مساجد بین مدینه و تبوک: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =  
| موضوع مرتبط = مدینه
| عنوان مدخل  =  
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط =  
| مداخل مرتبط =  
خط ۶: خط ۶:
}}
}}


==مقدمه==
== مقدمه ==
[[ابن اسحاق]] در گزارشی از چندین [[مسجد]] معروف در بین [[مدینه]] و [[تبوک]] که بنای آن به [[رسول خدا]]{{صل}} نسبت داده شده، خبر داده است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۳۱-۵۳۲. </ref> این [[مساجد]] عبارتند از:
[[ابن اسحاق]] در گزارشی از چندین [[مسجد]] معروف در بین [[مدینه]] و [[تبوک]] که بنای آن به [[رسول خدا]]{{صل}} نسبت داده شده، خبر داده است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۳۱-۵۳۲. </ref> این [[مساجد]] عبارت‌اند از:
# مسجد تبوک: در قسمت قدیمی [[شهر]] واقع است و هنوز هم معروف و شناخته شده است.
# مسجد ثنیة مدران: این مسجد در حال حاضر از بین رفته است و برخی معتقدند [[قُصیر التمره]] که نزدیک تبوک است همان «[[مسجد مدران]]» است.
# مسجد ذات الزرب: در حال حاضر، مسجد شناخته شده‌ای نیست. شاید این مسجد همان مسجد نزدیک العُلا باشد که امروز به «ام زَرب» معروف است.
# مسجد الاخضر: الاخضر دره‌ای است در جنوب تبوک که از سمت جنوب و شرق بر آن احاطه دارد. این مسجد در ابتدای این دره واقع است.
# مسجد ذات الخطمی و آلاء: هر دو منسوبند به گیاهی معروف در بیابان. این گیاهان امروز با این نام شناخته نمی‌شوند.
# مسجد کواکب: امروز هم نامی شناخته شده است بین تبوک و العُلاء.
# مسجد شق تارا: [[شق تارا]] شاید همان بیابانی که پیش از [[حجر]] و در کنار تبوک قرار دارد، باشد.
# مسجد ذوالجیفه: [[ذو الجیفه]] دره‌ای است که قبل از [[وادی القری]] به الجزل می‌پیوندد. اگر ساخت مسجد در همین دره اتفاق افتاده باشد، محل ساخت مسجد باید در ابتدای آن بوده باشد؛ چراکه راه مدینه به تبوک از آن طرف می‌گذرد.
# مسجد حوضی: حوضی، دره‌ای است از آن [[بنی بلیّ]] که در نزدیکی [[العلا]]، به وادی القری ختم می‌شود.
# مسجد الحجر: هنوز هم نامی شناخته شده است.
# مسجد الصعید: [[الصعید]] بخشی است وسیع در درون وادی القری، بین الحجر و العلا به فاصله تقریبی ۲۲ کیلومتری از همدیگر.
# مسجد وادی القری: مسجدی است که [[مردم]] العلا در حال حاضر در آن [[نماز]] می‌خوانند.
# مسجد شقة بنی عذره: «شقه» به معنای «مسیر بین دو تپه بزرگ از ریگ یا دو [[کوه]]» است. [[شقه بنی عذره]] که امروز معروف است به المَجَزّ راهی است طولانی که از شمال شرقی به الحجر می‌رسد.
# مسجد ذوالمروه: [[ذو المروه]] مکانی که هنوز هم در نزدیکی دهانه [[وادی الجزل]] در [[وادی الحمض]] قرار دارد و نامی شناخته شده است.
# مسجد الفیفاء: امروز جایی بدین نام معروف نیست.
# مسجد ذو خشب: نزدیک [[ذی المروه]] است. ممکن است مراد [[ذی خشب]] دیگری باشد که در نزدیک [[مدینه]] بر راه مدینه به [[تبوک]] قرار دارد<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص۲۹۳-۲۹۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۷۵.</ref>.


