ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۵

مقدمه

ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی، مولی، از اصحاب امام کاظم(ع)^[۱] و امام رضا(ع)^[۲] است و از آن دو بزرگوار روایت کرده است. حسن بن موسی خشاب نیز حدیثی را نقل کرده که دلالت دارد که ابراهیم امام جواد]](ع) را نیز درک کرده است^[۳]. ابراهیم افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون علی بن یقطین^[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان علی بن اسباط، احمد بن محمد بن عیسی^[۵]، ابراهیم بن هاشم^[۶]، عبدالعظیم بن عبدالله حسنی^[۷]، احمد مالکی^[۸]، عبدالله بن عامر^[۹]، حسن بن موسی خشاب^[۱۰]، اسحاق بن اسماعیل^[۱۱] و محمد بن حسین بن ابی خطاب^[۱۲] می‌باشند.

درباره شخصیت ابراهیم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف نیست و بزرگانی چون نجاشی، شیخ طوسی و علامه حلی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی فردی موثق است^[۱۳]. شیخ طوسی نیز وی را ثقه و مولی دانسته^[۱۴] و علامه حلی می‌نویسد: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی، مولی، از امام رضا(ع) روایت کرده، ثقه است و بر روایت او اعتماد می‌شود^[۱۵]. نصر بن صباح روایتی را نقل کرده که امام جواد(ع) بهشت را برای ابراهیم ضمانت فرموده است^[۱۶]. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا ابراهیم فردی نابینا بود^[۱۷].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح نصر بن صباح وی اندکی پس از امام رضا(ع) درگذشته است^[۱۸]. او دارای تألیفاتی چون کتاب مسائل بوده است^[۱۹] که احمد بن محمد بن عیسی از وی روایت کرده^[۲۰] و ابن‌شهر آشوب عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است^[۲۱]. این کتاب حدیثی در ۲۵ ورقه است^[۲۲] و خویی روایات وی را بیش از ۳۲ مورد در کتب اربعه شیعه می‌داند^[۲۳].^[۲۴]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.
↑ إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
↑ اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
↑ الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.
↑ الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.
↑ المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.
↑ کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.
↑ صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.
↑ کفایة الأثر، ص۲۷۷.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.
↑ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.
↑ رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
↑ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.
↑ ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.
↑ رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.
↑ معالم العلماء، ص۷.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.

[1] ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.

[2] إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.

[3] اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.

[4] الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.

[5] الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.

[6] المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.

[7] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.

[8] کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.

[9] صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.

[10] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.

[11] کفایة الأثر، ص۲۷۷.

[12] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.

[13] رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.

[14] رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.

[15] رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.

[16] ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.

[17] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[18] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[19] طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.

[20] رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.

[21] معالم العلماء، ص۷.

[22] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[23] معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.

