نیایش بیست و هشتم: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۹

مقدمه

این نیایش امام سجاد (ع) است به هنگام پناه بردن به خدا. توحید و یکتاپرستی بزرگ‌ترین پیامی است که پیامبران برای بشر آورده‌اند تا انسان در پرتو ایمان به خدای واحد راه خود را بیابد و به سوی کمال حرکت کند. نقطه مقابل توحید شرک است. شرک یعنی چیزی یا کسی را در کنار خدا گذاشتن و به نقش مستقل او باور داشتن.

متکلمان اسلامی توحید را شامل مراتبی دانسته‌اند:

توحید ذات؛ یعنی خدا یگانه است: ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾^[۱].
توحید خالقیت؛ یعنی تمام هستی را خدا آفریده و جز او خالقی نیست. قرآن می‌فرماید: ﴿قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ﴾^[۲].
توحید در ربوبیت؛ یعنی تدبیر امور عالم فقط به دست خدای یگانه است و او ربّ‌العالمین^[۳] است. به عبارت دیگر، او پروردگار همه چیز است: ﴿وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْ﴾^[۴].
توحید درحاکمیت؛ یعنی تنها فرمانروای جهان هستی اوست: ﴿وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ﴾^[۵].
توحید در عبادت؛ یعنی تنها خدا شایسته پرستش است: ﴿إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ﴾^[۶].

حال این خدایی که تنها آفریدگار و تنها مؤثر مستقل در جهان اوست و تنها فرمانروا و حکمران حقیقی اوست، پس تنها او شایسته پرستش است. هر موجودی غیر او مخلوق و محتاج غیر و ضعیف و وابسته است.

امام زین‌العابدین (ع) در این دعا درس توحید عملی به ما می‌دهد و دعایش را این‌چنین آغاز می‌کند: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَخْلَصْتُ بِانْقِطَاعِي‏ إِلَيْكَ‏ وَ أَقْبَلْتُ‏ بِكُلِّي‏ عَلَيْكَ‏...»؛ «ای خداوند، من از روی اخلاص، تنها و تنها تو را برگزیده‌ام و با همه وجودم به تو روی آورده‌ام و از هر کس که خود نیازمند توست رو برتافته‌ام و به هر کس که از نعمت تواش بی‌نیازی نیست تمنایی نکرده‌ام. و بر آنم که درخواست نیازمندی از نیازمند دیگر سفاهت رأی است و ضلالت عقل». تحلیل امام از نقش دیگران این است که دیگران به خودی خود کارساز نیستند بلکه همه امور جهان تحت نظارت خداست. بر این اساس او از بی‌مهری و بی‌توجهی و دشمنی و کینه‌توزی افراد ترسی به خود راه نمی‌دهد بلکه با تدبیر کار می‌کند و با دیگران هم مشورت می‌کند؛ اما تمام وجودش توکل بر اوست. امام جای دیگر این‌گونه با خدای خود راز و نیاز می‌کند: «تویی - ای سرور و مولای من - که تنها و تنها پیشگاه توست که باید دست طلب به سوی آن دراز کرد، نه هر کس دیگر که از او چیزی می‌طلبند، تنها و تنها درگاه توست که باید از آنجا حاجت خواست، نه هر کس دیگر که از او حاجت می‌خواهند.

پیش از آنکه دیگری را بخوانم تنها و تنها تو را می‌خوانم و تنها به تو امید می‌بندم و تنها دست دعا به آستان تو برمی‌دارم و تنها تو را ندا می‌دهم... آن توانایی که در آن ناتوانی راه نیابد، تنها و تنها صفت توست. قدرت و نیرومندی و علوّ درجت و رفعت، تنها و تنها از آن توست. هر کس جز تو، در زندگی‌اش خواستار ترحم و در کارش مغلوب است و مقهور؛ دستخوش گونه‌گونی حالات خود است و سرگشته گونه‌گونی صفات».

