ابودیلمی: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>') |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = ابودیلمی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} | ||
< | {{جعبه اطلاعات اصحاب | ||
< | | نام = ابودیلمی | ||
| مشهور به = | |||
| نام تصویر = تصویر قدیمی یمن.jpg | |||
| عرض تصویر = | |||
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی یمن | |||
| نام کامل = ابودیلمی | |||
| نامهای دیگر = | |||
| جنسیت = مرد | |||
| کنیه = {{فهرست جعبه افقی| ابوعبدالله | ابوعبدالرحمان }} | |||
| لقب = | |||
| اهل = | |||
| از قبیله = [[بنیکنانه]] | |||
| از تیره = | |||
| پدر = | |||
| مادر = | |||
| همسر = | |||
| پسر = {{فهرست جعبه| [[عبدالله بن ابودیلمی]] | [[ضحاک بن ابودیلمی]] }} | |||
| دختر = | |||
| خواهر = | |||
| برادر = | |||
| خویشاوندان = | |||
| وابستگان = | |||
| تاریخ تولد = | |||
| محل تولد = | |||
| محل زندگی = [[یمن]] | |||
| تاریخ درگذشت = [[۵۳ هجری]] | |||
| محل درگذشت = [[یمن]] | |||
| تاریخ شهادت = | |||
| محل شهادت = | |||
| طول عمر = | |||
| محل دفن = | |||
| دین = | |||
| مذهب = | |||
| از اصحاب = [[پیامبر خاتم]] | |||
| از طبقه = | |||
| در جنگ = | |||
| نقشها = | |||
| فعالیتها = | |||
| علت شهرت = | |||
| علت درگذشت = | |||
| علت شهادت = | |||
| راوی از = | |||
| روایات مشهور = | |||
| مشایخ او = | |||
| راویان از او = | |||
| آخرین راوی از او = | |||
}} | |||
== آشنایی اجمالی == | |||
نام او را [[فیروز]] و کنیهاش را به [[اختلاف]]، «ابوعبدالله»، «ابوعبدالرحمان» [[یمانی]] [[کنانی]] و [[ابو ضحاک یمانی]] گفتهاند<ref>مزی، ج۱۵، ص۱۲۸؛ ابن حجر، ج۵، ص۲۹۰ و ج۷، ص۱۰۴.</ref>. بنا به قولی، [[رسول خدا]] {{صل}} او را ابوعبدالله [[کنیه]] داد<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۳۳۱.</ref>. [[ابوزرعه]] او را در شمار صحابهای آورده که در [[شام]] [[مسکن]] گزیدهاند<ref>ابن عساکر، ج۴۹، ص۸.</ref>، ولی [[خلیفة بن خیاط]]، [[ابن سعد]] و برخی دیگر، او را از طبقه [[اول]] [[تابعین]] [[اهل یمن]] یاد کردهاند<ref>مزی، ج۱۳، ص۲۷۷.</ref>. ابودیلمی از ابناء [[فارس]] در [[صنعا]] و از بازماندگان [[یاران]] [[سیف بن ذی یزن]]، [[دست]] نشانده [[کسرا]]، [[پادشاه ایران]] بود که کسرا آنان را برای سرکوبی و بیرون راندن حبشیهای همراه سیف بن ذی یزن به [[یمن]] فرستاد. آنان بر [[حبشیها]] [[پیروز]] شدند. [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۳۲۹.</ref> گفته است: ابناء فارس به [[بنی ضبه]] منسوباند. چنانکه [[عبدالمنعم بن ادریس]] از [[فرزندان]] فیروز [[نقل]] کرده است که گفته اند: [[نسب]] به بنی ضبه داریم، اما در [[دوران جاهلیت]] دچار اسیری شدیم<ref>ابن سعد، ج۶، ص۶۳.</ref>. | |||
