تسبیح

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل تسبیح (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

تسبیح: تنزیه خداوند از شرک و عجز و نقص^[۱]، به معنای تنزیه خدا و اصل آن حرکت با شتاب "به دور از سستی" در بندگی خداوند متعال است.^[۲]. " سُبْحَانَ‏ اللَّه‏‏" بیانگر تنزیه خداوند از شریک و فرزند یا هر صفتی است که سزاوار ذات پاک او نیست^[۳]^[۴].

واژه‌شناسی لغوی

تسبیح از ریشه "س ـ ب ـ ح" و سبْح در لغت به معنای گذر سریع در آب و در هواست و برای مرور ستارگان در فلک﴿وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ﴾^[۵] و نیز دویدن اسب﴿وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا﴾^[۶] و سرعت گرفتن در انجام کاری﴿إِنَّ لَكَ فِي النَّهَارِ سَبْحًا طَوِيلا ﴾^[۷] به استعاره گرفته شده است^[۸].
تسبیح نیز اصل آن مرور سریع در عبادت است، اعم از اینکه عبادت، قول یا فعل یا نیت "اعتقاد" باشد^[۹]. و به معنای تنزیه خداوند از هرگونه عیب و نقص است^[۱۰].
واژه تسبیح و مشتقات آن‌ ۹۲ بار در ۸۸ آیه از ۴۹۹ سوره قرآن به شکل مصدر، اسم، ماضی، مضارع و اَشکال گوناگون صرفی آمده^[۱۱] و در همان مفاهیم لغوی و برخی مفاهیم‌دینی و شرعی مانند صلوه^[۱۲] به کار گرفته شده است^[۱۳].

با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:

↑ اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۷، ص۵۱۱- ۵۲۰.
↑ مفردات، ص ۳۹۲، «سبح».
↑ لسان‌العرب، ج‌۶‌، ص‌۱۴۴، «سبح».
↑ فرهنگ قرآن، ج۸ .
↑ و اوست که شب و روز و خورشید و ماه را آفرید (که) هر یک در چرخه‌ای شناورند؛ سوره انبیاء، آیه:۳۳.
↑ و به فرشتگانی که شناورند و با شتاب فرود می‌آیند؛ سوره نازعات، آیه:۳.
↑ تو را در روز، کوششی دراز دامن است؛ سوره مزمل، آیه:۷.
↑ مفردات، ص‌۳۹۲؛ التحقیق، ج‌۵، ص‌۲۰، «سبح».
↑ مفردات، ص‌۳۹۲، «سبح».
↑ التحقیق، ج‌۵، ص‌۱۹ ـ ۲۲، «سبح».
↑ اسماء و صفات الهی، ج‌۱، ص‌۶۴۷.
↑ التفسیرالکبیر،ج۳، ص۲۱۶؛ الوجوه والنظایر، ج۱،ص۴۴۶.
↑ اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۷، ص۵۱۱- ۵۲۰.