امام سجاد (ع) این‌گونه توحید را در واقعه عاشورا از پدر بزرگوارش آموخته که برای انجام وظیفه الهی خود پا به میدان جهاد گذارد و اوج مأموریت خود را با ادای نماز ظهر عاشورا و راز و نیاز به پیشگاه خدای بزرگ به پایان برد و نهضتش برای همه یکتاپرستان الگو شد^[۷].^[۸]

جستارهای وابسته

استعاذه

منابع

بهشتی، سید جواد، مقاله «نیایش بیست و هشتم»، دانشنامه صحیفه سجادیه

پانویس

↑ «بگو او خداوند یگانه است» سوره اخلاص، آیه ۱.
↑ «بگو خداوند آفریننده هر چیز است و اوست که یگانه دادفرماست» سوره رعد، آیه ۱۶.
↑ ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾ «سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.
↑ «او پروردگار هر چیز است» سوره انعام، آیه ۱۶۴.
↑ «و فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین از آن خداوند است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره آل عمران، آیه ۱۸۹.
↑ «تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم» سوره فاتحه، آیه ۵.
↑ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۷۵؛ قرآن حکیم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
↑ بهشتی، سید جواد، مقاله «نیایش بیست و هشتم»، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۴۷۷.

[1] «بگو او خداوند یگانه است» سوره اخلاص، آیه ۱.

[2] «بگو خداوند آفریننده هر چیز است و اوست که یگانه دادفرماست» سوره رعد، آیه ۱۶.

[3] ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾ «سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.

[4] «او پروردگار هر چیز است» سوره انعام، آیه ۱۶۴.

[5] «و فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین از آن خداوند است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره آل عمران، آیه ۱۸۹.

[6] «تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم» سوره فاتحه، آیه ۵.

[7] صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۷۵؛ قرآن حکیم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.