===مسجد تبوک===
در قسمت قدیمی [[شهر]] واقع است و هنوز هم معروف و شناخته شده است.
===مسجد ثنیة مدران===
این مسجد در حال حاضر از بین رفته است و برخی معتقدند [[قُصیر التمره]] که نزدیک تبوک است همان «[[مسجد مدران]]» است.
===مسجد ذات الزرب===
در حال حاضر، مسجد شناخته شده‌ای نیست. شاید این مسجد همان مسجد نزدیک العُلا باشد که امروز به «ام زَرب» معروف است.
===مسجد الاخضر===
الاخضر دره‌ای است در جنوب تبوک که از سمت جنوب و شرق بر آن احاطه دارد. این مسجد در ابتدای این دره واقع است.
===مسجد ذات الخطمی و آلاء===
هر دو منسوبند به گیاهی معروف در بیابان. این گیاهان امروز با این نام شناخته نمی‌شوند.
===مسجد کواکب===
امروز هم نامی شناخته شده است بین تبوک و العُلاء.
===مسجد شق تارا===
[[شق تارا]] شاید همان بیابانی که پیش از [[حجر]] و در کنار تبوک قرار دارد، باشد.
===مسجد ذوالجیفه===
[[ذو الجیفه]] دره‌ای است که قبل از [[وادی القری]] به الجزل می‌پیوندد. اگر ساخت مسجد در همین دره اتفاق افتاده باشد، محل ساخت مسجد باید در ابتدای آن بوده باشد؛ چراکه راه مدینه به تبوک از آن طرف می‌گذرد.
===مسجد حوضی===
حوضی، دره‌ای است از آن [[بنی بلیّ]] که در نزدیکی [[العلا]]، به وادی القری ختم می‌شود.
===مسجد الحجر===
هنوز هم نامی شناخته شده است.
===مسجد الصعید===
[[الصعید]] بخشی است وسیع در درون وادی القری، بین الحجر و العلا به فاصله تقریبی ۲۲ کیلومتری از همدیگر.
===مسجد وادی القری===
مسجدی است که [[مردم]] العلا در حال حاضر در آن [[نماز]] می‌خوانند.
===مسجد شقة بنی عذره===
«شقه» به معنای «مسیر بین دو تپه بزرگ از ریگ یا دو [[کوه]]» است. [[شقه بنی عذره]] که امروز معروف است به المَجَزّ راهی است طولانی که از شمال شرقی به الحجر می‌رسد.
===مسجد ذوالمروه===
[[ذو المروه]] مکانی که هنوز هم در نزدیکی دهانه [[وادی الجزل]] در [[وادی الحمض]] قرار دارد و نامی شناخته شده است.
===مسجد الفیفاء===
امروز جایی بدین نام معروف نیست.
===مسجد ذو خشب===
نزدیک [[ذی المروه]] است. ممکن است مراد [[ذی خشب]] دیگری باشد که در نزدیک [[مدینه]] بر راه مدینه به [[تبوک]] قرار دارد.<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص۲۹۳-۲۹۴.</ref>
==[[مساجد]] [[پیامبر]]{{صل}} از [[مدینه]] تا تبوک==
مسجدهای [[رسول خدا]]{{صل}} در میان مدینه تا تبوک معلوم، و نام آنها بدین ترتیب است<ref>تاریخ پیامبر اسلام، دکتر محمد ابراهیم آیتی، ص۵۵۵.</ref>:
#مسجدی در تبوک،
#مسجدی در ثنیة مِدران<ref>ثنیه مدران، جایی در راه تبوک از مدینه است.</ref>،
#مسجدی در ذات الزراب<ref>جایی میان مدینه و تبوک است.</ref>،
#مسجدی در اَخضر<ref>منزلی نزدیک، تبوک میان تبوک و وادی القری.</ref>،
#مسجدی در ذات الخِطمی<ref>جایی میان تبوک و مدینه است.</ref>،
#مسجدی در ألاء<ref>جایی در پنج منزلی تبوک است.</ref>،
#مسجدی در طرف [[بتراء]]<ref>جایی در راه مدینه، دنباله کوه معروف کُواکب است. کویکب: مسجدی میان مدینه و تبوک است.</ref>،
#مسجدی در شِقّ تاراء<ref>شق تاراء: موضعی میان مدینه و تبوک است.</ref>،
#مسجدی در ذو الجِیفَه<ref>جایی میان مدینه و تبوک است.</ref>،
#مسجدی در صدر حَوضی<ref>موضعی است.</ref>،
#مسجدی در حِجر<ref>دیار قوم ثمود در وادی القری میان مدینه و شام.</ref>،
#مسجدی در [[صعید]]<ref>وادی‌ای نزدیک وادی القری است.</ref>،
#مسجدی در [[وادی القری]]<ref>آبادی‌هایی میان مدینه و شام، از مضافات مدینه.</ref>،
#مسجدی در رَقعَه<ref>جایی نزدیک وادی القری از شُقّ؟ بنی عذره است.</ref>،
#مسجدی در [[ذی المروه]]<ref>قریه‌ای در وادی القری است.</ref>،
#مسجدی در فَیفاء،
#مسجدی در ذی خُشُب<ref>جایی است که تا مدینه یک شب راه فاصله دارد.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۷۵.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
خط ۸۵: خط ۳۴:
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
[[رده:مدینه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۶ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۵

