علم در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''علم''' است. "'''علم'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">علم در لغت - علم در قرآ...» ایجاد کرد) |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{امامت}} | {{امامت}} | ||
{{مدخل مرتبط | |||
| موضوع مرتبط = علم | |||
| عنوان مدخل = علم | |||
| مداخل مرتبط = [[علم در لغت]] - [[علم در قرآن]] - [[علم در حدیث]] - [[علم در کلام اسلامی]] - [[علم در اخلاق اسلامی]] - [[علم در معارف دعا و زیارات]] - [[علم در معارف و سیره سجادی]] - [[علم در معارف و سیره نبوی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
[[حقیقت علم]] از مفاهیم [[بدیهی]] و روشن است و مانند مفهوم وجود، تعریف حدی (جنس و فصل) و رسمی (لوازم) ندارد. از این رو تعریف [[حقیقی]] برای آن ممکن نیست و تعاریف اصطلاحی ارائه شده، تعریفهای تنبیهی و شرح لفظی بیش نیست. با این توضیح به بیان برخی اصطلاحات «[[علم]]» میپردازیم. | [[حقیقت علم]] از مفاهیم [[بدیهی]] و روشن است و مانند مفهوم وجود، تعریف حدی (جنس و فصل) و رسمی (لوازم) ندارد. از این رو تعریف [[حقیقی]] برای آن ممکن نیست و تعاریف اصطلاحی ارائه شده، تعریفهای تنبیهی و شرح لفظی بیش نیست. با این توضیح به بیان برخی اصطلاحات «[[علم]]» میپردازیم. | ||
نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۲
این مدخل زیرشاخهٔ بحث علم است. علم از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: علم در لغت - علم در قرآن - علم در حدیث - علم در کلام اسلامی - علم در اخلاق اسلامی - علم در معارف دعا و زیارات - علم در معارف و سیره سجادی - علم در معارف و سیره نبوی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
حقیقت علم از مفاهیم بدیهی و روشن است و مانند مفهوم وجود، تعریف حدی (جنس و فصل) و رسمی (لوازم) ندارد. از این رو تعریف حقیقی برای آن ممکن نیست و تعاریف اصطلاحی ارائه شده، تعریفهای تنبیهی و شرح لفظی بیش نیست. با این توضیح به بیان برخی اصطلاحات «علم» میپردازیم. فخر رازی از علمای اهلسنت (م ۶۰۶ق) مینویسد: «در تعریف علم اختلاف است، ولی نزد من تصور معنای علم، بدیهی است؛ چراکه همه چیز با علم شناخته میشود. پس محال است غیر علم کاشف علم باشد»[۱].
علامه حلی (م ۷۲۶ق) همین نظر را دارد و قائل به این است که علم از بدیهیات میباشد و تعریف نمیشود؛ زیرا علم از صفات وجدانی است[۲]، اما شیخ طوسی (م ۴۶۰ق) که قبل آنها زندگی میکرده است، علم را به آنچه موجب آرامش میشود، تعریف میکند؛ یعنی بعد از علم، شک برطرف میگردد و میتواند شبهات وارده را رفع کند[۳].
به هر حال منظور از علم در این تحقیق به همان معنای بدیهی و لغوی آن است که بر هر نوع آگاهی صدق میکند و شامل علم عادی امام نیز میشود. علم انواع مختلفی دارد؛ مانند علم غیب، علم حضوری و حصولی، شأنی و فعلی، تدریجی و دفعی، اجمالی و تفصیلی، قطعی و ظنی، ذاتی و الهی، موهبتی و اکتسابی و.... اکنون به برخی مفاهیم علم که در نوشتار حاضر به کار رفته است، اشاره میشود.[۴]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ فخرالدین رازی، المحصل، ص۲۴۳: اختلفوا فی حد العلم و عندی أن تصوره بدیهی، لأن ماعداالعلم لاینکشف إلا به، فیستحیل أن یکون غیره کاشفا له...
- ↑ فاضل مقداد، ارشادالطالبین، ص۱۰۱.
- ↑ شیخ طوسی، الرسائل العشر، ص۷۴: یحد العلم بأنه ما اقتضی سکون النفس و نعنی بسکون النفس انه متی شکک فیما یعتقده لا یشک، و یمکنه دفع ما یورد علیه من الشبهه.
- ↑ یوسفی، زهرا، علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی، ص ۲۴.