[8] بهشتی، سید جواد، مقاله «نیایش بیست و هشتم»، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۴۷۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{مدخل مرتبط
+| موضوع مرتبط = صحیفه سجادیه
+| عنوان مدخل  =
+| مداخل مرتبط =
+| پرسش مرتبط  =
+}}
-{{امامت}}
+== مقدمه ==
+این [[نیایش]] [[امام سجاد]] {{ع}} است به هنگام [[پناه بردن به خدا]]. [[توحید]] و [[یکتاپرستی]] بزرگ‌ترین پیامی است که [[پیامبران]] برای [[بشر]] آورده‌اند تا [[انسان]] در پرتو [[ایمان]] به خدای واحد [[راه]] خود را بیابد و به سوی کمال حرکت کند. نقطه مقابل توحید [[شرک]] است. شرک یعنی چیزی یا کسی را در کنار [[خدا]] گذاشتن و به نقش مستقل او [[باور]] داشتن.
-==مقدمه==
-این [[نیایش]] آن [[حضرت]] است به هنگام [[پناه بردن به خدا]].
-[[توحید]] و [[یکتاپرستی]] بزرگ‌ترین پیامی است که [[پیامبران]] برای [[بشر]] آورده‌اند تا [[انسان]] در پرتو [[ایمان]] به خدای واحد [[راه]] خود را بیابد و به سوی کمال حرکت کند. نقطه مقابل توحید [[شرک]] است. شرک یعنی چیزی یا کسی را در کنار [[خدا]] گذاشتن و به نقش مستقل او [[باور]] داشتن.
 [[متکلمان اسلامی]] توحید را شامل مراتبی دانسته‌اند:
-*'''[[توحید ذات]]'''؛ یعنی خدا یگانه است: {{متن قرآن|قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}}<ref>«بگو او خداوند یگانه است» سوره اخلاص، آیه ۱.</ref>.
+# '''[[توحید ذات]]'''؛ یعنی خدا یگانه است: {{متن قرآن|قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}}<ref>«بگو او خداوند یگانه است» سوره اخلاص، آیه ۱.</ref>.
-#'''[[توحید خالقیت]]'''؛ یعنی تمام هستی را خدا [[آفریده]] و جز او خالقی نیست. [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ}}<ref>«بگو خداوند آفریننده هر چیز است و اوست که یگانه دادفرماست» سوره رعد، آیه ۱۶.</ref>.
+# '''[[توحید خالقیت]]'''؛ یعنی تمام هستی را خدا [[آفریده]] و جز او خالقی نیست. [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ}}<ref>«بگو خداوند آفریننده هر چیز است و اوست که یگانه دادفرماست» سوره رعد، آیه ۱۶.</ref>.
-#'''[[توحید در ربوبیت]]'''؛ یعنی [[تدبیر امور عالم]] فقط به دست خدای یگانه است و او ربّ‌العالمین<ref>{{متن قرآن|الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}} «سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref> است. به عبارت دیگر، او [[پروردگار]] همه چیز است: {{متن قرآن|وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْ}}<ref>«او پروردگار هر چیز است» سوره انعام، آیه ۱۶۴.</ref>.
+# '''[[توحید در ربوبیت]]'''؛ یعنی [[تدبیر امور عالم]] فقط به دست خدای یگانه است و او ربّ‌العالمین<ref>{{متن قرآن|الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}} «سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref> است. به عبارت دیگر، او [[پروردگار]] همه چیز است: {{متن قرآن|وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْ}}<ref>«او پروردگار هر چیز است» سوره انعام، آیه ۱۶۴.</ref>.
 # '''توحید درحاکمیت'''؛ یعنی تنها فرمانروای [[جهان هستی]] اوست: {{متن قرآن|وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین از آن خداوند است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره آل عمران، آیه ۱۸۹.</ref>.
-#'''[[توحید در عبادت]]'''؛ یعنی تنها خدا [[شایسته]] [[پرستش]] است: {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}<ref>«تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم» سوره فاتحه، آیه ۵.</ref>.
+# '''[[توحید در عبادت]]'''؛ یعنی تنها خدا [[شایسته]] [[پرستش]] است: {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}<ref>«تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم» سوره فاتحه، آیه ۵.</ref>.
 حال این خدایی که تنها [[آفریدگار]] و تنها مؤثر مستقل در [[جهان]] اوست و تنها [[فرمانروا]] و [[حکمران]] [[حقیقی]] اوست، پس تنها او شایسته پرستش است. هر موجودی غیر او مخلوق و محتاج غیر و [[ضعیف]] و وابسته است.
-[[امام زین‌العابدین]]{{ع}} در این [[دعا]] درس [[توحید عملی]] به ما می‌دهد و دعایش را این‌چنین آغاز می‌کند: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَخْلَصْتُ بِانْقِطَاعِي‏ إِلَيْكَ‏ وَ أَقْبَلْتُ‏ بِكُلِّي‏ عَلَيْكَ‏...}}؛ «ای [[خداوند]]، من از روی [[اخلاص]]، تنها و تنها تو را برگزیده‌ام و با همه وجودم به تو روی آورده‌ام و از هر کس که خود [[نیازمند]] توست رو برتافته‌ام و به هر کس که از [[نعمت]] تواش [[بی‌نیازی]] نیست تمنایی نکرده‌ام. و بر آنم که درخواست [[نیازمندی]] از نیازمند دیگر [[سفاهت]] [[رأی]] است و [[ضلالت]] [[عقل]]». تحلیل [[امام]] از نقش دیگران این است که دیگران به خودی خود کارساز نیستند بلکه همه امور [[جهان]] تحت [[نظارت]] خداست. بر این اساس او از [[بی‌مهری]] و بی‌توجهی و [[دشمنی]] و [[کینه‌توزی]] افراد ترسی به خود [[راه]] نمی‌دهد بلکه [[با تدبیر]] کار می‌کند و با دیگران هم [[مشورت]] می‌کند؛ اما تمام وجودش [[توکل]] بر اوست. امام جای دیگر این‌گونه با خدای خود [[راز و نیاز]] می‌کند:
