فضل بن عباس بن عبدالمطلب

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

فضل بن عباس بن عبدالمطلب در تاریخ اسلامی | فضل بن عباس بن عبدالمطلب در تراجم و رجال

مقدمه

فضل از شعرای عصر خویش و پسر عمو و از اصحاب پیامبر خدا(ص) است که در جنگ حنین مردانه جهاد کرد و بعد از آن‌که همۀ مجاهدان از معرکه قتال فرار کردند، او با امیرالمؤمنین علی(ع) در کنار رسول خدا(ص) ماند و ایستادگی کرد و از جان پیامبر(ص) دفاع نمود^[۱].
او در فتح مکه و حجة الوداع با پیامبر(ص) بود و در غسل دادن پیکر مطهر رسول خدا(ص) شرکت داشت، او آب می‌ریخت و علی(ع) بدن رسول خدا(ص) را غسل می‌داد ^[۲]. و در امر دفن پیکر مطهر آن حضرت، امیرالمؤمنین(ع) را نیز یاری کرد^[۳].
فضل بن عباس در زمره شیعیان و یاران مخلص امیرالمؤمنین(ع) بود و در همان روز اول خلافت با حضرت بیعت کرد که تا پای جان از ولایت آن حضرت دفاع نماید^[۴]. او همواره از نزدیکان و حتی از افراد محرم اسرار امیرالمؤمنین(ع) بود و لذا آن حضرت را در مراسم دفن حضرت فاطمه(س) - که بسیار مخفیانه انجام شد - مدد رساند^[۵] که این موضوع دلیل بر تقرب و نزدیکی او به خاندان رسالت است.
فضل همواره یار و ملازم علی(ع) بود و در جنگ صفین امام(ع) را یاری کرد و اشعاری علیه عمرو عاص سرود، و هنگامی که معاویه در صفین برای جذب عبدالله بن عباس نامه نوشت تا او را از حضرت علی(ع) جدا کند و شعری هم در آخر نامه خود ضمیمه کرد، عبدالله بن عباس جواب نامه معاویه را داد و به برادرش فضل گفت: شعری در جواب شعر معاویه بسراید و بفرستد. وقتی فضل جواب معاویه را با شعر سرود، خدمت حضرت علی(ع) آورد و امام او را تأیید کرد و فرمود: "تو شاعرترین قریشی"^[۶]. البته در وفات فضل اختلاف است، برخی وفات او را به سال ۳۱ هجری در ناحیه اردن و برخی به سال هیجده هجری در زمان خلافت عمر بن خطاب می‌دانند^[۷].
اما با توجه به آنچه در بالا آمد، فضل تا زمان خلافت امیرالمؤمنین(ع) زنده بود و در جنگ صفین به سال ۳۷ هجری حضور داشته و اشعاری در این باره سروده است.^[۸]

جستارهای وابسته

منابع

ناظم‌زاده، سید اصغر، اصحاب امام علی، ج۲

پانویس

با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:

↑ ارشاد مفید، ج۱، ص۱۴۱.
↑ اسدالغابه، ج۴، ص۱۸۳؛ الاصابه، ج۵، ص۳۷۵.
↑ مستدرک حاکم، ج۳، ص۳۰۸.
↑ الجمل، ص۱۰۷.
↑ طبقات الکبری، ج۸ ص۲۹.
↑ «أَنْتَ أَشْعَرُ قُرَيْشٍ»؛ وقعة صفین، ص۴۱۳.
↑ مستدرک حاکم، ج۳، ص۳۰۸؛ طبقات الکبری، ج۴، ص۵۵.
↑ ناظم‌زاده، سید اصغر، اصحاب امام علی، ج۲، ص۱۱۰۱-۱۱۰۲.

[1] ارشاد مفید، ج۱، ص۱۴۱.

[2] اسدالغابه، ج۴، ص۱۸۳؛ الاصابه، ج۵، ص۳۷۵.

[3] مستدرک حاکم، ج۳، ص۳۰۸.

[4] الجمل، ص۱۰۷.

[5] طبقات الکبری، ج۸ ص۲۹.

[6] «أَنْتَ أَشْعَرُ قُرَيْشٍ»؛ وقعة صفین، ص۴۱۳.

[7] مستدرک حاکم، ج۳، ص۳۰۸؛ طبقات الکبری، ج۴، ص۵۵.

[8] ناظم‌زاده، سید اصغر، اصحاب امام علی، ج۲، ص۱۱۰۱-۱۱۰۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]