زید بن اسلم عجلانی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۸

مقدمه

نسب زید بن اسلم بن ثعلب] عَجلانی، به طایفه بَلّی از قبیله قُضاعَه می‌رسد^[۱]؛ ولی پدرانش با پیمان به طایفه اوسی بنی‌ عُبید بن زید بن مالک پیوسته بودند، از این‌رو او را انصاری نیز دانسته‌اند^[۲].

زید در غزوه بدر و اُحُد حضور داشت^[۳] و در اعزام تبوک و تأمین تدارک سپاه در سال ۹ هجری صدقه اندکی به پیامبر پیشکش کرد^[۴]. از این گزارش می‌توان دریافت که زید بن اسلم جزو طبقات فرو دست جامعه بوده و مِلْک و باغی از خود نداشته، بلکه کارگری بوده که برای دیگران کار می‌کرده است. برخی از منافقان اوسی، مانند معتب بن قشیر و عبداللّه‌ بن نبتل، زید را به جهت انفاق اندکش سرزنش کردند که آیه ﴿الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴾^[۵] نازل شد^[۶]. در این آیه اشاره شده که برخی مؤمنان صدقه دهنده، در انفاق خود به اندازه توانشان عمل می‌کنند (صدقه آنان اندک است) و کسانی که بر صدقه این مؤمنان عیب گرفته و آنان را ریشخند می‌کنند، عذاب دردناکی در انتظارشان است.

به نقلِ عبیداللّه‌ بن ابی رافع، وی در سال ۳۶ هجری در نبرد صفّین کنار حضرت علی(ع) بوده است^[۷].^[۸]

منابع

مرادی‌نسب، حسین، مقاله «زید بن اسلم عجلانی»، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴

پانویس

↑ الطبقات، ج ۳، ص۳۵۴؛ النسب، ص۳۷۱ - ۳۷۲؛ جمهرة انساب العرب، ص۴۴۳.
↑ الطبقات، ج ۳، ص۳۵۶؛ معرفة الصحابه، ج ۳، ص۱۱۶۳ - ۱۱۶۴؛ الاستیعاب، ج ۲، ص۵۳۶.
↑ السیرة النبویه، ج ۲، ص۶۸۹؛ المغازی، ج ۱، ص۱۶۰؛ الطبقات، ج ۳، ص۳۵۶.
↑ المغازی، ج ۳، ص۹۹۱، ۱۰۶۹؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص۵۱۵.
↑ «آنان که به مؤمنان داوطلب دادن صدقه‌ها و به کسانی که جز توان (اندک) خود چیزی (برای دادن صدقه) نمی‌یابند طعنه می‌زنند و آنان را به ریشخند می‌گیرند، خداوند به ریشخندشان می‌گیرد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره توبه، آیه ۷۹.
↑ مجمع‌البیان، ج ۵، ص۸۴.
↑ اسدالغابه، ج ۲، ص۱۲۵؛ الاصابه، ج ۲، ص۴۸۹.
↑ مرادی‌نسب، حسین، مقاله «زید بن اسلم عجلانی»، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴.

[1] الطبقات، ج ۳، ص۳۵۴؛ النسب، ص۳۷۱ - ۳۷۲؛ جمهرة انساب العرب، ص۴۴۳.

[2] الطبقات، ج ۳، ص۳۵۶؛ معرفة الصحابه، ج ۳، ص۱۱۶۳ - ۱۱۶۴؛ الاستیعاب، ج ۲، ص۵۳۶.

[3] السیرة النبویه، ج ۲، ص۶۸۹؛ المغازی، ج ۱، ص۱۶۰؛ الطبقات، ج ۳، ص۳۵۶.

[4] المغازی، ج ۳، ص۹۹۱، ۱۰۶۹؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص۵۱۵.

