←پرسشهای وابسته
| خط ۱۷۲: | خط ۱۷۲: | ||
فی قوله تعالی: {{متن قرآن|وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا...}} هم [[تفسیر]] فرموده: آن کسی که عمل [[نیکی]] انجام دهد، بر نیکی عملش میافزاییم؛ چرا که [[خداوند]] [[آمرزنده]] و [[شکرگزار]] است و به [[اعمال]] [[بندگان]] جزای مناسب میدهد. چه حسنهای از این [[برتر]] که [[انسان]] خود را همیشه در زیر [[پرچم]] [[رهبران الهی]] قرار دهد؛ حتی آنها را در [[دل]] گیرد و خط آنها را ادامه دهد؛ در [[فهم]] [[کلام الهی]] آنجا که مسایل برای او ابهام پیدا کند، از آنها توضیح بخواهد؛ عمل آنها را معیار قرار دهد و آنها را [[الگو]] و [[اسوه]] خود سازد<ref>تفسیر نمونه، ج۲۰، ص۴۱۰.</ref>. | فی قوله تعالی: {{متن قرآن|وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا...}} هم [[تفسیر]] فرموده: آن کسی که عمل [[نیکی]] انجام دهد، بر نیکی عملش میافزاییم؛ چرا که [[خداوند]] [[آمرزنده]] و [[شکرگزار]] است و به [[اعمال]] [[بندگان]] جزای مناسب میدهد. چه حسنهای از این [[برتر]] که [[انسان]] خود را همیشه در زیر [[پرچم]] [[رهبران الهی]] قرار دهد؛ حتی آنها را در [[دل]] گیرد و خط آنها را ادامه دهد؛ در [[فهم]] [[کلام الهی]] آنجا که مسایل برای او ابهام پیدا کند، از آنها توضیح بخواهد؛ عمل آنها را معیار قرار دهد و آنها را [[الگو]] و [[اسوه]] خود سازد<ref>تفسیر نمونه، ج۲۰، ص۴۱۰.</ref>. | ||
نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ}}، فرموده: برای شما در [[زندگی]] [[ابراهیم]] و کسانی که با او بودند، اسوه خوبی وجود داشت؛ ابراهیم{{ع}}، بزرگ [[پیامبران]]، که زندگیاش سرتاسر درس [[بندگی خدا]]، [[جهاد]] فی سیبل [[الله]] و [[عشق]] به ذات [[پاک]] او بود؛ ابراهیم که [[امت اسلامی]] از [[برکات]] دعای او، و مفتخر به نامگذاری او میباشد، میتواند برای شما [[سرمشق]] خوبی در این زمینه گردد. منظور از تعبیر: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ مَعَهُ}}: (آنها که با ابراهیم بودند)، مؤمنانی است که او را در این [[راه]] [[همراهی]] میکردند و هر چند قلیل و اندک بودند، و این احتمال که منظور پیامبرانی است که با او همصدا شدند، یا انبیای معاصر او، چنان که بعضی احتمال دادهاند، بعید به نظر میرسد، به خصوص که مناسب این است که [[قرآن]] در این جا [[پیامبر اسلام]]{{صل}} را به ابراهیم، و [[مسلمانان]] را به [[اصحاب]] و [[یاران]] او [[تشبیه]] کند. در تواریخ نیز آمده است که گروهی در [[بابل]]، بعد از [[مشاهده]] [[معجزات]] ابراهیم به او [[ایمان]] آوردند، و در [[هجرت]] به سوی [[شام]]، او را همراهی کردند، و این نشان میدهد که او یاران [[وفاداری]] داشته است <ref>به نقل از کامل بن اثیر، جلد ۱، صفحه ۱۰۰.</ref> و <ref>تفسیر نمونه، ج۲۴، ص۱۸.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۴۸۶-۵۱۸.