امعطیه انصاری
مقدمه
نسیبه مکنّی به امعطیه دختر حارث و یا دختر کعب انصاری بود[۱]. او مسلمان شد و با پیامبر اکرم(ص) بیعت کرد[۲]. خود گوید: هنگام بیعت، آن حضرت از ما پیمان گرفت تا نوحهسرایی نکنیم[۳]. امعطیه همراه آن حضرت در جنگها شرکت میکرد. خود گوید: همراه رسول الله(ص) در هفت جنگ شرکت کردم. برای آنان غذا میپختم و چون به جنگ میپرداختند، از بار و بنه آنان مراقبت و از بیماران پرستاری و زخمیان را زخمبندی و مداوا میکردم[۴].
امعطیه از بزرگان زنان صحابه بود که در غسل میت زنان مسلمان شرکت میکرد. او به همراه تنی چند از زنان، زینب دختر رسول الله(ص) را غسل دادند. داستان غسل دادن زینب و آنچه را که پیامبر اکرم(ص) به آنان دستور داده بود، را تعریف کرده است. خود گوید: رسول خدا(ص) مرا تعلیم داد تا جسد زینب را سه بار با آب خالص و آب سدر و کافور غسل بدهم و پس از آن مرا راهنمایی کرد که چگونه بدن میت را کفن کنم[۵]. تعدادی از تابعین مسأله غسل میت را از او آموختهاند. او هم مردگان را غسل میداد و هم غسل مردگان را به دیگران میآموخت[۶]. مامقانی مینویسد: از اینکه مسلمانان درباره غسل دادن مردگان خود به امعطیه اعتماد کردهاند، درجه وثوق او مشخص میشود[۷]. امعطیه از زنانی بود که فراگیری علوم دینی را امر بسیار مهمی تلقی میکرد و در آن بسیار کوشا بود. از پیامبر اکرم(ص)، چهل حدیث روایت کرده است و از او انس بن مالک، محمد و حفصه فرزندان سیرین، اسماعیل بن عبدالرحمان بن عطیه، عبدالملک بن عمیر و دیگران روایت کردهاند[۸].
دانشمندان رجالی مانند شیخ طوسی، مقدس اردبیلی و علیاری تبریزی وی را راوی احادیث رسول الله(ص) و از اصحاب بزرگوار آن حضرت دانستهاند[۹]. ذهبی او را از فقهای صحابه شمرده است. روایتی از او نقل شده که به نحوی حضور زنان را در تشییع جنازهها تأیید میکند: «نُهِينَا عَنْ اتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَ لَمْ يُعْزَمْ عَلَيْنَا»[۱۰] یعنی بر نهی و منع از همراهی جنازه بر ما تأکید نکردهاند. همچنین امعطیه روایت میکند: رسول الله(ص) به ما و دختران بالغ و زنان خانهدار دستور داد از خانه خارج شویم و در نمازهای عید فطر و عید قربان شرکت کنیم و به زنانی که عادت ماهانه هستند، فرمود: از حضور در مسجد خودداری کنند[۱۱]. امعطیه نسبت به خاندان رسالت عشق میورزید. آنان نیز به این بانوی بزرگوار احترام میگذاشتند. امشراحیل کنیز امعطیه گوید: بارها اتفاق میافتاد که امیرالمؤمنین علی(ع) به خانه امعطیه میآمد و خواب کوتاه نیمروزی خود را در آنجا انجام میداد[۱۲].[۱۳]
منابع
پانویس
- ↑ مسند احمد بن حنبل، ج۱، ص۱۶۶؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷؛ اسدالغابه، ج۶، ص۳۶۷؛ الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۴، ص۱۹۴۷.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۲۴؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۹۱؛ اسدالغابه، ج۶، ص۳۶۷؛ الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۴، ص۱۹۴۷.
- ↑ صحیح مسلم، ج۲، ص۲۸۷.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۵۲؛ صحیح مسلم، ج۴، ص۹۳؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷؛ الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۴، ص۱۹۴۷؛ اعلام النساء، ج۱، ص۱۷۱؛ الجرح و التعدیل، ج۹، ص۴۶۵؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۸۲.
- ↑ ر.ک: الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲، ۴۵۲؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷؛ اسدالغابه، ج۶، ص۳۶۷؛ الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۴، ص۱۹۴۷.
- ↑ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷.
- ↑ تنقیح المقال، ج۳، ص۷۳.
- ↑ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۳۱۸؛ تاریخ الاسلام، ج۲، ص۲۸۹؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷؛ اسدالغابه، ج۶، ص۳۶۷؛ الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۴، ص۱۹۴۷.
- ↑ رجال طوسی، ص۳۳؛ جامع الرواة، ج۲، ص۴۵۶؛ بهجه الآمال، ج۷، ص۵۶۸.
- ↑ صحیح مسلم، ج۳، ص۴۶-۴۷.
- ↑ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷.
- ↑ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۳۷.
- ↑ محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم، ص ۳۰۵.