[5] «آنان که به مؤمنان داوطلب دادن صدقه‌ها و به کسانی که جز توان (اندک) خود چیزی (برای دادن صدقه) نمی‌یابند طعنه می‌زنند و آنان را به ریشخند می‌گیرند، خداوند به ریشخندشان می‌گیرد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره توبه، آیه ۷۹.

[6] مجمع‌البیان، ج ۵، ص۸۴.

[7] اسدالغابه، ج ۲، ص۱۲۵؛ الاصابه، ج ۲، ص۴۸۹.

[8] مرادی‌نسب، حسین، مقاله «زید بن اسلم عجلانی»، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
-| موضوع مرتبط = تابعین
+| موضوع مرتبط = صحابه
 | عنوان مدخل  =
 | مداخل مرتبط = [[زید بن اسلم عجلانی در قرآن]]
@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 == مقدمه ==
-[[نسب]] [[زید بن اسلم بن ثعلبة عَجلانی]]، به [[طایفه]] بَلّی از [[قبیله]] قُضاعَه می‌رسد؛<ref> الطبقات، ج ۳، ص ۳۵۴؛ النسب، ص ۳۷۱ - ۳۷۲؛ جمهرة انساب العرب، ص ۴۴۳.</ref> ولی پدرانش با [[پیمان]] به طایفه [[اوسی]] [[بنی‌ عُبید بن زید بن مالک]] پیوسته بودند، از این‌رو او را [[انصاری]] نیز دانسته‌اند<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۳۵۶؛ معرفة الصحابه، ج ۳، ص ۱۱۶۳ - ۱۱۶۴؛ الاستیعاب، ج ۲، ص ۵۳۶.</ref>.
+نسب [[زید بن اسلم]] بن ثعلب] عَجلانی، به طایفه بَلّی از [[قبیله]] قُضاعَه می‌رسد<ref> الطبقات، ج ۳، ص۳۵۴؛ النسب، ص۳۷۱ - ۳۷۲؛ جمهرة انساب العرب، ص۴۴۳.</ref>؛ ولی پدرانش با [[پیمان]] به طایفه [[اوسی]] بنی‌ عُبید بن [[زید بن مالک]] پیوسته بودند، از این‌رو او را [[انصاری]] نیز دانسته‌اند<ref>الطبقات، ج ۳، ص۳۵۶؛ معرفة الصحابه، ج ۳، ص۱۱۶۳ - ۱۱۶۴؛ الاستیعاب، ج ۲، ص۵۳۶.</ref>.
-زید در [[غزوه بدر]] و [[اُحُد]] حضور داشت<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۶۸۹؛ المغازی، ج ۱، ص ۱۶۰؛ الطبقات، ج ۳، ص ۳۵۶.</ref> و در اعزام [[تبوک]] و تأمین [[تدارک]] [[سپاه]] در [[سال ۹ هجری]] [[صدقه]] اندکی به [[پیامبر]] پیشکش کرد<ref>المغازی، ج ۳، ص ۹۹۱، ۱۰۶۹؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۵۱۵.</ref>. از این گزارش می‌توان دریافت که زید بن اسلم جزو طبقات فرو دست [[جامعه]] بوده و مِلْک و [[باغی]] از خود نداشته، بلکه کارگری بوده که برای دیگران کار می‌کرده است. برخی از [[منافقان]] اوسی، مانند [[معتب بن قشیر]] و [[عبداللّه‌ بن نبتل]]، زید را به جهت [[انفاق]] اندکش [[سرزنش]] کردند که [[آیه]] {{متن قرآن|الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که به مؤمنان داوطلب دادن صدقه‌ها و به کسانی که جز توان (اندک) خود چیزی (برای دادن صدقه) نمی‌یابند طعنه می‌زنند و آنان را به ریشخند می‌گیرند، خداوند به ریشخندشان می‌گیرد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره توبه، آیه ۷۹.</ref> نازل شد<ref>مجمع‌البیان، ج ۵، ص ۸۴.</ref>. در این آیه اشاره شده که برخی [[مؤمنان]] صدقه دهنده، در انفاق خود به اندازه توانشان عمل می‌کنند (صدقه آنان اندک است) و کسانی که بر صدقه این مؤمنان [[عیب]] گرفته و آنان را ریشخند می‌کنند، [[عذاب]] دردناکی در انتظارشان است.
