احمد بن ابی‌عبدالله برقی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۱

آشنایی اجمالی

ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد برقی کوفی. در اصل کوفی بود. جد اعلای او «محمد بن علی» یکی از طرفداران زید بن علی (ع) بود که پس از قتل زید به وسیله یوسف بن عمر ثقفی، والی عراق زندانی و کشته شد و خالد که کودکی بیش نبود، به همراه پدرش عبدالرحمن به برقرود، از روستاهای قم گریخته و در آنجا سکنی گزید^[۱]، از این رو به برقی شهرت یافتند.

تاریخ دقیق ولادت احمد برقی معلوم نیست، ولی بعضی بر اساس روایات او از برخی استادانش چون ابن ابی عمیر، بزنطی، ابن فضال و ابن محبوب، ولادت برقی را پس از ۲۰۰ه‍ دانسته‌اند^[۲].

ابوجعفر مهم‌ترین و مشهورترین کس در میان خاندان برقی بود و او را از اصحاب امام جواد و امام هادی (ع) برشمرده‌اند، ولی روایتی به نقل از این بزرگان از او ثبت نشده است^[۳]. محدثانی مانند سعد بن عبدالله، محمد بن جعفر بن بطه^[۴] و محمد بن بندار قمی از وی روایت کرده‌اند^[۵].

ابوجعفر برقی از سران محدثان و علمای امامیه و فردی موثق بود، هر چند روایت وی از ضعفا و اعتمادش بر احادیث مرسل موجب شد که علمای معاصرش در قم بر وی خرده گیرند. احمد بن محمد بن عیسی، رئیس قمیون به علت نامعلومی وی را از قم تبعید کرد، ولی پس از مدتی او را به قم بازگرداند و از وی پوزش خواست و حتی در تشییع جنازه برقی پابرهنه و بدون عمامه حاضر شد تا رفتار پیشین را جبران کند^[۶]. ابوجعفر سرانجام در سال ۲۸۰ه‍ درگذشت^[۷].

تالیفات

آثار او عبارت‌اند از: المحاسن، التبلیغ و الرساله، التراحم و التعاطف، التبصره، الرفاهیه الزّی الزینة، المرافق، المراشد، الصیانه، التحابه، الفراسه، الحقائق الاخوان، الخصائص المآکل، مصابیح الظلم، المحبوبات، المکروهات، العویص، الثواب، العقاب، المعیشه، النساء، الطیب، العقوبات، المشارب، الشعر أدب النفس، الطب، الطبقات، افاضل الاعمال اخص الاعمال، المساجد الاربعه، الرجال الهدایه، المواعظ التحذیر، التهذیب، التحریف، التسلیه، ادب المعاشره، مکارم الاخلاق، مکارم الافعال، [مذام الاخلاق و مذام الافعال]، المواهب، الحبوه، الصفوه علل الحدیث، معانی الحدیث و التحریف، تفسیر الحدیث، الفروق، الاحتجاج، الغرائب، العجائب، اللطائف، المصالح، المنافع فی الدواجن و الرواجن، الشعر و الشعراء، النجوم، تعبیر الرؤیا، الزجر و الفال، صوم الأیام، السماء، الأرضین، البلدان و المساحه، الدعاء، ذکر الکعبه، الاجناس و الحیوان، احادیث الجن و أبلیس، فضل القرآن، الازاهیر، الأوامر و الزواجر، ما خاطب الله به خلقه، احکام الانبیا و الرسل، الجمل، حدّ اوّل الحکمة، الاشکال و القرائن، الریاضة، الامثال، الاوائل، التاریخ الانساب، النحو الاصفیة، الافانین، المغازی، الروایه، النوادر التهانی، التعازی، اخبار الأصم^[۸] الابلاغ، المکاسب، السفر، الشواهد من کتاب الله ، المعاریض، الشؤم، الارکان، اختلاف الحدیث، الفهم الثواب، العقل التخویف، غریب کتب، المحاسن، المآثر و الاحساب، الزهد و الموعظه، النور و الرحمه، التعیین و التأویل، الامتحان، العین، العیافة و القیافه، الطیره المنتجات، الترغیب الدعابة و المزاح، خلق السموات و الارض، بدء خلق، ابلیس و الجن، بنات النبی (ص) و أزواجه التبیان و جداول الحکمه^[۹].^[۱۰]

یکی از نوشته‌های بلندآوازه و ماندگار علامه بزرگ، برقی کتاب «المحاسن» اوست. این کتاب مرجع مورخان، جغرافی‌دانان، شرح‌حال‌نویسان و محدثان بود که این مطلب خود بهترین گواه بر عظمت و گستردگی دامنه دانش، روایت و اطلاعات اوست. برقی از بزرگان عالمان شیعه و افراد مورد اعتماد امام جواد(ع) و امام هادی(ع) بود^[۱۱].^[۱۲]

