امامت‌پدیا

باری (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

مدخل بحث

باری (اسم الهی) (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۱

۵ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲
جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
دیداریویکی‌متن
خط ۸: خط ۸:
باری (در اصل باری‌ء <ref>مقاییس‌اللغه، ج۱، ص۲۳۶؛ المنجد، ج ۱، ص۷۳، «برء».</ref> به همزه آخر) در لغت از ریشه «ب ـ ر ـ ء»<ref>الصحاح، ج۱، ص۳۶؛ اقرب‌الموارد، ج۱، ص۱۵۴؛ ترتیب العین، ص۷۴، «برء».</ref> به معنای [[آفریدن]] <ref> مقاییس اللغه، ج ۱، ص۲۳۶، «برء».</ref> بدون نمونه <ref>النهایه، ج۱، ص۱۱۱؛ تاج العروس، ج ۱، ص۱۱۳، «برء».</ref> پیشین است.
باری (در اصل باری‌ء <ref>مقاییس‌اللغه، ج۱، ص۲۳۶؛ المنجد، ج ۱، ص۷۳، «برء».</ref> به همزه آخر) در لغت از ریشه «ب ـ ر ـ ء»<ref>الصحاح، ج۱، ص۳۶؛ اقرب‌الموارد، ج۱، ص۱۵۴؛ ترتیب العین، ص۷۴، «برء».</ref> به معنای [[آفریدن]] <ref> مقاییس اللغه، ج ۱، ص۲۳۶، «برء».</ref> بدون نمونه <ref>النهایه، ج۱، ص۱۱۱؛ تاج العروس، ج ۱، ص۱۱۳، «برء».</ref> پیشین است.


واژه باری دو بار در [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی به قوم خود گفت: ای قوم من! بی‌گمان شما با (به پرستش) گرفتن گوساله بر خویش ستم روا داشتید پس به درگاه آفریدگار خود توبه کنید و یکدیگر را بکشید، این کار نزد آفریدگارتان برای شما بهتر است. آنگاه، خداوند از شما در گذشت که او توبه‌پذیر بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۵۴.</ref> و یک بار در آیه {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست؛ هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را به پاکی می‌ستایند و او پیروزمند فرزانه است» سوره حشر، آیه ۲۴.</ref> وارد شده است. در آیه {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>، نیز فعل (نبرأ) که معنای همین اسم را افاده می‌کند به کار رفته است.
واژه باری دو بار در [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی به قوم خود گفت: ای قوم من! بی‌گمان شما با (به پرستش) گرفتن گوساله بر خویش ستم روا داشتید پس به درگاه آفریدگار خود توبه کنید و یکدیگر را بکشید، این کار نزد آفریدگارتان برای شما بهتر است. آنگاه، خداوند از شما در گذشت که او توبه‌پذیر بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۵۴.</ref> و یک بار در آیه {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست؛ هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را به پاکی می‌ستایند و او پیروزمند فرزانه است» سوره حشر، آیه ۲۴.</ref> وارد شده است. در آیه {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>، نیز فعل (نبرأ) که معنای همین اسم را افاده می‌کند به کار رفته است.


