کلام تطبیقی ج۲ (کتاب)

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

کلام تطبیقی
زبان	فارسی
ترجمهٔ کتاب	[[نبوت، امامت و معاد (کتاب)|نبوت، امامت و معاد]]
نویسنده	علی ربانی گلپایگانی
موضوع	امامت و ولایت
مذهب	[[شیعه]][[رده:کتاب شیعه]]
ناشر	[[:رده:انتشارات جامعة المصطفی العالمیة|انتشارات جامعة المصطفی العالمیة]][[رده:انتشارات جامعة المصطفی العالمیة]]
محل نشر	قم، ایران
سال نشر	چاپ اول: ۱۳۸۵ چاپ دوم: ۱۳۸۸ چاپ سوم: ۱۳۹۳ ش
شابک	۹۷۸۹۶۴۷۷۴۱۵۹۰
شماره ملی	۱۹۳۰۲۶۰

کلام تطبیقی (نبوت، امامت و معاد)، جلد دوم از کتاب دو جلدی کلام تطبیقی است که با زبان فارسی به بحث تطبیقی میان عقاید و آرای مذاهب کلامی و متکلمان اسلامی پیرامون مباحث نبوت، امامت و معاد می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر علی ربانی گلپایگانی است و جامعة المصطفی العالمیة انتشار آن را به عهده داشته است.

طرح جلد دیگری از این کتاب

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «در كتاب حاضر به تحلیل و بررسی مباحث نبوت، امامت و معاد پرداخته شده است. مباحث كتاب عبارت‌اند از: نیاز بشر به دین و ضرورت نبوت، معجزه و نبوت، وحی و نبوت، نبوت و عصمت، خاتمیت نبوت و شریعت اسلام، مصونیت قرآن از تحریف، پیشینه و اهمیت عبث امامت، حقیقت امامت، وجوب امامت، فلسفه امامت، امامت و عصمت، عقل و امامت امیر مؤمنان(ع)، قرآن و امامت امیر مؤمنان(ع)، امامت امیر مؤمنان(ع) در حدیث غدیر، قرآن و رهبری راستگویان، آخرین پیشوای معصوم، آثار وجودی و شیوه رهبری امام غایب، كلیاتی درباره معاد، براهین اثبات معاد، معاد جسمانی و روحانی، بررسی اشكالات و شبهات، قیامت و تجسم اعمال، قیامت و شفاعت، بهشت و دوزخ.

در ميان مذاهب و فرقه‌های كلامی اسلامی، مذاهب و فرقه‌های كلامی زنده و موجود، مورد نظر هستند در اين ميان آن‌ها كه به لحاظ نظام كلامی، متكلمان و آثار، از برجستگی ويژه‌ای برخورداند، بيشتر مورد اهتمام بوده‌اند، دراين ميان مذاهب كلامی شيعی، «اماميه» و در ميان مذاهب كلامی اهل سنت، «اشعريه» و «ماتريديه» داری چنين ويژگی مي‌باشند. «معتزله» با اين‌كه در روزگار ما به صورت رسمی وجود ندارد، اما به خاطر اهميت و نقش برجسته‌ای كه در تاريخ كلام اسلامی ايفا كرده‎اند و نيز تاثير روش و انديشه‌‌های كلامی آنان بر برخی از متكلمان برجسته اهل سنت، همواره مورد توجه محققان بوده‌اند؛‌ چنان‌كه اكثر متون كلامی، اعم از شيعی و سنی، عقايد و آراء معتزله را نقل و بررسی كرده‎اند.

فهرست کتاب

• پيش گفتار؛

بخش اول: نبوت

۱.نياز بشر به دين و ضرورت نبوت:

• پيشينه و ضرورت بحث؛
• تعريف دين؛
• چيستی و حقيقت انسان؛
• مصلحت‌انديشی و تدبير؛
• تمايلات روانی انسان:
• تمايلات فردی؛
• تمايلات اجتماعی؛
• تمايلات عالی؛
• كمال مطلوب و هدايت و حيانی؛
• دين و جامعه آرمانی؛
• قاعده لطف و ضرورت شريعت الاهی؛

۲.معجزه و نبوت:

• جايگاه معجزه؛
• تعريف معجزه؛
• ويژگی معجزه؛
• راه شناخت معجزه:
• الف) قاعده حسن و قبح عقلی؛
• ب)عادة الله؛
• ج)لزوم تناقض؛
• وجه دلالت معجزه بر نبوت:
• دلالت معجزه، از قبيل عاديات است؛
• دلالت معجزه ظنی است؛
• معجزه، به منزله تصديق قولی پيامبر(ص) است؛
• احتمالات عقلی و علم وجدانی و بديهی؛
• دلالت معجزه بر نبوت، برهانی است؛

۳.وحی و نبوت:

• وحی در لغت و اصطلاح؛
• وحی در اصطلاح؛
• وحی در قرآن:
• معنای لغوی؛
• هدايت طبيعی؛
• هدايت غريزی؛
• الهام خداوندی به غير پيامبران؛
• امر و اذن الاهی؛
• وحی خداوند بر فرشتگان؛
• القائات يطانی؛
• وحی نبوت؛
• گونه‌های وحی الاهی به پيامبران:
• وحی بدون واسطه؛
• وحی از پس پرده (من وراء حجاب)؛
• وحی، به واسطه فرشته؛
• نكته‌ها و بهره‌ها؛
• فرق رسول و نبی؛
• وحی و رؤيای صادقه؛
• وحی و الهام؛
• وحی و تحديث؛
• وحی و تجربه دينی؛
• وحی نفسی يا مكاشفه عرفانی؛

۴.نبوت و عصمت:

• حقيقت عصمت؛
• ابعاد عصمت و اقوال متكلمان:
• عصمت از شرك و كفر؛
• عصمتدر تلقی، حفظ و ابلاغ وحی؛
• عصمت از گناه پس از نبوت؛
• عصمت از گناه قبل از نبوت؛
• عصمت در موارد ديگر؛
• دلايل عقلی عصمت:
• لزوم بعثت در نبوت؛
• لزوم تكليف به محال؛
• لزوم مخالفت با پيامبر(ص)؛
• عصمت و وثوق مطلق؛

۵.خاتميت نبوت و شريعت اسلام:

• مقدمه؛
• حقيقت خاتميت؛
• دلايل خاتميت:
• دليل اول؛
• دليل دوم؛
• دليل سوم؛
• دليل چهارم؛
• فلسفه خاتميت؛
• توحيد اسلامی؛
• معاد قرآنی؛
• نظام اخلاقی قرآن؛
• اصول اجتماعی اسلام؛
• تفسير خاتميت؛
• ديدگاهی ديگر؛
• ارزيابی و نقد؛
• دين ثابت و نيازهای متغير؛
• اركان پويايی شريعت خاتم:
• احكام اوليه و ثانويه؛
• تشريع اجتهاد در اسلام؛
• نقش كليدی عقل در اجتهاد؛
• ملاكات احكام و قاعده اهم و مهم؛
• مسؤليت‌ها و اختيارات حاكم اسلامی؛

۶. مصونيت قرآن از تحريف:

• معنی لغوی تحريف؛
• واژه تحريف در قرآن؛
• قرآن و احتمال تحريف:
• تغيير در لهجه و تعبير؛
• تغيير در كلمات؛
• تغيير در ترتيب سور و آيات؛
• تغيير به افزايش؛
• تغيير به نقصان و كاهش؛
• دلايل مصونيت قرآن از تحريف:
• عقل وبی‌‌پايگی فرضيه تحريف؛
• تقرير ديگری از برهان عقلی؛
• گواهی قرآن بر صيانت خود؛
• دلايل روايی بر نفی تحريف؛
• دلیلی ديگر؛
• حديث ثقلين و نفی تحريف از قرآن:
• وجه استدلال؛
• نقد دلايل قائلان به تحريف قرآن؛
• جمع‌آوری كامل قرآن، عادتا ممكن نيست؛
• مخالفت با قرآن علی (ع)؛
• مشابهت با بنی اسرائيل؛
• بررسی روايات تحريف:
• الف)‌ نقد سندی؛
• ب) نقد دلالی؛
• اهل‌سنت و نظريه نسخ تلاوت.

بخش دوم: امامت و خلافت

• درآمد؛

۱. پيشينه و اهميت بحث امامت؛ ۲. حقيقت امامت:

• توضيحات؛

۳. وجوب امامت:

• دلايل وجوب امامت:
• آيه اولی الامر؛
• حديث «من مات و لم يعرف إمام زمانه...»؛
• سيره مسلمانان؛
• اجرای حدود و حفظ نظام اسلامی؛
• وجوب دفع ضررهای عظيم؛
• قاعده لطف و وجوب امامت؛

۴.فلسفه امامت:

• اسماعيليه و فلسفه امامت؛
• ائمه اهل‌ بيت(ع) و فلسفه امامت؛

۵.صفات امام:

• صفات امام، از ديدگاه اهل‌ سنت؛
• صفات امام، از ديدگاه متكلمان اماميه؛
• افضليت امام؛

۶.امامت و عصمت: ۱. برهان تسلسل؛ ۲. حفظ و تبيين شريعت؛ ۳. آيه امامت حضرت ابراهيم(ع)؛ ۴. آيه اولی‌الامر؛

• گفتاری از فخرالدين رازی؛
• دلايل منكران عصمت؛

۷.عقل و امامت اميرمؤمنان(ع)؛ ۸.قرآن و امامت اميرمؤمنان(ع):

• آيه ولايت؛
• نقدی ديگر؛
• آيه تبليغ؛
• اقوال مفسران؛

۹.امامت اميرمؤمنان(ع) در حديث غدير:

• متن حديث غدير؛
• سند حديث غدير؛
• دلالت حديث غدير؛
• توجيهی نااستوار؛
• احتجاج به حديث غدير؛

۱۰.قرآن و رهبری راستگويان:

• سخن فخرالدين رازی؛
• نقد سخن رازی؛
• آيه تطهير و عصمت اهل‌ بيت(ع)؛
• راستگويان در روايات؛

۱۱.آخرين پيشوای معصوم:

• مقدمه؛
• ديدگاه اماميه، درباره مهدی موعود(ع)؛
• غيبت و نيابت؛
• ولادت مهدی موعود(ع) از ديدگاه اهل‌ سنت؛

۱۲.آثار وجودی و شيوه رهبری امام غايب:

• ابعاد امامت؛
• آثار وجودی امامغايب:
• پايداری جهان؛
• هدايت نهانی؛
• حضور غيرعادی؛
• ملاقات‌های ويژه؛
• توسل و دعا؛
• لطف بودن وجود امام؛
• رهبری با واسطه.

بخش سوم:‌ معاد يا سرای آخرت

۱.كلياتی درباره معاد:

• واژه‌شناسی معاد؛
• جايگاه معاد، در اديان آسمانی؛
• قرآن و جهان آخرت؛
• آثار و نتايج ايمان به معاد:
• آرامش دل و تسكين خاطر؛
• تقوی و پاكدامنی؛
• تعهد و احساس مسئوليت؛
• ايمان به معاد و آينده نگری؛

۲.براهين اثبات معاد: ۱. برهان حكمت و غايت:

• برهان حكمت، در آيات ديگر؛
• قيامت و غايت در كلام امام علی (ع)؛

۲. برهان عدالت؛ ۳. برهان رحمت؛ ۴. لزوم وفای به عهد؛ ۵. قيامت گزارش غيبی و قطعی الاهی؛ ۳.معاد جسمانی و روحانی:

• عقل و معاد روحانی؛
• عقل و معاد جسمانی؛
• معاد جسمانی و روحانی، از ديدگاه قرآن:
• الف)‌ قرآن و معاد روحانی؛
• «رضوان الله» برترين پاداش اخروی؛
• حسرت جانكاه؛
• ب) قرآن و معاد جسمانی؛
• آيا آيات مربوط به معاد جسمانی، قابل تأويل است؟؛

۴.بررسی اشكالات و شبهات: ۱. معاد جسمانی، اعاده معدوم است؛ ۲. فرد ديگر، مثاب و معاقب خواهد بود؛ ۳. شبهه آكل و مأكول؛ ۴. معاد جسمانی، تكرار حيات دنيوی است؛

• پاسخ به يك اشكال؛

۵.قيامت و تجسم اعمال:

• مقصود از تجسم اعمال چيست؟
• تجسم اعمال در آيات قرآن؛
• تجسم اعمال در روايات؛
• عقل و تجسم اعمال؛
• علم و تجسم اعمال؛

۶.قيامت و شفاعت:

• معنای شفاعت؛
• شيوه شفاعت؛
• نتيجه شفاعت؛
• قرآن و شفاعت؛
• مبانی كلامی شفاعت:
• رحمت گسترده خداوند؛
• قانون عليت در جهان؛
• دعای پيامبران و مغفرت الاهی؛

۷.بهشت و دوزخ:

• آفرينش كنونی بهشت و دوزخ؛
• جايگاه بهشت و دوزخ؛
• چه كسانی مخلد در عذابند؟
• كتاب نامه.

دربارهٔ پدیدآورنده

علی ربانی گلپایگانی

حجت الاسلام و المسلمین علی ربانی گلپایگانی، (متولد ۱۳۳۴ ش، گلپایگان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: جواد تبریزی، جعفر سبحانی، حسن حسن‌زاده آملی، حسین نوری همدانی، یحیی انصاری شیرازی و حسین مظاهری پیگیری کرد. پژوهشگر نشریات کیهان اندیشه، نور علم، کلام اسلامی و پیام حوزه از جمله فعالیت‌های وی می‌باشد.

او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌هاى علمیه، تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. «امامت در بینش اسلامی»، «وحی نبوی»، «بازاندیشی نقش پیامبر در پدیده وحی»، «علم پیامبران به حقانیت وحی»، «چگونگی وحی نبوت از دیدگاه قرآن و روایات»، «عصمت امام از نگاه خرد»، «مبانی حجیت روایات اهل بیت (ع)» و «هدایت و ضلالت از دیدگاه امام علی (ع)» برخی از این آثار است.

کتاب‌های و ابسته

• اصل مجموعه؛
• کلام تطبیقی ج۱ (کتاب)؛

پیوند به بیرون

• پایگاه اطلاع رسانی کتابخانه‌های ایران
• کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی
• وبگاه فرا کتاب
• وبگاه دانشگاه شهید مطهری