الأمالی (صدوق)، ص۱۲۸، ح۲.</ref>، [[حسن بن موسی خشاب]]<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.</ref>، [[اسحاق بن اسماعیل]]<ref>کفایة الأثر، ص۲۷۷.</ref> و [[محمد بن حسین بن ابی خطاب]]<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۹۴-۱۹۵.</ref>
وی [[کتابی]] در ۲۵ ورقه دارد که [[احمد بن محمد بن عیسی]] از وی روایت کرده<ref>رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.</ref> و [[ابن‌شهر آشوب]] عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است<ref>معالم العلماء، ص۷.</ref>؛ کتابی حدیثی که با چند واسطه از [[ابراهیم بن ابی محمود]] روایت شده است<ref>الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج۶، ص۳۰۴.</ref>.<ref>[[زهرا مقدسی|مقدسی، زهرا]]، [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی (مقاله)|مقاله «ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۱]]، ص ۳۳۴.</ref>
== جایگاه [[حدیثی]] راوی ==
از سخنان بزرگان رجالی، مانند [[شیخ طوسی]] و [[نجاشی]]، نیز جلالت و [[شأن]] کسانی که از راوی [[نقل حدیث]] کردند، مانند [[ابراهیم بن هاشم قمی]]، [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی]] و [[عبدالعظیم الحسنی]] فهمیده می‌شود که ابراهیم بن ابی محمود از اجلای [[راویان]] و [[صداقت]] و [[وثاقت]] وی محرز و از جایگاه بلندی برخوردار بوده، تا جایی که [[امام جواد]] {{ع}} [[بهشت]] را برای وی ضمانت کرده است<ref>{{متن حدیث|... فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ كَانَ أَبُوكَ رُبَّمَا قَالَ لِي فِي الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْكَنَكَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَكَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَكَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ تَضْمَنُ لِي عَنْ رَبِّكَ أَنْ تُدْخِلَنِي الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا}}؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۹۷.</ref>
== جستارهای وابسته ==
* [[ابراهیم بن محمد (راوی)]]
* [[راویان امام رضا]]
{{اصحاب امام رضا}}
== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009725.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۱''']]
# [[پرونده: IM009725.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۱''']]
# [[پرونده: 1100514.jpg|22px]] [[زهرا مقدسی|مقدسی، زهرا]]، [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی (مقاله)|مقاله «ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
# [[پرونده: IM009810.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۳۲: خط ۲۱:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:رجال تفسیری]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام کاظم]]
[[رده:اصحاب امام رضا]]
[[رده:راویان امام کاظم]]
[[رده:راویان امام رضا]]
[[رده:راویان امام رضا]]
[[رده:اصحاب امام رضا]]
[[رده:راویان امام جواد]]
[[رده:طبقه ششم راویان]]
[[رده:رجال تفسیری]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۵

مقدمه

ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی، مولی، از اصحاب امام کاظم(ع)[۱] و امام رضا(ع)[۲] است و از آن دو بزرگوار روایت کرده است. حسن بن موسی خشاب نیز حدیثی را نقل کرده که دلالت دارد که ابراهیم امام جواد]](ع) را نیز درک کرده است[۳]. ابراهیم افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون علی بن یقطین[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان علی بن اسباط، احمد بن محمد بن عیسی[۵]، ابراهیم بن هاشم[۶]، عبدالعظیم بن عبدالله حسنی[۷]، احمد مالکی[۸]، عبدالله بن عامر[۹]، حسن بن موسی خشاب[۱۰]، اسحاق بن اسماعیل[۱۱] و محمد بن حسین بن ابی خطاب[۱۲] می‌باشند.

درباره شخصیت ابراهیم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف نیست و بزرگانی چون نجاشی، شیخ طوسی و علامه حلی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی فردی موثق است[۱۳]. شیخ طوسی نیز وی را ثقه و مولی دانسته[۱۴] و علامه حلی می‌نویسد: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی، مولی، از امام رضا(ع) روایت کرده، ثقه است و بر روایت او اعتماد می‌شود[۱۵]. نصر بن صباح روایتی را نقل کرده که امام جواد(ع) بهشت را برای ابراهیم ضمانت فرموده است[۱۶]. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا ابراهیم فردی نابینا بود[۱۷].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح نصر بن صباح وی اندکی پس از امام رضا(ع) درگذشته است[۱۸]. او دارای تألیفاتی چون کتاب مسائل بوده است[۱۹] که احمد بن محمد بن عیسی از وی روایت کرده[۲۰] و ابن‌شهر آشوب عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است[۲۱]. این کتاب حدیثی در ۲۵ ورقه است[۲۲] و خویی روایات وی را بیش از ۳۲ مورد در کتب اربعه شیعه می‌داند[۲۳].[۲۴]

منابع

پانویس

  1. ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.
  2. إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
  3. اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
  4. الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.
  5. الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.
  6. المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.
  7. عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.
  8. کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.
  9. صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.
  10. رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.
  11. کفایة الأثر، ص۲۷۷.
  12. عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.
  13. رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.
  14. رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
  15. رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.
  16. ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
  17. رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
  18. رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
  19. طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.
  20. رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.
  21. معالم العلماء، ص۷.
  22. رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
  23. معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.
  24. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.