</ref> | نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ}}، فرموده: برای شما در [[زندگی]] [[ابراهیم]] و کسانی که با او بودند، اسوه خوبی وجود داشت؛ ابراهیم{{ع}}، بزرگ [[پیامبران]]، که زندگیاش سرتاسر درس [[بندگی خدا]]، [[جهاد]] فی سیبل [[الله]] و [[عشق]] به ذات [[پاک]] او بود؛ ابراهیم که [[امت اسلامی]] از [[برکات]] دعای او، و مفتخر به نامگذاری او میباشد، میتواند برای شما [[سرمشق]] خوبی در این زمینه گردد. منظور از تعبیر: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ مَعَهُ}}: (آنها که با ابراهیم بودند)، مؤمنانی است که او را در این [[راه]] [[همراهی]] میکردند و هر چند قلیل و اندک بودند، و این احتمال که منظور پیامبرانی است که با او همصدا شدند، یا انبیای معاصر او، چنان که بعضی احتمال دادهاند، بعید به نظر میرسد، به خصوص که مناسب این است که [[قرآن]] در این جا [[پیامبر اسلام]]{{صل}} را به ابراهیم، و [[مسلمانان]] را به [[اصحاب]] و [[یاران]] او [[تشبیه]] کند. در تواریخ نیز آمده است که گروهی در [[بابل]]، بعد از [[مشاهده]] [[معجزات]] ابراهیم به او [[ایمان]] آوردند، و در [[هجرت]] به سوی [[شام]]، او را همراهی کردند، و این نشان میدهد که او یاران [[وفاداری]] داشته است <ref>به نقل از کامل بن اثیر، جلد ۱، صفحه ۱۰۰.</ref> و <ref>تفسیر نمونه، ج۲۴، ص۱۸.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۴۸۶-۵۱۸.</ref> | ||
==حسنه در [[تفاسیر]] [[روایی]]== | |||
مرحوم [[سید هاشم بحرانی]] در [[تفسیر برهان]] و [[محدث]] [[جلیل]] [[علامه]] شیخ [[عبد]] [[علی بن [[جمعه عروسی]] در [[تفسیر نورالثقلین]] و علامه شیخ [[جلالالدین عبدالرحمن سیوطی]] در [[تفسیر]] در المنثور، فی قوله تعالی: {{متن قرآن|رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}، روایاتی را [[نقل]] فرمودهاند، از جمله: | |||
# [[جمیل بن صالح]] از [[ابی عبدالله]]، [[امام صادق]]{{ع}}، درباره فرموده [[خدای تعالی]]: {{متن قرآن|رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}، [[روایت]] کند که آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|رِضْوَانُ اللَّهِ فِي الْجَنَّةِ وَ السَّعَةُ فِي الآخِرَةِ وَ الْمَعَاشِ وَ حُسْنُ الْخُلُقِ فِي الدُّنْيَا}}؛ یعنی [[خشنودی]] [[خدای متعال]] در [[بهشت]]، در [[جهان آخرت]]، و معاش وحسن [[خلق]] در [[دنیا]]<ref>برهان، ص۱۳۶؛ نورالثقلین، ج۱، ص۱۹۹.</ref>. | |||
#از [[کتاب کافی]] و [[معانی الاخبار]]، [[محمد بن موسی]] با اسنادش تا جمیل بن صالح، و او از امام صادق{{ع}} فی قوله تعالی: {{متن قرآن|رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}، روایت کند که آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|رِضْوَانُ اللَّهِ فِي الْجَنَّةِ، فِي الآخِرَةِ وَ السَّعَةُ فِي الرِّزْقِ وَ الْمَعَاشِ وَ حُسْنُ الْخُلُقِ فِي الدُّنْيَا}}؛ یعنی [[رضوان]] [[خدا]] و بهشت، در [[آخرت]]، و وسعت روزی و معاش و [[حسن خلق]]، در دنیا<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۱۹۹، ح۷۲۵.</ref>. | |||
# [[عبدالله بن سنان]] از [[ابیعبدالله]]، امام صادق{{ع}}، روایت کند که آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|يُسْتَحَبُّ أَنْ يَقُولَ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْحَجَرِ- اللَّهُمَ {{متن قرآن|آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}} وَ قَالَ إِنَّ مَلَكاً يَقُولُ آمِينَ}}: [[مستحب]] است در بین رکن و [[حجرالاسود]]، ذکر: {{متن حدیث|اللَّهُمَ {{متن قرآن|آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}، را بگویند و فرمود که: البته، فرشتهای که [[موکل]] بر [[طواف]] کننده است، آمین میگوید<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۱۹۹، ح۷۲۷.