ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی

مقدمه

ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی، مولی، از اصحاب امام کاظم(ع)^[۱] و امام رضا(ع)^[۲] است و از آن دو بزرگوار روایت کرده است. حسن بن موسی خشاب نیز حدیثی را نقل کرده که دلالت دارد که ابراهیم امام جواد]](ع) را نیز درک کرده است^[۳]. ابراهیم افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون علی بن یقطین^[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان علی بن اسباط، احمد بن محمد بن عیسی^[۵]، ابراهیم بن هاشم^[۶]، عبدالعظیم بن عبدالله حسنی^[۷]، احمد مالکی^[۸]، عبدالله بن عامر^[۹]، حسن بن موسی خشاب^[۱۰]، اسحاق بن اسماعیل^[۱۱] و محمد بن حسین بن ابی خطاب^[۱۲] می‌باشند.

درباره شخصیت ابراهیم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف نیست و بزرگانی چون نجاشی، شیخ طوسی و علامه حلی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی فردی موثق است^[۱۳]. شیخ طوسی نیز وی را ثقه و مولی دانسته^[۱۴] و علامه حلی می‌نویسد: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی، مولی، از امام رضا(ع) روایت کرده، ثقه است و بر روایت او اعتماد می‌شود^[۱۵]. نصر بن صباح روایتی را نقل کرده که امام جواد(ع) بهشت را برای ابراهیم ضمانت فرموده است^[۱۶]. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا ابراهیم فردی نابینا بود^[۱۷].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح نصر بن صباح وی اندکی پس از امام رضا(ع) درگذشته است^[۱۸]. او دارای تألیفاتی چون کتاب مسائل بوده است^[۱۹] که احمد بن محمد بن عیسی از وی روایت کرده^[۲۰] و ابن‌شهر آشوب عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است^[۲۱]. این کتاب حدیثی در ۲۵ ورقه است^[۲۲] و خویی روایات وی را بیش از ۳۲ مورد در کتب اربعه شیعه می‌داند^[۲۳].^[۲۴]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.
↑ إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
↑ اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
↑ الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.
↑ الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.
↑ المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.
↑ کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.
↑ صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.
↑ کفایة الأثر، ص۲۷۷.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.
↑ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.
↑ رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
↑ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.
↑ ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.
↑ رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.
↑ معالم العلماء، ص۷.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.

[1] ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.

[2] إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.

[3] اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.

[4] الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.

[5] الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳؛ ج۶، ص۳۲۶، ح۷.

[6] المحاسن، ج۲، ص۴۲۵، ح۲۲۷.

[7] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.

[8] کمال الدین، ج۱، ص۲۰۲، ح۶.

[9] صدوق، الأمالی، ص۱۲۸، ح۲.

[10] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.

[11] کفایة الأثر، ص۲۷۷.

[12] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.

[13] رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.

[14] رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.

[15] رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.

[16] ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.

[17] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[18] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[19] طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.

[20] رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.

[21] معالم العلماء، ص۷.

[22] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[23] معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.

[24] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]