اسم باری به معنای پدید آورنده [[مخلوقات]] است، به نحوی که هیچ یک به دیگری مشتبه‌نشده، از یکدیگر متمایز باشند؛<ref>فتح الرحمن، ج ۷، ص۳۶۴۳؛ المیزان، ج ۱۹، ص۲۵۷.</ref> به عبارت دیگر باری جدا سازنده و متمایز کننده مخلوقات از یکدیگر از طریق بخشیدن صورتهای گوناگون به آنهاست،<ref>لوامع البینات، ص۲۱۶.</ref> زیرا [[خداوند]] [[انسان]] را از [[زمین]] ([[خاک]]) جدا می‌سازد <ref>المیزان، ج ۱، ص۱۸۹.</ref> یا اشیا را از عالم [[عقول]] متمایز می‌کند و به عالم [[نفوس]] تنزل می‌دهد <ref>شرح الاسماء الحسنی، درود آبادی، ص۳۳.</ref> یا به [[عقیده]] برخی، موجودات را از عدم جدا می‌سازد.<ref> التبیان، ج۱، ص۲۴۴؛ مجمع‌البیان، ج ۱، ص۲۳۷.</ref>
اسم باری به معنای پدید آورنده [[مخلوقات]] است، به نحوی که هیچ یک به دیگری مشتبه‌نشده، از یکدیگر متمایز باشند؛<ref>فتح الرحمن، ج ۷، ص۳۶۴۳؛ المیزان، ج ۱۹، ص۲۵۷.</ref> به عبارت دیگر باری جدا سازنده و متمایز کننده مخلوقات از یکدیگر از طریق بخشیدن صورتهای گوناگون به آنهاست،<ref>لوامع البینات، ص۲۱۶.</ref> زیرا [[خداوند]] [[انسان]] را از [[زمین]] ([[خاک]]) جدا می‌سازد <ref>المیزان، ج ۱، ص۱۸۹.</ref> یا اشیا را از عالم [[عقول]] متمایز می‌کند و به عالم [[نفوس]] تنزل می‌دهد <ref>شرح الاسماء الحسنی، درود آبادی، ص۳۳.</ref> یا به [[عقیده]] برخی، موجودات را از عدم جدا می‌سازد.<ref> التبیان، ج۱، ص۲۴۴؛ مجمع‌البیان، ج ۱، ص۲۳۷.</ref>
خط ۱۶: خط ۱۶:
باری به مرتبه ویژه‌ای از [[آفرینش]] موجودات به دست [[خداوند]] اشاره دارد که پس از مرتبه [[خلق]] و پیش از تصویر است، ازاین‌رو ترتیب این نامها در [[آیه]] یاد شده بر خلاف [[پندار]] برخی مبنی بر ترادف آنها، از پیوند منطقی آنها حکایت دارد؛ زیرا هر آنچه که از عدم به سوی وجود خارج می‌شود در مرحله نخست نیازمند تقدیر و تعیین اندازه‌ها و حد و حدود و خصوصیات گوناگون و در مرحله دوم نیازمند پدید آوردن بر طبق اندازه‌ها و خصوصیات معین شده پیشین و در مرحله سوم نیازمند صورتگری و شکل‌دهی است و خداوند متعالی از آن حیث که مقدِّر و تعیین کننده حدود و خصوصیات [[آفریدگان]] است «[[خالق]]» و به جهت اینکه اختراع کننده و پدید آورنده آنهاست «باری» و به اعتبار اینکه مرتب کننده صورتهای [[مخلوقات]] به بهترین ترتیب است «مُصوّر» خوانده می‌شود.<ref> شرح الاسماء الحسنی، غزالی، ص۶۴ ـ ۶۵.</ref>
باری به مرتبه ویژه‌ای از [[آفرینش]] موجودات به دست [[خداوند]] اشاره دارد که پس از مرتبه [[خلق]] و پیش از تصویر است، ازاین‌رو ترتیب این نامها در [[آیه]] یاد شده بر خلاف [[پندار]] برخی مبنی بر ترادف آنها، از پیوند منطقی آنها حکایت دارد؛ زیرا هر آنچه که از عدم به سوی وجود خارج می‌شود در مرحله نخست نیازمند تقدیر و تعیین اندازه‌ها و حد و حدود و خصوصیات گوناگون و در مرحله دوم نیازمند پدید آوردن بر طبق اندازه‌ها و خصوصیات معین شده پیشین و در مرحله سوم نیازمند صورتگری و شکل‌دهی است و خداوند متعالی از آن حیث که مقدِّر و تعیین کننده حدود و خصوصیات [[آفریدگان]] است «[[خالق]]» و به جهت اینکه اختراع کننده و پدید آورنده آنهاست «باری» و به اعتبار اینکه مرتب کننده صورتهای [[مخلوقات]] به بهترین ترتیب است «مُصوّر» خوانده می‌شود.<ref> شرح الاسماء الحسنی، غزالی، ص۶۴ ـ ۶۵.</ref>