</ref>. | |||
#ابن ابیشیبه و [[بیهقی]] در “الشعب” از [[ابن عباس]] [[اخراج]] نمودند که: {{متن حدیث|إِنَّ مَلَكاً مُوَكَّلًا بِالرُّكْنِ الْيَمَانِيِّ مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ، ً يَقُولُ آمِينَ، فَقُولوا:}} یعنی البته، از زمانی که [[خدا]] [[آسمانها]] و [[زمین]] را [[خلق]] نمود، فرشتهای در [[رکن یمانی]] [[موکل]] است، او همواره میگوید: آمین، آمین، پس شما بگویید: {{متن قرآن|رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}<ref>در المنثور، ج۱، ص۲۳۳. </ref>. | |||
نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}}، روایاتی را [[نقل]] فرموده، از جمله: | |||
#در کتاب [[معانی الاخبار]] با اسنادش تا [[هشام بن سالم]]، و او از [[ابیعبدالله]]. [[امام صادق]]{{ع}}، عمل کرده که: [[علی بن حسین]]{{ع}} میفرمود: {{متن حدیث|وَيْلٌ لِمَنْ غَلَبَتْ آحَادُهُ أَعْشَارَهُ فَقُلْتُ لَهُ وَ كَيْفَ هَذَا فَقَالَ أَ مَا سَمِعْتَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ- {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}} فَالْحَسَنَةُ الْوَاحِدَةُ إِذَا عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْراً وَ السَّيِّئَةُ الْوَاحِدَةُ إِذَا عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ وَاحِدَةً فَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِمَّنْ يَرْتَكِبُ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَ لَا تَكُونُ لَهُ حَسَنَةٌ وَاحِدَةٌ فَتَغْلِبَ حَسَنَاتُهُ سَيِّئَاتِهِ}}: وای بر کسی که مغلوب آحادش بشود. به آن بزرگوار گفتم: آن چگونه باشد؟ فرمود: آیا نشنیدی که [[خدای عزوجل]] میفرماید: {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}}. پس یک حسنه وقتی به آن عمل بشود، برای او ده تا [[ثبت]] گردد، و یک [[سیئه]] ([[گناه]]) وقتی به آن عمل بشود، برای او یکی ثبت گردد. پس به خدا [[پناه]] میبرم از کسی که در یک [[روز]]، ده سیئه (گناه) را مرتکب شود و برای او یک حسنه نباشد، پس حسناتش مغلوب سیئاتش خواهند شد<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۷۸۵، ح۳۷۲؛ برهان، ص۳۴۴.</ref>. | |||
# [[عبد بن حمید]] از [[سعید بن جبیر]] [[اخراج]] نمود که: او گفت: {{متن حدیث|لما نزلت}}: {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا}} قال [[رجل]] من المسلمین: یا [[رسول الله]]! {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref>، {{متن حدیث|حسنة؟ قال: نعم افضل الحسنات}}؛ یعنی هنگامی که [[آیه]]: {{متن حدیث|لما نزلت}}: {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا}} نازل شد، مردی از [[مسلمانان]] گفت: ای [[پیامبر خدا]]! {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}، حسنه است؟ [[پیامبر]]{{صل}}، فرمود: آری، آن افضل [[حسنات]] است<ref>در المنثور، ج۳۰، ص۱۶۳.</ref>. | |||
همچنین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَهُمْ فَرِحُونَ}}، روایاتی را [[نقل]] فرمودند، از جمله: | |||
