جبایه در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = جبایه | |||
| عنوان مدخل = جبایه | |||
| مداخل مرتبط = [[جبایه در فقه سیاسی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
== مقدمه == | |||
جبایه در لغت جمعآوری است<ref>لغتنامه دهخدا، ج۵، ص۷۴۸۵؛ مجمع البحرین، ج۱، ص۸۰.</ref> و در اصطلاح، به خصوص جمعآوری [[مالیات]] گفته میشد. جبایه در اوایل [[هجرت]]، ویژه [[زکات]] بوده و پس از [[جنگ بدر]] و به دست آمدن [[غنایم]] و [[لزوم]] [[گرفتن جزیه]] از [[یهودیان]] و [[مسیحیان]]، شامل [[غنایم]] و [[جزیه]] نیز شد و نیز بعد از [[فتح]] [[شام]]، [[عراق]] و [[مصر]]، [[خراج]] و عشور را هم در برگرفت. | |||
همینطور مصادر جبایه، گسترده شد، به گونهای که زمان [[عباسیان]]، به یازده مورد رسید؛ نظیر [[صدقه]]، [[جزیه]]، [[خراج]]، مکوس ([[پول]] گمرکی) و فرده ([[مالیات]] سرشماری)، ملاحات (دریانوردی)، اسماک (ماهیگیری)، اعشار سفن ([[مالیات]] کشتیها)، اخماس، معادن، مراصد (عوارض راهها)، غلّه دارالضرب، مستغلات و [[ضرائب]] الصناعه (کارخانجات). از این میان، جبایه در [[خراج]] معروفتر است؛ چرا که [[خراج]]، بیشترین منبع درآمد [[حکومت اسلامی]] را تشکیل میداد<ref>تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۳۲۴؛ مقدمه ابن خلدون، ص۲۷۹.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۱.</ref> | |||
==جبایه== | |||
جمعآوری درآمدهای [[مشروع]] [[دولت]] جهت تأمین هزینههای جاری [[کشور]] را جبانه گویند. البته این واژه مفهومی عمیقتر از جمعآوری دارد؛ زیرا در مفهوم لغوی آن نوعی [[انتخاب]] و گزیدگی وجود دارد که به همین علت [[اجتباء]] به معنای [[اصطفا]] به کار برده شده است و از سوی دیگر «جواب» که از همین واژه و به معنای گودالهای بزرگ که به دلیل عمقش، آبهای اطراف خود را جذب میکند و قطره قطره [[باران]] به سوی آن سرازیر میشود، [[تفسیر]] شده و نشانگر این خصوصیت است که جمعآوری درآمدهای دولت باید به گونهای باشد که در عین مراعات نوعی انتخاب احسن، در آن زمینه جذب داشته باشد و همه آنچه را که شایسته است در خود جمع کند، نه این که از هر چیزی و با هر کیفیتی درآمدهای دولت جمعآوری شود<ref>فقه سیاسی، ج۲، ص۳۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۵۷۹.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژهنامه فقه سیاسی''']] | |||
# [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:اصطلاحات فقهی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۱۵
این مدخل زیرشاخهٔ بحث جبایه است. جبایه از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: جبایه در فقه سیاسی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
جبایه در لغت جمعآوری است[۱] و در اصطلاح، به خصوص جمعآوری مالیات گفته میشد. جبایه در اوایل هجرت، ویژه زکات بوده و پس از جنگ بدر و به دست آمدن غنایم و لزوم گرفتن جزیه از یهودیان و مسیحیان، شامل غنایم و جزیه نیز شد و نیز بعد از فتح شام، عراق و مصر، خراج و عشور را هم در برگرفت.
همینطور مصادر جبایه، گسترده شد، به گونهای که زمان عباسیان، به یازده مورد رسید؛ نظیر صدقه، جزیه، خراج، مکوس (پول گمرکی) و فرده (مالیات سرشماری)، ملاحات (دریانوردی)، اسماک (ماهیگیری)، اعشار سفن (مالیات کشتیها)، اخماس، معادن، مراصد (عوارض راهها)، غلّه دارالضرب، مستغلات و ضرائب الصناعه (کارخانجات). از این میان، جبایه در خراج معروفتر است؛ چرا که خراج، بیشترین منبع درآمد حکومت اسلامی را تشکیل میداد[۲].[۳]
جبایه
جمعآوری درآمدهای مشروع دولت جهت تأمین هزینههای جاری کشور را جبانه گویند. البته این واژه مفهومی عمیقتر از جمعآوری دارد؛ زیرا در مفهوم لغوی آن نوعی انتخاب و گزیدگی وجود دارد که به همین علت اجتباء به معنای اصطفا به کار برده شده است و از سوی دیگر «جواب» که از همین واژه و به معنای گودالهای بزرگ که به دلیل عمقش، آبهای اطراف خود را جذب میکند و قطره قطره باران به سوی آن سرازیر میشود، تفسیر شده و نشانگر این خصوصیت است که جمعآوری درآمدهای دولت باید به گونهای باشد که در عین مراعات نوعی انتخاب احسن، در آن زمینه جذب داشته باشد و همه آنچه را که شایسته است در خود جمع کند، نه این که از هر چیزی و با هر کیفیتی درآمدهای دولت جمعآوری شود[۴].[۵]
منابع
پانویس
- ↑ لغتنامه دهخدا، ج۵، ص۷۴۸۵؛ مجمع البحرین، ج۱، ص۸۰.
- ↑ تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۳۲۴؛ مقدمه ابن خلدون، ص۲۷۹.
- ↑ فروتن، اباصلت، مرادی، علی اصغر، واژهنامه فقه سیاسی، ص ۷۱.
- ↑ فقه سیاسی، ج۲، ص۳۷.
- ↑ عمید زنجانی، عباس علی، دانشنامه فقه سیاسی ج۱، ص ۵۷۹.