-«تویی - ای [[سرور]] و مولای من - که تنها و تنها پیشگاه توست که باید دست [[طلب]] به سوی آن دراز کرد، نه هر کس دیگر که از او چیزی می‌طلبند، تنها و تنها درگاه توست که باید از آنجا [[حاجت]] خواست، نه هر کس دیگر که از او حاجت می‌خواهند.
-پیش از آنکه دیگری را بخوانم تنها و تنها تو را می‌خوانم و تنها به تو [[امید]] می‌بندم و تنها دست [[دعا]] به آستان تو برمی‌دارم و تنها تو را ندا می‌دهم... آن [[توانایی]] که در آن [[ناتوانی]] راه نیابد، تنها و تنها صفت توست. [[قدرت]] و [[نیرومندی]] و [[علوّ]] درجت و [[رفعت]]، تنها و تنها از آن توست.
+[[امام زین‌العابدین]] {{ع}} در این [[دعا]] درس [[توحید عملی]] به ما می‌دهد و دعایش را این‌چنین آغاز می‌کند: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَخْلَصْتُ بِانْقِطَاعِي‏ إِلَيْكَ‏ وَ أَقْبَلْتُ‏ بِكُلِّي‏ عَلَيْكَ‏...}}؛ «ای [[خداوند]]، من از روی [[اخلاص]]، تنها و تنها تو را برگزیده‌ام و با همه وجودم به تو روی آورده‌ام و از هر کس که خود [[نیازمند]] توست رو برتافته‌ام و به هر کس که از [[نعمت]] تواش [[بی‌نیازی]] نیست تمنایی نکرده‌ام. و بر آنم که درخواست [[نیازمندی]] از نیازمند دیگر [[سفاهت]] [[رأی]] است و [[ضلالت]] [[عقل]]». تحلیل [[امام]] از نقش دیگران این است که دیگران به خودی خود کارساز نیستند بلکه همه امور [[جهان]] تحت [[نظارت]] خداست. بر این اساس او از [[بی‌مهری]] و بی‌توجهی و [[دشمنی]] و [[کینه‌توزی]] افراد ترسی به خود [[راه]] نمی‌دهد بلکه [[با تدبیر]] کار می‌کند و با دیگران هم [[مشورت]] می‌کند؛ اما تمام وجودش [[توکل]] بر اوست. امام جای دیگر این‌گونه با خدای خود [[راز و نیاز]] می‌کند: «تویی - ای [[سرور]] و مولای من - که تنها و تنها پیشگاه توست که باید دست [[طلب]] به سوی آن دراز کرد، نه هر کس دیگر که از او چیزی می‌طلبند، تنها و تنها درگاه توست که باید از آنجا [[حاجت]] خواست، نه هر کس دیگر که از او حاجت می‌خواهند.
-هر کس جز تو، در زندگی‌اش خواستار ترحم و در کارش مغلوب است و [[مقهور]]؛ دستخوش گونه‌گونی حالات خود است و سرگشته گونه‌گونی صفات».
+پیش از آنکه دیگری را بخوانم تنها و تنها تو را می‌خوانم و تنها به تو [[امید]] می‌بندم و تنها دست [[دعا]] به آستان تو برمی‌دارم و تنها تو را ندا می‌دهم... آن [[توانایی]] که در آن [[ناتوانی]] راه نیابد، تنها و تنها صفت توست. [[قدرت]] و [[نیرومندی]] و [[علوّ]] درجت و [[رفعت]]، تنها و تنها از آن توست. هر کس جز تو، در زندگی‌اش خواستار ترحم و در کارش مغلوب است و [[مقهور]]؛ دستخوش گونه‌گونی حالات خود است و سرگشته گونه‌گونی صفات».
-[[امام سجاد]]{{ع}} این‌گونه [[توحید]] را در [[واقعه عاشورا]] از [[پدر]] بزرگوارش آموخته که برای [[انجام وظیفه]] [[الهی]] خود پا به میدان [[جهاد]] گذارد و اوج [[مأموریت]] خود را با ادای [[نماز]] [[ظهر عاشورا]] و راز و نیاز به پیشگاه [[خدای بزرگ]] به پایان برد و نهضتش برای همه [[یکتاپرستان]] [[الگو]] شد.<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۷۵؛ قرآن حکیم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.</ref>.<ref>[[سید جواد بهشتی|بهشتی، سید جواد]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «نیایش بیست و هشتم»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۴۷۷.</ref>
+[[امام سجاد]] {{ع}} این‌گونه [[توحید]] را در [[واقعه عاشورا]] از [[پدر]] بزرگوارش آموخته که برای [[انجام وظیفه]] [[الهی]] خود پا به میدان [[جهاد]] گذارد و اوج [[مأموریت]] خود را با ادای [[نماز]] [[ظهر عاشورا]] و راز و نیاز به پیشگاه [[خدای بزرگ]] به پایان برد و نهضتش برای همه [[یکتاپرستان]] [[الگو]] شد<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۷۵؛ قرآن حکیم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.</ref>.<ref>[[سید جواد بهشتی|بهشتی، سید جواد]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «نیایش بیست و هشتم»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۴۷۷.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
+{{مدخل وابسته}}
 * [[استعاذه]]
+{{پایان مدخل‌ وابسته}}
-==منابع==
+== منابع ==
+{{منابع}}
 # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[سید جواد بهشتی|بهشتی، سید جواد]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «نیایش بیست و هشتم»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]
+{{پایان منابع}}
-==پانویس==
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
-[[رده:نیایش بیست و هشتم]]
+[[رده:صحیفه سجادیه]]
-[[رده:مدخل]]