#در [[تفسیر]] [[علی ابن ابراهیم]] به [[روایت]] ابیجارود از [[ابی جعفر]]، [[امام باقر]]{{ع}}، فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ}}، فرمود: {{متن حدیث|أَمَّا الْحَسَنَةُ فَالْغَنِيمَةُ وَ الْعَافِيَةُ- وَ أَمَّا الْمُصِيبَةُ فَالْبَلَاءُ وَ الشِّدَّةُ}}؛ یعنی مراد از حسنه، [[غنیمت]] و [[سلامت]] بوده و مراد از [[مصیبت]]، [[غم]]، [[رنج]] و [[سختی]] است<ref>نورالثقلین، ج۲، ص۲۲۵، ح۱۷۷؛ برهان، ص۴۲۶.</ref>. | |||
#[[ابن ابیشیبه]]، ابن منذر، [[ابنابیحاتم]] و ابوالشیخ درباره قوله: {{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ}}، از [[مجاهد]] [[اخراج]] نمودند که او گفت: {{متن حدیث|العافیة و الرخاء و الغنیمة}}؛ یعنی تندرستی، فراخی در [[زندگی]] و آنچه بدون [[زحمت]] به دست آید، و درباره قوله: {{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ}}، گفت: {{متن حدیث|وَ الْبَلَاءُ وَ الشِدَّةُ}}؛ یعنی [[گرفتاری]] و سختی. {{متن قرآن|يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ}}؛ {{متن حدیث|قَدْ حَذَّرَنَا}}؛ یعنی [[پرهیز]] کردهایم<ref>درالمنثور، ج۳، ص۲۴۹.</ref>. | |||
همین طور فی قوله تعالی: {{متن قرآن|أُولَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ}}، روایتی را نقل نمودهاند: در [[کتاب کافی]]، [[علی بن ابراهیم]] با اسنادش تا [[هشام بن سالم]] و غیر او، از ابیعبد [[الله]]، [[امام صادق]]{{ع}}، درباره فرموده [[خدای عزوجل]]: {{متن قرآن|أُولَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا}}، نقل نموده که [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|عَلَى التَّقِيَّةِ}}، و درباره فرموده خدای عزوجل: {{متن قرآن|وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ}}، فرمود: {{متن حدیث|الْحَسَنَةُ التَّقِيَّةُ وَ السَّيِّئَةُ الْإِذَاعَةُ}}؛ یعنی امام صادق{{ع}}، فرمود: به آنان دو مرتبه [[پاداش نیک]] اعطا میشود، چون بر [[تقیه]]، [[شکیبایی]] و [[خویشتنداری]] کردند و با نیکویی تقیه نمودن، [[زشتی]] [[افشاگری]] را دفع کردند<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۱۶۶، ح۸۶؛ برهان، ص۷۹۴.</ref>. | |||
نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا}}، روایاتی را [[نقل]] کردهاند، از جمله: | |||
#در کتاب [[احتجاج]] [[طبرسی]] از [[امیرمؤمنان]]{{ع}} در ضمن [[حدیثی]] طولانی چنین آمده است: {{متن حدیث|وَ لِأَنَّ الصَّبْرَ عَلَى وُلَاةِ الْأَمْرِ مَفْرُوضٌ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لِنَبِيِّهِ}}:- {{متن قرآن|فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ}}<ref>«بنابراین شکیبا باش همانگونه که پیامبران اولوا العزم شکیبایی ورزیدند» سوره احقاف، آیه ۳۵.</ref> {{متن حدیث|وَ إِيجَابُهُ مِثْلُ ذَلِكَ عَلَى أَوْلِيَائِهِ وَ أَهْلِ طَاعَتِهِ بِقَوْلِهِ}} {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}؛ یعنی: و برای این که خویشتنداری و [[استقامت]] بر [[والیان امر]]، [[واجب]] است؛ چرا که [[خدای عزوجل]] به [[پیامبر]]{{صل}}، میفرماید: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ}}، و مانند آن را برای اولیای خودش واهل طاعتش نیز واجب فرموده بنا بر قوله تعالی: {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۲۵، ح۳۸.</ref>. | |||