جستارهای وابسته

منابع

جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱
حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۱

پانویس

↑ الفهرست (طوسی) ۲۰.
↑ دانشنامه جهان اسلام ۳/۱۵۸.
↑ رجال الطوسی ۳۹۸ و۴۱۰.
↑ جامع الرواة ۱/۶۳.
↑ اختیار معرفة الرجال ۲۱۹.
↑ خلاصة الاقوال ۱۴.
↑ فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۱۹-۱۲۰؛ حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۱، ص ۲۶۸.
↑ رجال النجاشی ۱/۲۰۵.
↑ الوافی بالوفیات ۷/۳۹۱ و ۳۹۲.
↑ فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۱۹-۱۲۰.
↑ سید محمد صادق بحر العلوم، مقدمه کتاب المحاسن.
↑ حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۱، ص ۲۶۸.

[1] الفهرست (طوسی) ۲۰.

[2] دانشنامه جهان اسلام ۳/۱۵۸.

[3] رجال الطوسی ۳۹۸ و۴۱۰.

[4] جامع الرواة ۱/۶۳.

[5] اختیار معرفة الرجال ۲۱۹.

[6] خلاصة الاقوال ۱۴.

[7] فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۱۹-۱۲۰؛ حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۱، ص ۲۶۸.

[8] رجال النجاشی ۱/۲۰۵.

[9] الوافی بالوفیات ۷/۳۹۱ و ۳۹۲.

[10] فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۱۹-۱۲۰.

[11] سید محمد صادق بحر العلوم، مقدمه کتاب المحاسن.

