ربیعة بن دراج بن عنبس قرشی جمحی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۶

آشنایی اجمالی

وی از تیره بنی حذافة بن جمح، از بنی‌هصیص بن کعب، از قریش بود^[۱]. البته برخی درباره «مخزومی» یا «جمحی» بودن وی اختلاف دارند^[۲] اما بیشتر با نسبت جمحی او را معرفی کرده‌اند. ابن ابی‌حاتم^[۳]، در ذیل نام «ربیعة بن سلمه یمامی» می‌گوید: وی را «ابن‌دراج» هم گفته‌اند. اما به ظاهر او نمی‌تواند با «ربیعة بن دراج» یکی باشد؛ چون «ربیعة بن سلمه» قطعاً از تابعین بوده و از عثمان و امام علی(ع) درباره اشیای گمشده روایت دارد^[۴].

ربیعة بن دراج را فلسطینی^[۵] یا از اهل دمشق شمرده و گفته‌اند در آنجا خانه داشته است^[۶]. واقدی^[۷] وی را از اسیران مشرکی دانسته است که در جنگ بدر به اسارت مسلمانان درآمد و مالی نداشت؛ اما چیزی از او گرفته و او را آزاد کردند^[۸]. از میان صحابه‌نگاران تنها ابن حجر^[۹]، در بخش نخست الاصابه (صحابه) از وی یاد کرده و پس از اشاره به همین خبر واقدی می‌گوید: به ظاهر وی از کسانی است که در فتح مکه مسلمان شدند؛ زیرا تا زمان حجة‌الوداع کسی از قریش غیر مسلمان باقی نماند. به گفته ابن حجر^[۱۰] ابوزرعه دمشقی و ابن سمیع وی را از طبقه نخست تابعین شمرده‌اند^[۱۱]. وی عموی عبدالله بن محیریز تابعی بوده^[۱۲] و از عمر و امام علی(ع) روایت دارد^[۱۳]. پسر وی، عبدالله بن ربیعه، در جنگ جمل کشته شد^[۱۴] و هنگامی که امام علی(ع) بر کشته‌های جنگ جمل گذشت وی را دید و فرمود: این بیچاره را چه چیزی برای جنگ بیرون آورد؟ دینداری یا یاری عثمان؟ به خدا سوگند عثمان درباره وی و پدرش نظر خوبی نداشت^[۱۵]. برخی منابع درباره نماز مستحبی امام علی(ع) پس از نماز عصر و تذکر عمر به ایشان و یادآوری نهی رسول خدا(ص) از نماز پس از نماز عصر از ربیعه خبری نقل کرده‌اند^[۱۶] که گذشته از اختلاف در راوی این خبر^[۱۷]، برخی آن را از ربیعه ندانسته و گفته‌اند ربیعه در زمان رسول خدا(ص)^[۱۸] در یکی از غزوات کشته شده است^[۱۹] و اگر چنین باشد این خبر از پسر ربیعه نقل شده است^[۲۰].^[۲۱]

جستارهای وابسته

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.
↑ ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.
↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.
↑ نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
↑ نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
↑ ابن حمزه، الاکمال فی ذکر من له روایه فی مسند الامام احمد، ص۱۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
↑ مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.
↑ مفید، الجمل، ص۳۹۳.
↑ احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۷.
↑ ر.ک: دارقطنی، العلل، ج۲، ص۱۴۹.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲.
↑ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.

[1] ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.

[2] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.

[3] ابن ابی‌حاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.

[4] ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.

[5] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.

[6] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.

[7] واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.

[8] نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.

[9] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.

[10] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.

[11] نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.

[12] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.

[13] ابن حمزه، الاکمال فی ذکر من له روایه فی مسند الامام احمد، ص۱۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.

[14] مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.

[15] مفید، الجمل، ص۳۹۳.

[16] احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۷.

[17] ر.ک: دارقطنی، العلل، ج۲، ص۱۴۹.

[18] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.

[19] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲.

[20] ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.