#در [[مجمع البیان]] چنین فرمود: [[ثعلبة بن حاطب]] که مردی از [[انصار]] بود به پیامبر{{صل}} گفت: از [[خدا]] بخواهید که [[مالی]] را نصیب و روزی من فرماید. پس آن [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|يَا ثَعْلَبَةُ قَلِيلٌ تُؤَدِّي شُكْرَهُ خَيْرٌ مِنْ كَثِيرٍ لَا تُطِيقُهُ أَ مَا لَكَ {{متن قرآن|فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}؟ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ أَرَدْتُ أَنْ تَسِيرَ الْجِبَالُ مَعِي ذَهَباً وَ فِضَّةً لَسَارَتْ}}؛ یعنی ای [[ثعلبه]]! [[مال]] اندک که [[شکر]] آن را به جا آوری، بهتر از مال بسیاری است که آن را [[طاقت]] نیاوری؛ آیا برای تو در [[پیامبر خدا]] [[اسوه حسنه]] نیست؟ [[سوگند]] به آنکه جانم در قبضه [[قدرت]] اوست، اگر [[اراده]] کنم که کوهها برایم طلا و نقره گردد، البته که چنین خواهد شد<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۵۶، ح۴.</ref>. | |||
# [[بخاری]]، مسلم، [[نسائی]]، ابنماجه، ابنحاتم و ابنمردویه از ابنعمر، [[اخراج]] نمودند که: او سؤال نمود از مردی که [[طواف]] [[عمره]] [[خانه]] خود را انجام میدهد: {{متن حدیث|أ یقع علی امراته قبل ان یطوف بالصفا و المروة؟ فقال: قدم رسول الله، فطاف بالبیت و صلی خلف المقام رکعتین و سعی بین الصفا و المروة ثم قرأ}}: {{متن قرآن|فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>در المنثور، ج۵، ص۱۸۹-۱۹۰.</ref>. | |||
همچنین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ}}، روایاتی را [[نقل]] فرموده، از جمله: | |||
# [[محمد بن یعقوب]] از [[علی بن ابراهیم]] و او با اسنادش از [[ابی عبدالله]]، [[امام صادق]]{{ع}}، فی قول [[الله]] عزوجل: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ}}، نقل کرده که [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|الْحَسَنَةُ التَّقِيَّةُ وَ السَّيِّئَةُ الْإِذَاعَةُ وَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ}}- {{متن قرآن|ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}} {{متن حدیث|السَّيِّئَةَ قَالَ الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ التَّقِيَّةُ}}- {{متن قرآن|فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ}}. یعنی درباره قول [[خدای عزوجل]]: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ}}، فرمود: حسنه، عبارت است از [[تقیه]]، و [[سیئه]]، [[افشاگری]] است. درباره فرمود: خدای عزوجل: {{متن قرآن|ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}}، فرمود: آنچه نیکوتر و بهتر است، آن تقیه است؛ {{متن قرآن|فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ}}: پس آن گاه آن کس که بین تو و او [[دشمنی]] است، کان [[دوست]] صمیمی شود<ref>برهان، ص۹۶۳؛ نورالثقلین، ج۴، ص۵۴۹، ح۵۳، و در برهان صفحه ۹۴۶، به نقل از مرحوم مفید در اختصاص مثل این روایت را آورده است.</ref>. | |||
#در [[تفسیر]] [[علی ابن ابراهیم]] آمده است: در این جا خدای عزوجل به پیامبرش{{صل}}، [[ادب]] آموخت، پس فرمود: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}}. در تفسیر آن علی بن ابراهیم فرمود: برای کسی را که به تو [[بازی]] کرده است، با خوبی خودت، دفع کن تا آن عداوتی که بین تو و بین او میباشد، به گرمی [[دوستی]] و [[صمیمیت]] گراید<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۵۴۹، ح۵۲؛ برهان، ص۹۶۳.</ref>. | |||