بنا به روایتی، فیروز بعد از شنیدن [[خبر]] [[ظهور پیامبر]]، در وفدی [[خدمت]] [[حضرت]] رسید و [[اسلام]] آورد <ref>ابن سعد، ج۶، ص۶۳.</ref>، سپس به صنعا برگشت و همراه زادویه و [[قیس بن مکشوح]] برای کشتن [[اسود عنسی]] [[کذاب]] که مدعی [[نبوت]] بود، به یمن رفت. گفته شده ابتدا فیروز گردن [[اسود]] را [[شکست]]، سپس او را به [[قتل]] رساند و سر اسود را به [[مدینه]]، خدمت رسول خدا {{صل}} آورد. ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۳۲۹.</ref> دو اشکال بر این [[روایت]] کرده است: نخست آنکه روایت یاد شده، از طریق [[ضمرة بن ربیعه]] نقل شده است و ضمره وقتی از [[شیبانی]] روایت نقل میکند، قابل [[پیروی]] نیست. دیگر اینکه در [[تاریخ]] [[مسلم]] است که سر اسود عنسی کذاب را نزد رسول خدا {{صل}} نیاوردهاند<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۳۲۹.</ref>. بنا به قولی، [[پیامبر]] {{صل}} در حالی که مریض بود، از [[راه وحی]] از کشته شدن أسود [[آگاه]] شد و فرمود: {{متن حدیث | قتله العبد الصالح فیروز الدیلمی}}<ref>ابن اثیر، ج۴، ص۳۵۳.</ref>؛ یا فرمود: {{متن حدیث | قتله رجل مبارک من اهل بیت مبارکین}}؛ [[سؤال]] شد: یا [[رسول الله]]! چه کسی او را کشت؟ فرمود: [[فیروز دیلمی]]<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۳۳۰؛ مستقی هندی، ج۱۳، ص۵۷۲.</ref>. | |||
روایتی که ابو دیلمی از آن [[حضرت]] [[نقل]] کرده چنین است: به [[رسول خدا]] {{صل}} را عرض کردم یا رسول الله! ما در سرزمینی سرد [[زندگی]] میکنیم و برای گرم شدن از شراب گندم کمک میگیریم. حضرت فرمود: آیا مست کننده است؟ گفتم بله. حضرت فرمود: نباید از آن استفاده کنید. ابودیلمی میگوید: دوباره پرسیدم: عدهای به ترک آن [[صبوری]] نتوانند کرد، فرمود: هرکس خودداری نکرد، او را بکشید<ref>ابن سعد، ج۶، ص۶۳؛ و با اندکی تفاوت ر. ک: نسائی، سنن، ج۳، ص۲۴۳.</ref>. | |||
فرزندانش [[عبدالله بن ابودیلمی|عبدالله]] و [[ضحاک بن ابودیلمی|ضحاک]] از او [[روایت]] نقل کردهاند. برخی گفتهاند [[فیروز]]، پسر [[خواهر]] [[نجاشی]]، [[پادشاه]] [[حبشه]] است<ref>ابن حجر، ج۵، ص۲۹۱؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۹۷.</ref>. گفته شد او دو خواهر را به زنی داشت که رسول خدا {{صل}} به او فرمود: هر کدام را خواستی [[طلاق]] بده<ref>ابن ماجه، ج۱، ص۶۲۷؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۹۷؛ طبرانی، ج۱۸، ص۳۲۹.</ref>. این داستان به [[ابوخراش رعینی]] نیز نسبت داده شده است<ref>ر. ک: مدخل ابو خراش رعینی.</ref>. | |||
فرزندانش [[عبدالله بن ابودیلمی|عبدالله]] و [[ضحاک بن ابودیلمی|ضحاک]] از او [[روایت]] نقل کردهاند. برخی گفتهاند [[فیروز]]، پسر [[خواهر]] [[نجاشی]]، [[پادشاه]] [[حبشه]] است<ref>ابن حجر، ج۵، ص۲۹۱؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۹۷.</ref>. گفته شد او دو خواهر را به زنی داشت که رسول خدا{{صل}} به او فرمود: هر کدام را خواستی [[طلاق]] بده<ref>ابن ماجه، ج۱، ص۶۲۷؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۹۷؛ طبرانی، ج۱۸، ص۳۲۹.</ref>. این داستان به ابوخراش رعینی نیز نسبت داده شده است<ref>ر.ک: مدخل ابو خراش رعینی.</ref>. | |||
