زکات در لغت

این مدخل زیرشاخهٔ بحث زکات است. زکات از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: زکات در لغت - زکات در قرآن - زکات در حدیث - زکات در نهج البلاغه - زکات در فقه سیاسی - زکات در معارف دعا و زیارات - زکات در معارف و سیره نبوی - زکات در معارف و سیره علوی - زکات در معارف و سیره سجادی - زکات در فقه اسلامی - زکات در جامعه‌شناسی اسلامی - پرسش مرتبط ندارد

مقدمه

بدون تردید، زکات واژه‌ای عربی است و قبل از اینکه پیامبر اسلام به رسالت برانگیخته شود و قرآن نازل گردد، عرب زبانان واژه زکات را در گفتگوهای خود به کار می‌برده‌اند. بنابر این باید دید در لغت عرب زکات به چه معنی است؟ ابن منظور از لغت شناسان عرب زبان در این باره می‌نویسد: قال ابوعلي: الزكاة صفوة الشيء و زكّاه إذا أخذ زكاته و تزكّى أی تصدّق. «زکات، برگزیده چیز است و زکّاه؛ یعنی برگزیده‌اش را گرفت و تزکّی؛ یعنی انفاق کرد».

قال الفراء: زكاه صلاحا. قال ابو زيد النحوي: و اصل الزكاة في اللغة الطهارة و النماء و البركة و المدح و كلّه قد استعمل في القرآن و الحديث.

اصل زکات در لغت به معنای طهارت، رشد، برکت و ستایش است و همه این موارد در قرآن و حدیث به کار رفته است. میر شریف می‌نویسد: الزكاة في اللغة الزيادة؛ «زکات در لغت به معنای زیادی است».

راغب می‌نویسد: اصل الزكاة النموّ الحاصل عن بركة اللّه تعالى و يعتبر ذلك بالأمور الدنيوية و الأخروية و منه الزكاة مما يخرج الانسان من حق اللّه تعالى إلى الفقراء و تسميته بذلك لما يكون فيها من رجاء البركة او لتزكية النفس، ای تنمتيها بالخيرات و البركات.

«اصل زکات، رشدی است که از برکت خداوند حاصل می‌شود و این مسئله هم در امور دنیوی و هم در امور اخروی کاربرد دارد. از همین مقوله است زکاتی که انسان به عنوان حق خداوند به فقرا می‌دهد و اینکه به چنین مالی زکات می‌گویند یا به امید برکت در مال است، یا بدین سبب است که باعث تکامل نفس می‌شود».

منابع

1. مرتضوی، سید محمد، آیات ولایت در قرآن ج۱