مقدمه

اسلام با اعطای جهان‌بینی واقع‌بینانه، طرح نظام اعتقادی، ارزشی و هنجاری مشترک، تعیین هدف‌ها، طراحی مکانیسم‌های لازم ارجاع مستمر به اصول مشترک، و ایجاد انگیزه کافی برای وحدت؛ زمینه بسیاری از اختلاف‌ها و رقابت‌های ویرانگر را از میان برده و انسان‌ها ـ به ویژه مؤمنان ـ را به نقش اتحاد به عنوان ضرورت‌ترین نیاز جامعه توجه داده و متقابلاً با طرح و پیامدهای تفرقه، اختلاف و دشمنی، ایشان را از کشانده شدن به طرح هر آنچه پایه‌های وحدت اجتماعی را متزلزل می‌سازد، برحذر داشته است. قرآن کریم در آیه ﴿وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ[۱]، اختلاف و منازعه را عامل زوال عزت، شوکت و قدرت جامعه اسلامی معرفی کرده است. بی‌شک، توجه به اصول و غایت‌های مشترک و محوریت آنها در ساحت‌های مختلف جامعه مؤمنان، زمینه اختلاف و تفرقه را تا حد زیاد از میان می‌برد.

از آیه ﴿إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ[۲] و برخی دیگر از آیات چنین بر می‌آید که سرچشمه بسیاری از اختلاف‌ها و کشمکش‌های مذهبی و غیرمذهبی، نه جهل و بی‌خبری، بلکه بیشتر سرکشی، هواپرستی، زیاده‌خواهی، تعصب‌ورزی، کینه‌توزی، خرافه‌پرستی، سنت‌گرایی، تنگ‌نظری، سلیقه‌ورزی و امثال آن است[۳].

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. «و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و در هم نیفتید که سست شوید و شکوهتان از میان برود و شکیبا باشید که خداوند با شکیبایان است» سوره انفال، آیه ۴۶.
  2. «بی‌گمان دین (راستین) نزد خداوند، اسلام است و اهل کتاب، اختلاف نیافتند مگر پس از آنکه به دانش دست یافتند، از سر افزونجویی که در میان ایشان بود و هر کس به آیات خداوند کفر ورزد (بداند که) خداوند حسابرس سریع است» سوره آل عمران، آیه ۱۹.
  3. شرف‌الدین، سید حسین، ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم، ص ۴۵۹.