[24] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{امامت}}
+{{مدخل مرتبط
-<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
+| موضوع مرتبط = اصحاب امام کاظم
-<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تراجم و رجال]] - [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تاریخ اسلامی]]</div>
+| عنوان مدخل  =
+| مداخل مرتبط = [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تراجم و رجال]] - [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی در تاریخ اسلامی]]
+| پرسش مرتبط  =
+}}
-==مقدمه==
+== مقدمه ==
-از [[راویان امام رضا]]{{ع}}. برخی از رجالیون [[شیعه]] [[ابراهیم بن ابی محمود خراسانی]] را فردی مورد [[اعتماد]]، [[ثقه]]<ref>رجال الطوسی، ص۳۵۱؛ کتاب الرجال، ابن داود، ص۳۹؛ فائق المقال، ص۷۸.</ref> و از [[اصحاب]] و راویان امام رضا{{ع}} دانسته‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۲۵؛ خلاصة الأقوال، ص۳.</ref>. او از [[محدثان]] و علمای امامی<ref>سبل الرشاد، ص۳۳؛ معجم المؤلفین، ج۱، ص۱۱۰.</ref> و از [[موالی]]<ref>کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.</ref>، یعنی [[غیر عرب]] [[خالص]]<ref>سبل الرشاد، ص۳۳؛ معجم المؤلفین، ج۱، ص۱۱۰.</ref> است. بر اساس آنچه از [[روایات]] بر می‌آید، [[ابراهیم]] از [[راویان]] و [[یاران امام کاظم]]{{ع}}<ref>کتاب الرجال، برقی، ص۵۲؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۵۳.</ref>، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}}<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷.</ref> بود، هر چند بیشتر به عنوان [[صحابی]] [[امام کاظم]]{{ع}} مطرح است<ref>لسان المیزان، ج۲، ص۱۱۰.</ref>، چون دوران [[حیات]] [[علمی]] و مذهبی خود را با آن [[حضرت]] سپری کرده است. او بنا به گفته کشی فردی [[نابینا]] بود و [[حدیثی]] از [[ابوجعفر]]، امام جواد{{ع}} [[روایت]] کرده که بر اساس آن روایت، آن حضرت و امام رضا{{ع}} برای او، رفتن به [[بهشت]] را [[دعا]] کردند و حتی آمده است که امام جواد{{ع}} همچنین بهشت را برایش ضمانت نموده است<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷.</ref>.
+[[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی]]، [[مولی]]، از [[اصحاب امام کاظم]]{{ع}}<ref>ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.</ref> و [[امام رضا]]{{ع}}<ref>{{عربی|إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا{{ع}} له کتاب}}؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.</ref> است و از آن دو [[بزرگوار]] [[روایت]] کرده است. [[حسن بن موسی خشاب]] نیز [[حدیثی]] را نقل کرده که دلالت دارد که [[ابراهیم]] امام جواد]]{{ع}} را نیز [[درک]] کرده است<ref>اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.</ref>. ابراهیم افزون بر [[امامان معصوم]]، از محدثانی همچون [[علی بن یقطین]]<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.</ref> [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[علی بن اسباط]]، [[احمد بن محمد بن عیسی]]<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.</ref>، [[ابراهیم بن هاشم]]<ref>المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.</ref>، [[عبدالعظیم بن عبدالله حسنی]]<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.</ref>، [[احمد]] [[مالکی]]<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.</ref>، [[عبدالله بن عامر]]<ref>صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.</ref>، [[حسن بن موسی خشاب]]<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.</ref>، [[اسحاق بن اسماعیل]]<ref>کفایة الأثر، ص۲۷۷.</ref> و [[محمد بن حسین بن ابی خطاب]]<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.</ref> می‌باشند.