+زید در [[غزوه بدر]] و [[اُحُد]] حضور داشت<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص۶۸۹؛ المغازی، ج ۱، ص۱۶۰؛ الطبقات، ج ۳، ص۳۵۶.</ref> و در اعزام [[تبوک]] و تأمین [[تدارک]] [[سپاه]] در سال ۹ هجری [[صدقه]] اندکی به [[پیامبر]] پیشکش کرد<ref>المغازی، ج ۳، ص۹۹۱، ۱۰۶۹؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص۵۱۵.</ref>. از این گزارش می‌توان دریافت که زید بن اسلم جزو طبقات فرو دست [[جامعه]] بوده و مِلْک و [[باغی]] از خود نداشته، بلکه کارگری بوده که برای دیگران کار می‌کرده است. برخی از [[منافقان]] اوسی، مانند معتب بن [[قشیر]] و عبداللّه‌ بن نبتل، [[زید]] را به جهت [[انفاق]] اندکش [[سرزنش]] کردند که [[آیه]] {{متن قرآن|الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که به مؤمنان داوطلب دادن صدقه‌ها و به کسانی که جز توان (اندک) خود چیزی (برای دادن صدقه) نمی‌یابند طعنه می‌زنند و آنان را به ریشخند می‌گیرند، خداوند به ریشخندشان می‌گیرد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره توبه، آیه ۷۹.</ref> نازل شد<ref>مجمع‌البیان، ج ۵، ص۸۴.</ref>. در این آیه اشاره شده که برخی [[مؤمنان]] صدقه دهنده، در انفاق خود به اندازه توانشان عمل می‌کنند (صدقه آنان اندک است) و کسانی که بر صدقه این مؤمنان [[عیب]] گرفته و آنان را ریشخند می‌کنند، [[عذاب]] دردناکی در انتظارشان است.
-به نقلِ [[عبیداللّه‌ بن ابی رافع]]، وی در [[سال ۳۶ هجری]] در [[نبرد]] [[صفّین]] کنار [[حضرت علی]] {{ع}} بوده است<ref>اسدالغابه، ج ۲، ص ۱۲۵؛ الاصابه، ج ۲، ص ۴۸۹.</ref>.<ref>[[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[زید بن اسلم عجلانی (مقاله)|مقاله «زید بن اسلم عجلانی»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۴.</ref>
+به نقلِ عبیداللّه‌ بن ابی [[رافع]]، وی در سال ۳۶ هجری در [[نبرد]] [[صفّین]] کنار [[حضرت علی]]{{ع}} بوده است<ref>اسدالغابه، ج ۲، ص۱۲۵؛ الاصابه، ج ۲، ص۴۸۹.</ref>.<ref>[[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[زید بن اسلم عجلانی (مقاله)|مقاله «زید بن اسلم عجلانی»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴]].</ref>
-==زید بن أسلم (متوفای ۱۳۶) و [[فرزندان]] او==
-زید غلام [[عمر بن خطاب]] بوده است. [[حماد بن زید]] می‌گوید: وارد [[مدینه]] شدم در حالی که [[مردم]] دربارۀ زید بن أسلم سخنانی می‌گفتند، از [[عبیدالله بن عمر بن خطاب]]<ref>عبیدالله بن عمر همان کسی است که هرمزان را کشت.</ref> پرسیدم:
-{{عربی|ما تقول في مولاكم قال:... إنه يفسر القرآن برأيه}}<ref>الکامل فی الضعفاء، ج۳، ص۲۰۸؛ تاریخ دمشق، ج۱۹، ص۲۸۹؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۹۸، حدیث ۲۹۸۹.</ref>؛