فیروز [[زمان]] [[خلافت عثمان]]، و به قولی سال ۵۳ در [[خلافت]] [[معاویه]] در [[یمن]] درگذشت<ref>ابن سعد، ج۶، ص۶۳؛ ابن عساکر، ج۴۹، ص۲۳؛ ابن حجر، ج۵، ص۲۹۱.</ref>. | فیروز [[زمان]] [[خلافت عثمان]]، و به قولی سال ۵۳ در [[خلافت]] [[معاویه]] در [[یمن]] درگذشت<ref>ابن سعد، ج۶، ص۶۳؛ ابن عساکر، ج۴۹، ص۲۳؛ ابن حجر، ج۵، ص۲۹۱.</ref>. | ||
| خط ۱۸: | خط ۶۳: | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{مدخل وابسته}} | {{مدخل وابسته}} | ||
*[[عبدالله بن ابودیلمی]] (فرزند) | * [[عبدالله بن ابودیلمی]] (فرزند) | ||
*[[ضحاک بن ابودیلمی]] (فرزند) | * [[ضحاک بن ابودیلمی]] (فرزند) | ||
{{پایان مدخل وابسته}} | {{پایان مدخل وابسته}} | ||
| خط ۳۰: | خط ۷۵: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:اعلام]] | [[رده:اعلام]] | ||
[[رده: | [[رده:اصحاب پیامبر]] | ||
[[رده:بنیکنانه]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۱
| ابودیلمی | |
|---|---|
 تصویر قدیمی یمن | |
| نام کامل | ابودیلمی |
| جنسیت | مرد |
| کنیه |
|
| از قبیله | بنیکنانه |
| پسر | |
| محل زندگی | یمن |
| درگذشت | ۵۳ هجری، یمن |
| از اصحاب | پیامبر خاتم |
آشنایی اجمالی
نام او را فیروز و کنیهاش را به اختلاف، «ابوعبدالله»، «ابوعبدالرحمان» یمانی کنانی و ابو ضحاک یمانی گفتهاند[۱]. بنا به قولی، رسول خدا (ص) او را ابوعبدالله کنیه داد[۲]. ابوزرعه او را در شمار صحابهای آورده که در شام مسکن گزیدهاند[۳]، ولی خلیفة بن خیاط، ابن سعد و برخی دیگر، او را از طبقه اول تابعین اهل یمن یاد کردهاند[۴]. ابودیلمی از ابناء فارس در صنعا و از بازماندگان یاران سیف بن ذی یزن، دست نشانده کسرا، پادشاه ایران بود که کسرا آنان را برای سرکوبی و بیرون راندن حبشیهای همراه سیف بن ذی یزن به یمن فرستاد. آنان بر حبشیها پیروز شدند. ابن عبدالبر[۵] گفته است: ابناء فارس به بنی ضبه منسوباند. چنانکه عبدالمنعم بن ادریس از فرزندان فیروز نقل کرده است که گفته اند: نسب به بنی ضبه داریم، اما در دوران جاهلیت دچار اسیری شدیم[۶].
بنا به روایتی، فیروز بعد از شنیدن خبر ظهور پیامبر، در وفدی خدمت حضرت رسید و اسلام آورد [۷]، سپس به صنعا برگشت و همراه زادویه و قیس بن مکشوح برای کشتن اسود عنسی کذاب که مدعی نبوت بود، به یمن رفت. گفته شده ابتدا فیروز گردن اسود را شکست، سپس او را به قتل رساند و سر اسود را به مدینه، خدمت رسول خدا (ص) آورد. ابن عبدالبر[۸] دو اشکال بر این روایت کرده است: نخست آنکه روایت یاد شده، از طریق ضمرة بن ربیعه نقل شده است و ضمره وقتی از شیبانی روایت نقل میکند، قابل پیروی نیست. دیگر اینکه در تاریخ مسلم است که سر اسود عنسی کذاب را نزد رسول خدا (ص) نیاوردهاند[۹]. بنا به قولی، پیامبر (ص) در حالی که مریض بود، از راه وحی از کشته شدن أسود آگاه شد و فرمود: « قتله العبد الصالح فیروز الدیلمی»[۱۰]؛ یا فرمود: « قتله رجل مبارک من اهل بیت مبارکین»؛ سؤال شد: یا رسول الله! چه کسی او را کشت؟ فرمود: فیروز دیلمی[۱۱].