[12] حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۱، ص ۲۶۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = اصحاب امام جواد| عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[احمد بن ابی‌عبدالله برقی در معارف و سیره رضوی]] - [[احمد بن ابی‌عبدالله برقی در رجال و تراجم]] - [[احمد بن ابی‌عبدالله برقی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
+{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = اصحاب امام جواد| عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[احمد بن ابی‌عبدالله برقی در تراجم و رجال]] - [[احمد بن ابی‌عبدالله برقی در معارف و سیره رضوی]] - [[احمد بن ابی‌عبدالله برقی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
 == آشنایی اجمالی ==
-[[ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد برقی کوفی]]. در اصل [[کوفی]] بود. جد اعلای او «محمد بن علی» یکی از طرفداران [[زید بن علی]] {{ع}} بود که پس از [[قتل]] زید به وسیله [[یوسف بن عمر ثقفی]]، [[والی عراق]] [[زندانی]] و کشته شد و خالد که [[کودکی]] بیش نبود، به همراه پدرش عبدالرحمن به برقرود، از روستاهای [[قم]] گریخته و در آنجا سکنی گزید، <ref>الفهرست (طوسی) ۲۰.</ref> از این رو به برقی [[شهرت]] یافتند.
+[[ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد برقی کوفی]]. در اصل [[کوفی]] بود. جد اعلای او «محمد بن علی» یکی از طرفداران [[زید بن علی]] {{ع}} بود که پس از [[قتل]] زید به وسیله [[یوسف بن عمر ثقفی]]، والی عراق [[زندانی]] و کشته شد و خالد که کودکی بیش نبود، به همراه پدرش عبدالرحمن به برقرود، از روستاهای [[قم]] گریخته و در آنجا سکنی گزید<ref>الفهرست (طوسی) ۲۰.</ref>، از این رو به برقی [[شهرت]] یافتند.
+[[تاریخ]] دقیق ولادت احمد برقی معلوم نیست، ولی بعضی بر اساس [[روایات]] او از برخی استادانش چون [[ابن ابی عمیر]]، [[بزنطی]]، [[ابن فضال]] و [[ابن محبوب]]، ولادت برقی را پس از ۲۰۰ه‍ دانسته‌اند<ref>دانشنامه جهان اسلام ۳/۱۵۸.</ref>.
-[[تاریخ]] دقیق ولادت احمد برقی معلوم نیست، ولی بعضی بر اساس [[روایات]] او از برخی استادانش چون [[ابن ابی عمیر]]، [[بزنطی]]، [[ابن فضال]] و [[ابن محبوب]]، ولادت برقی را پس از ۲۰۰ه‍ دانسته‌اند.<ref>دانشنامه جهان اسلام ۳/۱۵۸.</ref>
+ابوجعفر مهم‌ترین و مشهورترین کس در میان [[خاندان]] برقی بود و او را از اصحاب [[امام جواد]] و [[امام هادی]] {{ع}} برشمرده‌اند، ولی روایتی به نقل از این بزرگان از او ثبت نشده است<ref>رجال الطوسی ۳۹۸ و۴۱۰.</ref>. محدثانی مانند [[سعد بن عبدالله]]، [[محمد بن جعفر بن بطه]]<ref>جامع الرواة ۱/۶۳.</ref> و [[محمد بن بندار قمی]] از وی [[روایت]] کرده‌اند<ref>اختیار معرفة الرجال ۲۱۹.</ref>.
-ابوجعفر مهم‌ترین و مشهورترین کس در میان [[خاندان]] برقی بود و او را از اصحاب [[امام جواد]] و [[امام هادی]] {{ع}} برشمرده‌اند، ولی روایتی به نقل از این بزرگان از او ثبت نشده است.<ref>رجال الطوسی ۳۹۸ و۴۱۰.</ref> محدثانی مانند [[سعد بن عبدالله]]، [[محمد بن جعفر بن بطه]]<ref>جامع الرواة ۱/۶۳.</ref> و [[محمد بن بندار قمی]] از وی [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۲۱۹.</ref>
+[[ابوجعفر برقی]] از سران [[محدثان]] و [[علمای امامیه]] و فردی موثق بود، هر چند روایت وی از ضعفا و اعتمادش بر [[احادیث]] مرسل موجب شد که علمای معاصرش در قم بر وی خرده گیرند. [[احمد بن محمد بن عیسی]]، [[رئیس]] قمیون به علت نامعلومی وی را از قم [[تبعید]] کرد، ولی پس از مدتی او را به قم بازگرداند و از وی پوزش خواست و حتی در [[تشییع جنازه]] برقی پابرهنه و بدون [[عمامه]] حاضر شد تا [[رفتار]] پیشین را جبران کند<ref>خلاصة الاقوال ۱۴.</ref>. ابوجعفر سرانجام در سال ۲۸۰ه‍ درگذشت<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱]]، ص۱۱۹-۱۲۰؛ [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص ۲۶۸.</ref>.
-[[ابوجعفر برقی]] از سران [[محدثان]] و [[علمای امامیه]] و فردی [[موثق]] بود، هر چند روایت وی از [[ضعفا]] و اعتمادش بر [[احادیث]] مرسل موجب شد که علمای معاصرش در قم بر وی خرده گیرند. [[احمد بن محمد بن عیسی]]، [[رئیس]] قمیون به علت نامعلومی وی را از قم [[تبعید]] کرد، ولی پس از مدتی او را به قم بازگرداند و از وی [[پوزش]] خواست و حتی در [[تشییع جنازه]] برقی پابرهنه و بدون [[عمامه]] حاضر شد تا [[رفتار]] پیشین را جبران کند.<ref>خلاصة الاقوال ۱۴.</ref> ابوجعفر سرانجام در سال ۲۸۰ه‍ درگذشت.
+== تالیفات ==