-شما دربارۀ غلامتان چه می‌گویید گفت:... همانا [[قرآن]] را طبق نظر خود [[تفسیر]] می‌کرد.
-و بر اساس [[روایات]] [[فریقین]] [[تفسیر قرآن]] به [[رأی]] [[حرام]] است؛ [[پیامبر اکرم]] در این باره می‌فرمایند:
-{{متن حدیث|من فسر القرآن برأيه فقد افترى على الله الكذب}}<ref>وسائل الشیعة، ج۲۷، ص۱۰۹، حدیث ۳۳۵۶۷.</ref>؛
-هر کس قرآن را به رأی خود تفسیر کند در [[حقیقت]] به [[خدا]] [[دروغ]] بزرگی بسته است.
-و در جای دیگر آمده است:
-{{متن حدیث|من فسر القرآن برأيه فليتبوأ مقعده في النار}}<ref>تفسیر کبیر، ج۷، ص۱۴۸.</ref>؛
-هر کس قرآن را بر اساس نظر خود تفسیر کند جایگاهش در [[آتش]] است.
-این فرد با این توصیفات همان کسی است که [[سیوطی]] در مورد وی گفته بود:
-{{عربی|وعلماء أهل المدينة في التفسير: زيد بن أسلم الذي أخذ عنه ابنه عبدالرحمان بن زيد}}<ref>الاتقان، ج۲، ص۴۹۹، حدیث ۶۳۹۸.</ref>؛
-و از علمای تفسیر مدینه [[زید بن اسلم]] است که فرزندش عبدالرحمان بن زید بن اسلم و از او [[حدیث]] اخذ کرده است.
-[[عبدالله بن زید بن اسلم]] متوفای ۱۶۴، عبدالرحمان بن زید بن اسلم متوفای ۱۸۲ و [[اسامة بن زید بن اسلم]] متوفای در [[حکومت]] [[منصور دوانقی]] سه برادرند که هر سه از پدر خود -زید بن اسلم- [[روایت]] می‌کنند. [[ذهبی]] در الکاشف در مورد عبدالرحمان می‌گوید: ضعفوه<ref>الکاشف، ج۱، ص۶۲۸، حدیث ۳۱۹۶.</ref>- یعنی همه او را [[تضعیف]] کرده‌اند-.
-[[دارقطنی]] او را در کتاب الضعفاء والمتروکین آورده است<ref>الضعفاء والمتروکین، ج۱، ص۱۵، حدیث ۳۳۲.</ref>.
-احمد می‌گوید:
-{{عربی|عبدالله ثقة والآخران ضعيفان}}<ref>میزان الاعتدال، ج۲، ص۵۶۴، حدیث ۴۸۶۸.</ref>؛
-عبدالله [[ثقه]] است و [[برادران]] دیگر وی [[ضعیف]] هستند.
-[[ابن حجر]] در تقریب التهذیب و بسیاری از [[علما]] [[عبدالرحمان بن زید بن اسلم]] را [[تضعیف]] کرده‌اند<ref>الضعفاء الصغیر، ج۱، ص۷۴، حدیث ۲۰۸؛ الجرح والتعدیل، ج۲، ص۲۸۵؛ ج۵، ص۵۹، ۲۳۳؛ الضعفاء اصفهانی، ج۱، ص۱۰۲، ۱۲۲؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۳۴۰، حدیث ۳۸۶۶؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۵۶۴، حدیث ۴۸۶۸.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۲۷۱.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:1100408.jpg|22px]] [[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[زید بن اسلم عجلانی (مقاله)|مقاله «زید بن اسلم عجلانی»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴''']]
-# [[پرونده:Jawahir-kalam-1.jpg|22px]] [[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)|'''جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱''']]
 {{پایان منابع}}
@@ خط ۴۶: / خط ۲۲: @@
 [[رده:اعلام]]
-[[رده:تابعین]]
+[[رده:اصحاب پیامبر]]