# [[ابنعباس]] با اسنادش تا [[محمد بن فضیل]]، و او از [[عبد صالح]]{{ع}} [[روایت]] کرده که: از آن بزرگوار درباره قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ}}، سؤال نمودم، پس آن [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|نَحْنُ الْحَسَنَةُ وَ بَنُو أُمَيَّةَ السَّيِّئَةُ}}؛ یعنی ما، [[اهلالبیت]]، حسنه هستیم، و [[بنیامیه]] [[سیئه]] میباشند<ref>برهان، ص۹۶۳.</ref>. | |||
#ابنجریر، ابنمنذر، [[ابنابیحاتم]] و [[بیهقی]] (در سننش) درباره قوله: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}}، از [[ابن عباس]] [[اخراج]] نمودند که او گفت: {{متن حدیث|امر الله المؤمنین بالصبر عند الغضب، و الحلم عند الجهل. و العفو عند الاساءة، فاذا فعلوا ذلک، عصمهم الله من الشیطان و خضع لهم عدوهم کانه ولی حمیم}}؛ یعنی [[خدا]] [[مؤمنین]] را امر به [[صبر]] نمود به هنگام [[خشم]]، و امر به [[حلم]] نمود به هنگام [[جهل و نادانی]]، و امر به [[عفو]] و [[بخشش]] نمود به هنگام [[بدی]]. پس آن هنگام که چنین کنند، خدا آنان را از فریبهای [[شیطان]] باز میدارد، و دشمنشان نسبت به آنان [[تواضع]] و [[فروتنی]] کند؛ چنان که گویی او [[دوست]] نزدیک است<ref>در المنثور، ج۵، ص۳۶۵.</ref>. | |||
نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا}}، روایاتی را [[نقل]] فرموده، از جمله: | |||
# [[علی بن ابراهیم]] با اسنادش تا [[محمد بن مسلم]]، و او از ابیجعفر، [[امام باقر]]{{ع}}، فی قول [[الله]] تبارک و تعالی: {{متن قرآن|وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا}}، نقل نمود که حضرت فرمود: {{متن حدیث|الِاقْتِرَافُ التَّسْلِيمُ لَنَا وَ الصِّدْقُ عَلَيْنَا وَ أَلَّا يَكْذِبَ عَلَيْنَا}}؛ یعنی اقتراف، عبارت از [[تسلیم]] بودن برای ما و [[تصدیق]] نمودن ماست و این که علیه ما [[دروغ]] نگوید<ref>برهان، ص۹۷۱؛ نورالثقلین، ج۲، ص۵۷۶، ح۸۰.</ref>. | |||
#شیخ در امالی با اسنادش از [[امام حسن]]{{ع}} نقل نموده که حضرت در خطبهای فرمود: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً}} {{متن حدیث|وَ اقْتِرَافُ الْحَسَنَةِ مَوَدَّتُنَا}}؛ یعنی در آنچه [[خدای متعال]] بر محمد{{صل}} نازل نمود، {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً}} است، و اقتراف حسنه، [[دوستی]] و [[محبت اهلبیت]] است<ref>برهان، ص۹۷۳.</ref>. | |||