+آثار او عبارت‌اند از: المحاسن، التبلیغ و الرساله، التراحم و التعاطف، التبصره، الرفاهیه الزّی الزینة، المرافق، المراشد، الصیانه، التحابه، الفراسه، الحقائق الاخوان، الخصائص المآکل، مصابیح الظلم، المحبوبات، المکروهات، العویص، الثواب، العقاب، المعیشه، النساء، الطیب، العقوبات، المشارب، الشعر أدب النفس، الطب، الطبقات، افاضل الاعمال اخص الاعمال، المساجد الاربعه، الرجال الهدایه، المواعظ التحذیر، التهذیب، التحریف، التسلیه، ادب المعاشره، مکارم الاخلاق، مکارم الافعال، [مذام الاخلاق و مذام الافعال]، المواهب، الحبوه، الصفوه علل الحدیث، معانی الحدیث و التحریف، تفسیر الحدیث، الفروق، الاحتجاج، الغرائب، العجائب، اللطائف، المصالح، المنافع فی الدواجن و الرواجن، الشعر و الشعراء، النجوم، تعبیر الرؤیا، الزجر و الفال، صوم الأیام، السماء، الأرضین، البلدان و المساحه، الدعاء، ذکر الکعبه، الاجناس و الحیوان، احادیث الجن و أبلیس، فضل القرآن، الازاهیر، الأوامر و الزواجر، ما خاطب الله به خلقه، احکام الانبیا و الرسل، الجمل، حدّ اوّل الحکمة، الاشکال و القرائن، الریاضة، الامثال، الاوائل، التاریخ الانساب، النحو الاصفیة، الافانین، المغازی، الروایه، النوادر التهانی، التعازی، اخبار الأصم<ref>رجال النجاشی ۱/۲۰۵.</ref> الابلاغ، المکاسب، السفر، الشواهد من کتاب الله ، المعاریض، الشؤم، الارکان، اختلاف الحدیث، الفهم الثواب، العقل التخویف، غریب کتب، المحاسن، المآثر و الاحساب، الزهد و الموعظه، النور و الرحمه، التعیین و التأویل، الامتحان، العین، العیافة و القیافه، الطیره المنتجات، الترغیب الدعابة و المزاح، خلق السموات و الارض، بدء خلق، ابلیس و الجن، بنات النبی {{صل}} و أزواجه التبیان و جداول الحکمه<ref>الوافی بالوفیات ۷/۳۹۱ و ۳۹۲.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱]]، ص۱۱۹-۱۲۰.</ref>
-آثار او عبارت‌اند از: المحاسن، التبلیغ و الرساله، التراحم و التعاطف، التبصره، الرفاهیه الزّی الزینة، المرافق، المراشد، الصیانه، التحابه، الفراسه، الحقائق الاخوان، الخصائص المآکل، مصابیح الظلم، المحبوبات، المکروهات، العویص، الثواب، العقاب، المعیشه، النساء، الطیب، العقوبات، المشارب، الشعر أدب النفس، الطب، الطبقات، افاضل الاعمال اخص الاعمال، المساجد الاربعه، الرجال الهدایه، المواعظ التحذیر، التهذیب، التحریف، التسلیه، ادب المعاشره، مکارم الاخلاق، مکارم الافعال، [مذام الاخلاق و مذام الافعال]، المواهب، الحبوه، الصفوه علل الحدیث، معانی الحدیث و التحریف، تفسیر الحدیث، الفروق، الاحتجاج، الغرائب، العجائب، اللطائف، المصالح، المنافع فی الدواجن و الرواجن، الشعر و الشعراء، النجوم، تعبیر الرؤیا، الزجر و الفال، صوم الأیام، السماء، الأرضین، البلدان و المساحه، الدعاء، ذکر الکعبه، الاجناس و الحیوان، احادیث الجن و أبلیس، فضل القرآن، الازاهیر، الأوامر و الزواجر، ما خاطب الله به خلقه، احکام الانبیا و الرسل، الجمل، حدّ اوّل الحکمة، الاشکال و القرائن، الریاضة، الامثال، الاوائل، التاریخ الانساب، النحو الاصفیة، الافانین، المغازی، الروایه، النوادر التهانی، التعازی، اخبار الأصم<ref>رجال النجاشی ۱/۲۰۵.</ref> الابلاغ، المکاسب، السفر، الشواهد من کتاب الله ، المعاریض، الشؤم، الارکان، اختلاف الحدیث، الفهم الثواب، العقل التخویف، غریب کتب، المحاسن، المآثر و الاحساب، الزهد و الموعظه، النور و الرحمه، التعیین و التأویل، الامتحان، العین، العیافة و القیافه، الطیره المنتجات، الترغیب الدعابة و المزاح، خلق السموات و الارض، بدء خلق، ابلیس و الجن، بنات النبی {{صل}} و أزواجه التبیان و جداول الحکمه<ref>الوافی بالوفیات ۷/۳۹۱ و ۳۹۲.</ref><ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۱۱۹-۱۲۰.</ref>
+یکی از نوشته‌های بلندآوازه و ماندگار علامه بزرگ، برقی کتاب «[[المحاسن]]» اوست. این کتاب [[مرجع]] مورخان، جغرافی‌دانان، شرح‌حال‌نویسان و محدثان بود که این مطلب خود بهترین [[گواه]] بر عظمت و گستردگی دامنه [[دانش]]، [[روایت]] و اطلاعات اوست. برقی از بزرگان عالمان شیعه و افراد مورد اعتماد [[امام جواد]]{{ع}} و [[امام هادی]]{{ع}} بود<ref>سید محمد صادق بحر العلوم، مقدمه کتاب المحاسن.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص ۲۶۸.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۱۸: / خط ۲۲: @@
 * [[عبدالله بن احمد برقی]] (فرزند)
 * [[احمد بن عبدالله بن احمد برقی]] (نواده)
+* [[علی بن احمد بن عبدالله برقی]] (نواده)
 {{پایان مدخل وابسته}}
@@ خط ۲۳: / خط ۲۸: @@
 {{منابع}}
 # [[پرونده: IM009687.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
+# [[پرونده:151925.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)|'''پیشوایان هدایت ج۱۱''']]
 {{پایان منابع}}
@@ خط ۳۱: / خط ۳۷: @@
 [[رده:راویان امام رضا]]
 [[رده:اصحاب امام رضا]]
+[[رده:اصحاب امام جواد]]
+[[رده:اصحاب امام هادی]]
+[[رده:طبقه هفتم راویان]]
+[[رده: کوفیان]]