-افرادی چون [[ابراهیم بن هاشم کوفی قمی]]<ref>الفوائد الرجالیة، ج۱، ص۴۳۹.</ref>، [[حسین بن سعید]]، [[عبدالعظیم بن عبدالله حسنی]]، [[علی بن اسباط]]<ref>معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.</ref>، [[حسن بن احمد مالکی]] و [[حسن بن موسی خشاب]] از وی روایت کرده‌اند<ref>أعیان الشیعة، ج۲، ص۱۰۹؛ العندبیل، ص۵.</ref>. همچنین وی [[کتابی]] در ۲۵ ورقه دارد که [[احمد بن محمد بن عیسی]] از وی روایت کرده<ref>رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.</ref> و [[ابن‌شهر آشوب]] عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است<ref>معالم العلماء، ص۷.</ref>؛ کتابی حدیثی که با چند واسطه از [[ابراهیم بن ابی محمود]] روایت شده است<ref>الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج۶، ص۳۰۴.</ref>. [[خویی]] روایات وی را بیش از ۳۲ مورد<ref>معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.</ref> در [[کتب اربعه]] شیعه می‌داند که از این شمار، سی [[حدیث]] را از [[امام کاظم]]{{ع}} و [[امام رضا]]{{ع}} و باقی را از [[علی بن یقطین]] نقل کرده است<ref>موسوعة طبقات الفقهاء، ج۳، ص۳۴-۳۵.</ref>.
+درباره [[شخصیت]] ابراهیم، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] نیست و بزرگانی چون [[نجاشی]]، [[شیخ طوسی]] و [[علامه حلی]] بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند. نجاشی نوشته است: [[ابراهیم بن ابی محمود خراسانی]] فردی موثق است<ref>رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.</ref>. شیخ طوسی نیز وی را [[ثقه]] و مولی دانسته<ref>رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.</ref> و علامه حلی می‌نویسد: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی، مولی، از امام رضا{{ع}} روایت کرده، ثقه است و بر روایت او [[اعتماد]] می‌شود<ref>رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.</ref>. [[نصر بن صباح]] روایتی را نقل کرده که [[امام جواد]]{{ع}} [[بهشت]] را برای ابراهیم ضمانت فرموده است<ref>«{{متن حدیث|...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا}}»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.</ref>. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا ابراهیم فردی نابینا بود<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.</ref>.
-درباره [[ابراهیم]] این نکته مطرح است که آیا وی با [[ابراهیم بن محمد]] که از [[موالی]] [[خراسان]] و دارای [[کنیه]] ابو [[محمود]] است<ref>سیرة الإمام الجواد{{ع}}، ج۱، ص۱۲.</ref>، تفاوت دارد یا یکی است؟ از آن رو که نام هر دو یکی است، هر دو از موالی و از [[اصحاب امام رضا]]{{ع}} می‌باشند و منافاتی بین کنیه و اسم آنان نیز وجود ندارد. برخی با این بیان که اولاً [[شیخ طوسی]] ابراهیم بن ابی محمود را از [[اصحاب امام کاظم]]{{ع}}<ref>رجال الطوسی، ص۳۳۲.</ref> و امام رضا{{ع}}<ref>رجال الطوسی، ص۳۵۱.</ref> می‌داند، در حالی که ابراهیم بن محمد خراسانی را صرفاً از اصحاب امام رضا{{ع}} معرفی می‌کند<ref>رجال الطوسی، ص۳۵۳.</ref> و در ثانی، برای ابن ابی محمود کتاب الرسائل ذکر شده، ولی ابن‌محمد چنین [[کتابی]] ندارد، احتمال یکی بودن این دو را چندان [[استوار]] ندانسته و بر تمایز آن دو روی می‌کنند<ref>تنقیح المقال، ج۴، ص۳۵۲، پاورقی.</ref>. البته [[زندگینامه]] ابراهیم بن ابی محمود چندان روشن نیست، به همین سبب فردی [[مجهول الحال]] دانسته شده است<ref>تنقیح المقال، ج۴، ص۳۵۲، پاورقی.</ref>. به هر حال، وی علاوه بر [[مصاحبت]] با [[امام کاظم]]{{ع}}، با [[امام جواد]]{{ع}} نیز همزمانی داشته و گویا در اوایل [[امامت]] آن [[حضرت]] در گذشته باشد، چون جز یک [[روایت]] که از آن حضرت نقل کرده، دیگر هیچ خبری از او در متون یافت نمی‌شود.<ref>منابع: اختیار معرفة الرجال، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی، تحقیق: حسن مصطفوی، مشهد، دانشگاه فردوسی، ۱۳۴۸ش؛ أعیان الشیعة، سیدمحسن بن عبدالکریم امین عاملی (۱۳۷۱ق)، تحقیق: سید حسن امین، بیروت، دار التعارف، ۱۴۰۳ق، تنقیح المقال فی علم الرجال، عبدالله بن محمد حسن مامقانی (۱۳۵۱ق)، تحقیق: محیی الدین مامقانی، قم، مؤسسة آل البیت له لإحیاء التراث، اول، ۱۴۲۳ق؛ خلاصة الأقوال فی معرفة الرجال رجال العلامة الحلی)، حسن بن یوسف معروف به علامه حلی (۷۲۶ق)، تحقیق: سید محمدصادق بحر العلوم، قم، مکتبة الرضی، دوم، ۱۴۰۲ق؛ دایرة المعارف تشیع، زیر نظر: احمد حاج سید جوادی (معاصر) - کامران فانی (معاصر) - بهاء الدین