روایتی که ابو دیلمی از آن حضرت نقل کرده چنین است: به رسول خدا (ص) را عرض کردم یا رسول الله! ما در سرزمینی سرد زندگی میکنیم و برای گرم شدن از شراب گندم کمک میگیریم. حضرت فرمود: آیا مست کننده است؟ گفتم بله. حضرت فرمود: نباید از آن استفاده کنید. ابودیلمی میگوید: دوباره پرسیدم: عدهای به ترک آن صبوری نتوانند کرد، فرمود: هرکس خودداری نکرد، او را بکشید[۱۲].
فرزندانش عبدالله و ضحاک از او روایت نقل کردهاند. برخی گفتهاند فیروز، پسر خواهر نجاشی، پادشاه حبشه است[۱۳]. گفته شد او دو خواهر را به زنی داشت که رسول خدا (ص) به او فرمود: هر کدام را خواستی طلاق بده[۱۴]. این داستان به ابوخراش رعینی نیز نسبت داده شده است[۱۵].
فیروز زمان خلافت عثمان، و به قولی سال ۵۳ در خلافت معاویه در یمن درگذشت[۱۶].
ابن عساکر گفته است: معاویه، بعد از عتبة بن ابی سفیان وی را بر یمن گماشت و او هشت سال در آن شهر بود تا سال ۵۳ آنجا درگذشت[۱۷]، اما ابن حجر[۱۸] و ابن اثیر[۱۹] گفته اند: وی در خلافت عثمان درگذشته است.[۲۰]
جستارهای وابسته
- عبدالله بن ابودیلمی (فرزند)
- ضحاک بن ابودیلمی (فرزند)
منابع
پانویس
- ↑ مزی، ج۱۵، ص۱۲۸؛ ابن حجر، ج۵، ص۲۹۰ و ج۷، ص۱۰۴.
- ↑ ابن اثیر، ج۳، ص۳۳۱.
- ↑ ابن عساکر، ج۴۹، ص۸.
- ↑ مزی، ج۱۳، ص۲۷۷.
- ↑ ابن عبدالبر، ج۴، ص۳۲۹.
- ↑ ابن سعد، ج۶، ص۶۳.
- ↑ ابن سعد، ج۶، ص۶۳.
- ↑ ابن عبدالبر، ج۳، ص۳۲۹.
- ↑ ابن عبدالبر، ج۳، ص۳۲۹.
- ↑ ابن اثیر، ج۴، ص۳۵۳.
- ↑ ابن عبدالبر، ج۳، ص۳۳۰؛ مستقی هندی، ج۱۳، ص۵۷۲.
- ↑ ابن سعد، ج۶، ص۶۳؛ و با اندکی تفاوت ر. ک: نسائی، سنن، ج۳، ص۲۴۳.
- ↑ ابن حجر، ج۵، ص۲۹۱؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۹۷.
- ↑ ابن ماجه، ج۱، ص۶۲۷؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۹۷؛ طبرانی، ج۱۸، ص۳۲۹.
- ↑ ر. ک: مدخل ابو خراش رعینی.
- ↑ ابن سعد، ج۶، ص۶۳؛ ابن عساکر، ج۴۹، ص۲۳؛ ابن حجر، ج۵، ص۲۹۱.
- ↑ ابن عساکر، ج۴۹، ص۲۳.
- ↑ ابن حجر، ج۳، ص۳۲۰.
- ↑ ابن اثیر، ج۴، ص۳۵۳.
- ↑ محمدی، رمضان، مقاله «ابودیلمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۱، ص:۲۸۰-۲۸۱.