براساس آیه {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref> مصیبت‌هایی که در [[زمین]] واقع می‌شود یا به [[انسان‌ها]] می‌رسد، خداوند پیش از باری بودن نسبت به آنها، حدود و اندازه‌ها و خصوصیات آنها را در [[لوح محفوظ]] معین و مقدر کرده است. آیه مذکور تقدیر حوادث پیش از وقوع آنها و تعلق قضای تغییرناپذیر [[الهی]] به آنها را بر خداوند آسان دانسته است. آیه بعد علت [[آگاه]] ساختن [[مردم]] از این امر (تقدیر حوادث پیش از وقوع آنها) را [[اندوهگین]] نشدن انسان‌ها بر نعمت‌های از دست رفته و خوشحال نشدن ایشان بر دریافت [[نعمت‌ها]] بیان کرده است: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید و خداوند هیچ خود پسند خویشتن ستایی را دوست نمی‌دارد» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref>؛ زیرا [[انسان]] اگر [[یقین]] کند که آنچه (مصیبت‌ها) به او رسیده قبلاً مقدّر شده و باید به او می‌رسید و نعمت‌هایی که به او داده شده تا مدتی نزد او به [[امانت]] است، [[غم]] و [[شادی]] خود را به هنگام از دست دادن [[نعمت]] و دریافت آن بزرگ نمی‌شمارد و چندان به آن اهمیت نمی‌دهد.<ref> المیزان، ج ۱۹، ص۱۹۲.</ref>
براساس آیه {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref> مصیبت‌هایی که در [[زمین]] واقع می‌شود یا به [[انسان‌ها]] می‌رسد، خداوند پیش از باری بودن نسبت به آنها، حدود و اندازه‌ها و خصوصیات آنها را در [[لوح محفوظ]] معین و مقدر کرده است. آیه مذکور تقدیر حوادث پیش از وقوع آنها و تعلق قضای تغییرناپذیر [[الهی]] به آنها را بر خداوند آسان دانسته است. آیه بعد علت [[آگاه]] ساختن [[مردم]] از این امر (تقدیر حوادث پیش از وقوع آنها) را [[اندوهگین]] نشدن انسان‌ها بر نعمت‌های از دست رفته و خوشحال نشدن ایشان بر دریافت [[نعمت‌ها]] بیان کرده است: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید و خداوند هیچ خود پسند خویشتن ستایی را دوست نمی‌دارد» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref>؛ زیرا [[انسان]] اگر [[یقین]] کند که آنچه (مصیبت‌ها) به او رسیده قبلاً مقدّر شده و باید به او می‌رسید و نعمت‌هایی که به او داده شده تا مدتی نزد او به [[امانت]] است، [[غم]] و [[شادی]] خود را به هنگام از دست دادن [[نعمت]] و دریافت آن بزرگ نمی‌شمارد و چندان به آن اهمیت نمی‌دهد.<ref> المیزان، ج ۱۹، ص۱۹۲.</ref>


برخی در تبیین باری آن را برگرفته از ریشه «بری» ([[خاک]]) و به معنای آفریننده [[انسان]] و ترکیب کننده او از خاک دانسته‌اند.<ref>لوامع‌البینات، ص۲۱۷؛ التوحید، ص۲۰۰.</ref> در نظر دیگر باری از «بَرْی» (تراشیدن) و به مفهوم پدید آورنده چیزی به شکل موزون است.<ref>پیام قرآن، ج ۴، ص۲۹۲؛ نمونه، ج ۲۳، ص۵۵۵.</ref> گفته شده: باری از ریشه بَرء ([[آفریدن]]) و به معنای [[خالق]] و مترادف با آن است.<ref> لوامع البینات، ص۲۱۶.</ref> به [[اعتقاد]] برخی باری از «بُرء» (بهبودی و [[رهایی]] از [[نقص]] و [[مرض]]) و به معنای پدید آورنده اشیا بدون نقص و [[کاستی]] <ref>نمونه، ج ۲۳، ص۵۵۵؛ پیام قرآن، ج ۴، ص۲۹۲.</ref> یا [[آفریدگار]] موجودات بدون [[تخلف]] از مقتضای [[حکمت]] و [[فطرت]] است.<ref>روح المعانی، مج ۱۵، ج ۲۷، ص۹۲؛ فتح الرحمن، ج ۷، ص۳۶۴۷.</ref> از دیدگاههای یاد شده به دست می‌آید که قدر مشترک معنای باری نزد بیشتر [[مفسران]] و شارحانِ [[اسماء الله تعالی]] «[[آفریننده]]» است.
برخی در تبیین باری آن را برگرفته از ریشه «بری» ([[خاک]]) و به معنای آفریننده [[انسان]] و ترکیب کننده او از خاک دانسته‌اند.<ref>لوامع‌البینات، ص۲۱۷؛ التوحید، ص۲۰۰.</ref> در نظر دیگر باری از «بَرْی» (تراشیدن) و به مفهوم پدید آورنده چیزی به شکل موزون است.<ref>پیام قرآن، ج ۴، ص۲۹۲؛ نمونه، ج ۲۳، ص۵۵۵.</ref> گفته شده: باری از ریشه بَرء ([[آفریدن]]) و به معنای [[خالق]] و مترادف با آن است.<ref> لوامع البینات، ص۲۱۶.</ref> به [[اعتقاد]] برخی باری از «بُرء» (بهبودی و [[رهایی]] از [[نقص]] و [[مرض]]) و به معنای پدید آورنده اشیا بدون نقص و [[کاستی]] <ref>نمونه، ج ۲۳، ص۵۵۵؛ پیام قرآن، ج ۴، ص۲۹۲.</ref> یا [[آفریدگار]] موجودات بدون [[تخلف]] از مقتضای [[حکمت]] و [[فطرت]] است.<ref>روح المعانی، مج ۱۵، ج ۲۷، ص۹۲؛ فتح الرحمن، ج ۷، ص۳۶۴۷.</ref> از دیدگاههای یاد شده به دست می‌آید که قدر مشترک معنای باری نزد بیشتر [[مفسران]] و شارحانِ [[اسماء الله تعالی]] «[[آفریننده]]» است.
HeydariBot
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش

برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/1097104»