خرمشاهی (معاصر)، تهران، سعید محبی، دوم، ۱۳۷۲ش، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، محمد محسن بن علی منزوی معروف به آقابزرگ تهرانی (۱۳۸۹ق)، قم، اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق؛ رجال الطوسی، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، سوم، ۱۴۱۵ق؛ رجال النجاشی، احمد بن علی معروف به نجاشی (۴۵۰ق)، تحقیق: سید موسی شبیری زنجانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، پنجم، ۱۴۱۶ق؛ سبل الرشاد إلی أصحاب الإمام الجواد، عبدالحسین بن علی اصغر شبستری (معاصر)، قم، المکتبة التاریخیة المختصة، اول، ۱۴۲۱ق، سیرة الإمام الجواد، حسین شاکری، قم، مؤلف، اول، ۱۴۱۹ق؛ طرائف المقال فی معرفة طبقات الرجال، سید علی اصغر بن محمد شفیع بروجردی (۱۳۱۳ق)، تحقیق: سید مهدی رجایی، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، اول، ۱۴۱۰ق؛ العندیل فی تمییز الصحیح من العلیل، سید محمد حسین رضوی کاشانی، تهران، بینا، اول، ۱۳۸۵ق، فائق المقال فی الحدیث و الرجال، احمد بن عبدالرضا بصری (۱۰۸۵ق)، تحقیق: غلام حسین قیصریه‌ها، قم، دار الحدیث، اول، ۱۴۲۲ق، الفوائد الرجالیة، سیدمحمدمهدی بن مرتضی بحر العلوم (۱۲۱۲ق)، تحقیق: سید محمدصادق بحر العلوم - سید حسین بحر العلوم، تهران، مکتبة الصادق، اول، ۱۳۶۳ ش؛ کتاب الرجال، حسن بن علی معروف به ابن داود حلی (۷۴۰ق)، تحقیق: سید محمدصادق بحر العلوم، قم، منشورات الرضی، ۱۳۹۲ق؛ کتاب الرجال، احمد بن محمد برقی (۲۷۴ق)، تهران، دانشگاه تهران، اول، ۱۳۴۲ش؛ لسان المیزان، احمد بن علی معروف به ابن حجر عسقلانی (۸۵۲ق)، بیروت، مؤسسة الأعلمی، دوم، ۱۳۹۰ق؛ معالم العلماء، محمد بن علی مازندرانی معروف به ابن شهر آشوب (۵۸۸ق)، تصحیح: سید محمدصادق بحر العلوم، نجف، المطبعة الحیدریة، دوم، ۱۳۸۰ق؛ معجم المؤلفین، عمر بن رضا کحاله (۱۴۰۸ق)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۳۸۷ق؛ معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، سید ابو القاسم بن علی اکبر موسوی خویی (۱۴۱۳ق)، قم، مدینة العلم، پنجم، ۱۴۱۳ق؛ موسوعة طبقات الفقهاء، زیر نظر: جعفر بن محمد حسین سبحانی (معاصر)، تحقیق و نشر: مؤسسة الإمام الصادق، قم، اول، ۱۴۱۸ق؛ نقد الرجال، سید مصطفی بن حسین حسینی تفرشی (۱۰۱۵ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة آل البیت علیا لإحیاء التراث، قم، اول، ۱۴۱۸ق.</ref>.<ref>[[زهرا مقدسی|مقدسی، زهرا]]، [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی - مقدسی (مقاله)|مقاله «ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام رضا]] ص ۳۳۴.</ref>
+[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست، ولی به تصریح نصر بن صباح وی اندکی پس از [[امام رضا]]{{ع}} درگذشته است<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.</ref>. او دارای تألیفاتی چون کتاب مسائل بوده است<ref>طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.</ref> که [[احمد بن محمد بن عیسی]] از وی [[روایت]] کرده<ref>رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.</ref> و ابن‌شهر [[آشوب]] عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است<ref>معالم العلماء، ص۷.</ref>. این کتاب [[حدیثی]] در ۲۵ ورقه است<ref>رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.</ref> و [[خویی]] [[روایات]] وی را بیش از ۳۲ مورد در [[کتب اربعه شیعه]] می‌داند<ref>معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
-# [[پرونده: 1100514.jpg|22px]] [[زهرا مقدسی|مقدسی، زهرا]]، [[ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی - مقدسی (مقاله)|مقاله «ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
+# [[پرونده: IM009725.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۱''']]
 {{پایان منابع}}
-{{اصحاب امام رضا}}
 == پانویس ==
 {{پانویس}}
-[[رده:ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی]]
-[[رده:مدخل]]
 [[رده:اعلام]]
+[[رده:اصحاب امام کاظم]]
+[[رده:اصحاب امام رضا]]
+[[رده:راویان امام کاظم]]
 [[رده:راویان امام رضا]]
-[[رده:اصحاب امام رضا]]
+[[رده:راویان امام جواد]]
+[[رده:طبقه ششم راویان]]
+[[رده:رجال تفسیری]]