[21] خانجانی، قاسم، مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی از تیره [[بنی‌حذافة بن جمح]]، از [[بنی‌هصیص بن کعب]]، از [[قریش]] بود<ref>ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.</ref>. البته برخی درباره [[مخزومی]] یا جمحی بودن وی [[اختلاف]] دارند<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.</ref> اما بیشتر با نسبت جمحی او را معرفی کرده‌اند. [[ابن ابی‌حاتم]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.</ref>، در ذیل نام «[[ربیعة بن سلمه]] [[یمامی]]» می‌گوید: وی را «[[ابن دراج]]» هم گفته‌اند. اما به ظاهر او نمی‌تواند با [[ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی|ربیعة بن دراج]] یکی باشد؛ چون ربیعة بن سلمه قطعاً از [[تابعین]] بوده و از عثمان و [[امام علی]]{{ع}} درباره اشیای گمشده [[روایت]] دارد<ref>ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.</ref>.
+وی از تیره [[بنی حذافة بن جمح]]، از [[بنی‌هصیص بن کعب]]، از [[قریش]] بود<ref>ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.</ref>. البته برخی درباره «[[مخزومی]]» یا «[[جمحی]]» بودن وی [[اختلاف]] دارند<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.</ref> اما بیشتر با نسبت جمحی او را معرفی کرده‌اند. [[ابن ابی‌حاتم]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.</ref>، در ذیل نام «[[ربیعة بن سلمه یمامی]]» می‌گوید: وی را «[[ابن‌دراج]]» هم گفته‌اند. اما به ظاهر او نمی‌تواند با «ربیعة بن دراج» یکی باشد؛ چون «ربیعة بن سلمه» قطعاً از [[تابعین]] بوده و از عثمان و [[امام علی]]{{ع}} درباره اشیای گمشده [[روایت]] دارد<ref>ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.</ref>.
-ربیعة بن دراج را [[فلسطینی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.</ref> یا از [[اهل]] [[دمشق]] شمرده و گفته‌اند در آنجا [[خانه]] داشته است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.</ref>. [[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.</ref> وی را از [[اسیران]] مشرکی دانسته است که در [[جنگ بدر]] به [[اسارت]] [[مسلمانان]] درآمد و [[مالی]] نداشت؛ اما چیزی از او گرفته و او را [[آزاد]] کردند<ref>نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.</ref>. از میان [[صحابه‌نگاران]] تنها [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>، در بخش نخست [[الاصابه]] ([[صحابه]]) از وی یاد کرده و پس از اشاره به همین خبر واقدی می‌گوید: به ظاهر وی از کسانی است که در [[فتح مکه]] [[مسلمان]] شدند؛ زیرا تا [[زمان]] [[حجة‌الوداع]] کسی از قریش [[غیر مسلمان]] باقی نماند. به گفته ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref> [[ابوزرعه دمشقی]] و [[ابن سمیع]] وی را از طبقه نخست تابعین شمرده‌اند<ref>نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.</ref>. وی عموی [[عبدالله بن محیریز]] [[تابعی]] بوده<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref> و از عمر و امام علی{{ع}} روایت دارد<ref>ابن حمزه، الاکمال فی ذکر من له روایه فی مسند الامام احمد، ص۱۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>. پسر وی، [[عبدالله بن ربیعه]]، در [[جنگ جمل]] کشته شد<ref>مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.</ref> و هنگامی که [[امام علی]]{{ع}} بر کشته‌های [[جنگ جمل]] گذشت وی را دید و فرمود: این بیچاره را چه چیزی برای [[جنگ]] بیرون آورد؟ [[دینداری]] یا [[یاری]] عثمان؟ به [[خدا]] [[سوگند]] عثمان درباره وی و پدرش نظر خوبی نداشت<ref>مفید، الجمل، ص۳۹۳.</ref>. برخی منابع درباره [[نماز]] مستحبی امام علی{{ع}} پس از [[نماز عصر]] و [[تذکر]] عمر به ایشان و یادآوری [[نهی]] [[رسول خدا]]{{صل}} از نماز پس از نماز عصر از [[ربیعه]] خبری نقل کرده‌اند<ref>احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۷.</ref> که گذشته از [[اختلاف]] در [[راوی]] این خبر<ref>ر.ک: دارقطنی، العلل، ج۲، ص۱۴۹.</ref>، برخی آن را از ربیعه ندانسته و گفته‌اند ربیعه در [[زمان رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.</ref> در یکی از [[غزوات]] کشته شده است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲.</ref> و اگر چنین باشد این خبر از پسر ربیعه نقل شده است<ref>ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.</ref>
+ربیعة بن دراج را [[فلسطینی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.</ref> یا از [[اهل دمشق]] شمرده و گفته‌اند در آنجا [[خانه]] داشته است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.</ref>. [[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.</ref> وی را از [[اسیران]] مشرکی دانسته است که در [[جنگ بدر]] به [[اسارت]] [[مسلمانان]] درآمد و [[مالی]] نداشت؛ اما چیزی از او گرفته و او را [[آزاد]] کردند<ref>نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.</ref>. از میان [[صحابه‌نگاران]] تنها [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>، در بخش نخست [[الاصابه]] ([[صحابه]]) از وی یاد کرده و پس از اشاره به همین خبر واقدی می‌گوید: به ظاهر وی از کسانی است که در [[فتح مکه]] [[مسلمان]] شدند؛ زیرا تا [[زمان]] [[حجة‌الوداع]] کسی از قریش [[غیر مسلمان]] باقی نماند. به گفته ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref> [[ابوزرعه دمشقی]] و [[ابن سمیع]] وی را از طبقه نخست تابعین شمرده‌اند<ref>نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.</ref>. وی عموی [[عبدالله بن محیریز]] [[تابعی]] بوده<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref> و از عمر و امام علی{{ع}} روایت دارد<ref>ابن حمزه، الاکمال فی ذکر من له روایه فی مسند الامام احمد، ص۱۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>. پسر وی، [[عبدالله بن ربیعه]]، در [[جنگ جمل]] کشته شد<ref>مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.</ref> و هنگامی که [[امام علی]]{{ع}} بر کشته‌های [[جنگ جمل]] گذشت وی را دید و فرمود: این بیچاره را چه چیزی برای [[جنگ]] بیرون آورد؟ [[دینداری]] یا [[یاری]] عثمان؟ به [[خدا]] [[سوگند]] عثمان درباره وی و پدرش نظر خوبی نداشت<ref>مفید، الجمل، ص۳۹۳.</ref>. برخی منابع درباره [[نماز]] مستحبی امام علی{{ع}} پس از [[نماز عصر]] و [[تذکر]] عمر به ایشان و یادآوری [[نهی]] [[رسول خدا]]{{صل}} از نماز پس از نماز عصر از [[ربیعه]] خبری نقل کرده‌اند<ref>احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۷.</ref> که گذشته از [[اختلاف]] در [[راوی]] این خبر<ref>ر.ک: دارقطنی، العلل، ج۲، ص۱۴۹.</ref>، برخی آن را از ربیعه ندانسته و گفته‌اند ربیعه در [[زمان رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.</ref> در یکی از [[غزوات]] کشته شده است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲.</ref> و اگر چنین باشد این خبر از پسر ربیعه نقل شده است<ref>ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.</ref>
 == جستارهای وابسته ==