#از طریق [[مخالفین]]، [[عبد الله بن احمد بن حنبل]] با اسنادش از [[ابن عباس]] [[روایت]] کند که او گوید: {{متن حدیث|لَمَّا أُنْزِلَتْ: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}} قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ قَرَابَتُكَ- الَّذِينَ وَجَبَتْ عَلَيْنَا مَوَدَّتُهُمْ قَالَ: عَلِيٌ وَ فَاطِمَةُ وَ ابْنَاهُمَا}}؛ یعنی چون قوله: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}، نازل گردید، گفتند: ای [[پیامبر خدا]]! چه کسانی اقربای شمایند که [[مودت]] و دوستیشان بر ما [[واجب]] گردیده؟ آن [[حضرت]]{{صل}} فرمود: [[علی]]، [[فاطمه]] و [[فرزندان]] آن دو بزرگوار{{عم}} میباشند<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۵۷۱، ح۶۴.</ref>. | |||
# [[عبدالله بن عجلان]] گوید: از ابا [[جعفر]]، [[امام باقر]]{{ع}}، در باره فرموده [[خدای تبارک و تعالی]]: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}، سؤال نمودم. آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|هُمُ الْأَئِمَّةُ الَّذِينَ لَا يَأْكُلُونَ الصَّدَقَةَ وَ لَا تَحِلُّ لَهُمْ}}؛ یعنی آنان امامانی هستند که [[صدقه]] نمیخورند و صدقه بر آنان [[حلال]] نیست. | |||
#در [[روضه]] کافی، [[محمد بن یحیی]] با اسنادش تا [[اسماعیل بن عبدالخالق]]، و او گوید، [[ابیعبدالله]] [[امام صادق]]{{ع}}، فرمود: {{متن حدیث|ما یقول اهل البصره فی هذه الایة: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}، یعنی [[اهل]] [[بصره]] درباره این [[آیه]]: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}، چه میگویند؟ گفتم: فدایتان گردم، آنان میگویند: آن آیه درباره [[خویشاوندان پیامبر]]{{صل}} است. آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|کذبوا؛ انما نزلت فینا خاصة، اهل البیت؛ فی علی و فاطمة و الحسن و الحسین و اصحاب الکسا{{عم}}}}؛ یعنی آنان [[دروغ]] میگویند، مسلم این است که آیه تنها درباره ما [[اهلبیت]]؛ علی، فاطمه، [[حسن]]، [[حسین]] و [[اصحاب کساء]]{{عم}} نازل گردید<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۵۷۲، ح۶۵.</ref>. [[سعید بن جبیر]] از [[ابنعباس]] [[نقل]] میکند که چون آیه: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}، نازل گردید، گفتند: یا [[رسول الله]]! اینان چه کسانی هستند که [[خدای تعالی]] به [[مودت]] و [[دوستی]] آنان امر فرموده؟ آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ وُلْدُهَا}}<ref>برهان، ص۹۷۳.</ref>. | |||
#ابنجریر، از ابیدیلم [[اخراج]] نمود که او گفت: {{متن حدیث|لَمَّا جِيءَ بِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ{{ع}} أَسِيراً فَأُقِيمَ عَلَى دَرَجِ دِمَشْقَ قَامَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي قَتَلَكُمْ وَ اسْتَأْصَلَكُمْ. فَقَالَ لَهُ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} أَ قَرَأْتَ الْقُرْآنَ قَالَ نَعَمْ قَالَ أ قَرَأْتَ آلَ حم؟ قَالَ: لا. قَالَ: اما قَرَأْتَ {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا}}، قَالَ فَانکم لانتم هُمْ قَالَ نَعَمْ}}<ref>در المنثور، ج۶، ص۷.</ref>. | |||
# [[ابونعیم]] و دیلمی از طریق [[مجاهد]]، از [[ابنعباس]] اخراج نمودند که او گفت: {{متن حدیث|قال رسول الله{{صل}}: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}} ان تحفظونی فی [[اهل]] بیتی و تودو هم بی}}<ref>در المنثور، ج۶، ص۷.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۵۱۸-۵۲۵.</ref> | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||