جندل بن والق تغلبی

آشنایی اجمالی

جندل بن والق بن هجرس تغلبی با کنیه «ابوعلی»، کوفی^[۱] از راویان طبقه دهم است^[۲] که دوران امام کاظم، امام رضا و امام جواد(ع) را درک کرده است. نام وی در کتب رجالی شیعه ثبت نشده و تنها در منابع اهل سنت از وی به عنوان محدث یاد شده است^[۳]. وی در اسناد روایات با دو واسطه^[۴] و در برخی اسناد با یک واسطه^[۵] از امام صادق(ع) روایت کرده است. وی از محدثانی همچون محمد بن ابی‌عمیر، اسماعیل بن أمیة القرشی و عبیدالله بن عمرو رقی حدیث آموخته و روایت کرده است^[۶] و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان عبید بن کثیر، محمد بن عبدالله الحضرمی، ابراهیم بن محمد الثقفی، بخاری و ابوزرعه می‌باشند^[۷].

درباره شخصیت جندل بن والق، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون مسلم بن حجاج و بزاز وی را محدثی متروک و غیرقوی دانسته^[۸] و ابن حجر عسقلانی مدعی شده است که او در نقل حدیث اشتباه و تصحیف می‌کند^[۹]. در مقابل، بزرگانی چون ابن حبان بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۱۰] و ابوحاتم رازی او را صدوق^[۱۱] و عجلی وی را بدون اشکال (لا بأس به) خوانده‌اند^[۱۲]. با وجود آنکه نام او در رجال شیعه نیامده و رجالیان اهل سنت از مذهب وی سکوت کرده‌اند، اما از محتوای روایاتش گرایش به تشیع استظهار می‌شود. وی به سال ۲۲۶ درگذشت^[۱۳].^[۱۴]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵

پانویس

↑ بفتح التاء المنقوطة باثنتین و سکون الغین المعجمة و کسر اللام و الباء المنقوطة بواحدة، هذه النسبة إلی تغلب و هی قبیلة معروفة، و هی تغلب بن وائل.... سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۴۶۹؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۱۰۲، ش۱۹۲.
↑ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۶۷، ش۹۸۱.
↑ تاج العروس، ج۲، ص۴۹۸: جَندَل بن والق المحدِّث.
↑ ر.ک: تفسیر فرات الکوفی، ص۶۶، ح۳۶؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۸۲، ح۸؛ و....
↑ ر.ک: علل الشرائع، ج۱، ص۱۷۹، ح۵.
↑ تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۵۰، ش۹۷۷.
↑ الثقات، ج۸، ص۱۶۷؛ تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۵۰، ش۹۷۷؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۷۳؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۶۶، (ح۳۶) و ص۱۷۳، (ح۲۲۰)، المسترشد، ص۶۱۹، (ح۲۸۶)؛ الأمالی (صدوق)، ص۹۷، (ح۲) و ص۱۸۲، (ح۸)؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۷۹، (ح ۵)؛ الأمالی (مفید)، ص۲۳۵، (ح۶)؛ الأمالی (طوسی)، ص۳۹۳، (ح۸۷۰)؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۸۲، (ح۱۹۴) و ص۴۷۵، (ح ۵۰۵)؛ ج۲، ص۱۶۰، ح۷۸۵؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۳۵۱، ح۶۷۶.
↑ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۱۰۳، ش۱۹۲: قال مسلم فی الکنی متروک و قال البزار فی کتاب السنن لیس بالقوی.
↑ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۶۷، ش۹۸۱.
↑ الثقات، ج۸، ص۱۶۷.
↑ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۳۵، ش۲۲۲۵: کتب عنه أبی سمعت أبی یقول ذلک. قال أبو محمد روی عنه، أبی و أبو زرعة، سئل أبی عنه فقال: صدوق.
↑ معرفة الثقات، ج۱، ص۲۷۳، ش۲۳۳.
↑ معرفة الثقات، ج۱، ص۴۰، ش۱۹.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۶۳۰-۶۳۶.

[1] بفتح التاء المنقوطة باثنتین و سکون الغین المعجمة و کسر اللام و الباء المنقوطة بواحدة، هذه النسبة إلی تغلب و هی قبیلة معروفة، و هی تغلب بن وائل.... سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۴۶۹؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۱۰۲، ش۱۹۲.

[2] تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۶۷، ش۹۸۱.

[3] تاج العروس، ج۲، ص۴۹۸: جَندَل بن والق المحدِّث.

[4] ر.ک: تفسیر فرات الکوفی، ص۶۶، ح۳۶؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۸۲، ح۸؛ و....

[5] ر.ک: علل الشرائع، ج۱، ص۱۷۹، ح۵.

[6] تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۵۰، ش۹۷۷.

[7] الثقات، ج۸، ص۱۶۷؛ تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۵۰، ش۹۷۷؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۷۳؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۶۶، (ح۳۶) و ص۱۷۳، (ح۲۲۰)، المسترشد، ص۶۱۹، (ح۲۸۶)؛ الأمالی (صدوق)، ص۹۷، (ح۲) و ص۱۸۲، (ح۸)؛ علل الشرائع، ج۱، ص۱۷۹، (ح ۵)؛ الأمالی (مفید)، ص۲۳۵، (ح۶)؛ الأمالی (طوسی)، ص۳۹۳، (ح۸۷۰)؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۸۲، (ح۱۹۴) و ص۴۷۵، (ح ۵۰۵)؛ ج۲، ص۱۶۰، ح۷۸۵؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۳۵۱، ح۶۷۶.

[8] تهذیب التهذیب، ج۲، ص۱۰۳، ش۱۹۲: قال مسلم فی الکنی متروک و قال البزار فی کتاب السنن لیس بالقوی.

[9] تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۶۷، ش۹۸۱.

[10] الثقات، ج۸، ص۱۶۷.

[11] الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۳۵، ش۲۲۲۵: کتب عنه أبی سمعت أبی یقول ذلک. قال أبو محمد روی عنه، أبی و أبو زرعة، سئل أبی عنه فقال: صدوق.

[12] معرفة الثقات، ج۱، ص۲۷۳، ش۲۳۳.

[13] معرفة الثقات، ج۱، ص۴۰، ش۱۹.

[14] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۶۳۰-۶۳۶.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]