مقدمه

ابن اسحاق در گزارشی از چندین مسجد معروف در بین مدینه و تبوک که بنای آن به رسول خدا(ص) نسبت داده شده، خبر داده است.[۱] این مساجد عبارت‌اند از:

  1. مسجد تبوک: در قسمت قدیمی شهر واقع است و هنوز هم معروف و شناخته شده است.
  2. مسجد ثنیة مدران: این مسجد در حال حاضر از بین رفته است و برخی معتقدند قُصیر التمره که نزدیک تبوک است همان «مسجد مدران» است.
  3. مسجد ذات الزرب: در حال حاضر، مسجد شناخته شده‌ای نیست. شاید این مسجد همان مسجد نزدیک العُلا باشد که امروز به «ام زَرب» معروف است.
  4. مسجد الاخضر: الاخضر دره‌ای است در جنوب تبوک که از سمت جنوب و شرق بر آن احاطه دارد. این مسجد در ابتدای این دره واقع است.
  5. مسجد ذات الخطمی و آلاء: هر دو منسوبند به گیاهی معروف در بیابان. این گیاهان امروز با این نام شناخته نمی‌شوند.
  6. مسجد کواکب: امروز هم نامی شناخته شده است بین تبوک و العُلاء.
  7. مسجد شق تارا: شق تارا شاید همان بیابانی که پیش از حجر و در کنار تبوک قرار دارد، باشد.
  8. مسجد ذوالجیفه: ذو الجیفه دره‌ای است که قبل از وادی القری به الجزل می‌پیوندد. اگر ساخت مسجد در همین دره اتفاق افتاده باشد، محل ساخت مسجد باید در ابتدای آن بوده باشد؛ چراکه راه مدینه به تبوک از آن طرف می‌گذرد.
  9. مسجد حوضی: حوضی، دره‌ای است از آن بنی بلیّ که در نزدیکی العلا، به وادی القری ختم می‌شود.
  10. مسجد الحجر: هنوز هم نامی شناخته شده است.
  11. مسجد الصعید: الصعید بخشی است وسیع در درون وادی القری، بین الحجر و العلا به فاصله تقریبی ۲۲ کیلومتری از همدیگر.
  12. مسجد وادی القری: مسجدی است که مردم العلا در حال حاضر در آن نماز می‌خوانند.
  13. مسجد شقة بنی عذره: «شقه» به معنای «مسیر بین دو تپه بزرگ از ریگ یا دو کوه» است. شقه بنی عذره که امروز معروف است به المَجَزّ راهی است طولانی که از شمال شرقی به الحجر می‌رسد.
  14. مسجد ذوالمروه: ذو المروه مکانی که هنوز هم در نزدیکی دهانه وادی الجزل در وادی الحمض قرار دارد و نامی شناخته شده است.
  15. مسجد الفیفاء: امروز جایی بدین نام معروف نیست.
  16. مسجد ذو خشب: نزدیک ذی المروه است. ممکن است مراد ذی خشب دیگری باشد که در نزدیک مدینه بر راه مدینه به تبوک قرار دارد[۲].


منابع

پانویس

  1. ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۳۱-۵۳۲.
  2. بلادی، عاتق بن غيث، معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة ص۲۹۳-۲۹۴؛ تونه‌ای، مجتبی، محمدنامه، ص ۸۷۵.