حسن بن علی بن بزیع

آشنایی اجمالی

محسن بن علی بن بزیع در برخی منابع با پسوند «البناء»، «البناء الکوفی» و مولی بنی هاشم یاد شده است^[۱]. وی دوران امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) را درک کرده، اما روایات او از آن بزرگواران باواسطه انجام پذیرفته است و از راویان طبقه هفتم و هشتم به شمار می‌رود^[۲]. حسن بن علی بن بزیع افزون بر این، از محدثانی همچون اسماعیل بن إسحاق، اسماعیل بن بشار الهاشمی، إبراهیم بن محمد بن میمون و احمد بن صبیح حدیث آموخته و روایت کرده است^[۳]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن محمد بن سعید (ابن عقده) و فرات بن ابراهیم کوفی می‌باشند^[۴].
نام این راوی در کتب رجالی قدما ذکر نشده است و عالمانی چون سید ابوالقاسم خویی و محقق شوشتری وی را مجهول دانسته‌اند^[۵]. با این حال، تنها به راه‌های غیرمستقیم شناخت او اشاره شده است؛ چنان‌که شیخ موسی زنجانی یادکرد نام وی در طریق شیخ طوسی را نشانه اعتماد به او دانسته^[۶] و نقل روایات وی توسط محدثانی چون ابن عقده، نشانگر پذیرش گزارش‌های او ارزیابی شده است^[۷]. وی وقایع و احادیث مشهوری از جمله خطبه همام، شأن نزول آیه تطهیر، خاتم‌بخشی امیرمؤمنان(ع) و رخداد پیروزی در جنگ خندق را گزارش کرده است^[۸].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷

پانویس

↑ تهذیب الکمال، ج۳، ص۷ و ۱۱۱؛ ج۸، ص۱۹۲، ش۱۶۶۱؛ مسند الشهاب، ج۱، ص۴۱۰، ش۷۰۶؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۱۲۱؛ تهذیب الکمال، ج۱۹، ص۳۸۱، ش۳۸۱۷؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۲، ص۴۱۴.
↑ الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال فهرست و نجاشی)، ج۶، ص۲۱۷ و ۴۲۴.
↑ کتاب سلیم بن قیس هلالی، ج۲، ص۹۶۲؛ تفسیر فرات کوفی، ص۴۳۶، ح۵۷۴؛ فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۲۸، (ح۲۲)، ۵۴، (ح۵۰)، ۱۹۲، (ح۱۹۲)، ۲۰۸، (ح۲۱۶) و ۲۱۰، (ح۲۱۸)؛ کنز الفوائد، ج۱، ص۸۹؛ الأمالی، طوسی، ص۲۵۹، (ح۴۶۸)، ۲۵۹، (ح ۴۷۰) و ۳۳۵، (ح ۶۷۵)؛ رجال النجاشی، ص۷۸، ش۱۸۴؛ الفهرست، طوسی، ص۵۶، ش۶۸؛ الموضوعات، ج۱، ص۳۸۹؛ توضیح المشتبه، ج۳، ص۷۳؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۲، ص۴۱۴.
↑ فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۲۸، ح۲۲؛ کنز الفوائد، ج۱، ص۸۸؛ رجال النجاشی، ص۷۸، ش۱۸۴؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۲، ص۴۱۴.
↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۷، ص۲۵۸، ش۱۱۱۳۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۸۰، ش۳۹۲.
محدث نوری در مستدرک الوسائل (خاتمه، ج۶، ص۴۳) طریق شیخ در الفهرست را که نام راوی در آن قرار دارد، مجهول دانسته است. سید ابطحی در تهذیب المقال (ج ۳، ص۲۶۰) با اشاره به طریق سندی شیخ طوسی به کتاب نوادر احمد بن صبیح می‌نویسد: ضعیف بالخثعمی و ابن بزیع المجهول حالهما.
↑ الجامع فی الرجال، ج۳، ص۲۰۰، ش۳۴۴۰.
↑ فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۲۸، (ح۲۲)، ۵۴، (ح۵۰)، ۱۹۲، (ح۱۹۲) و ۲۰۸، (ح۲۱۶)؛ الأمالی، طوسی، ص۲۵۹، ح۴۶۸.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷، ص۳۸۷-۴۰۷.

[1] تهذیب الکمال، ج۳، ص۷ و ۱۱۱؛ ج۸، ص۱۹۲، ش۱۶۶۱؛ مسند الشهاب، ج۱، ص۴۱۰، ش۷۰۶؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۱۲۱؛ تهذیب الکمال، ج۱۹، ص۳۸۱، ش۳۸۱۷؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۲، ص۴۱۴.

[2] الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال فهرست و نجاشی)، ج۶، ص۲۱۷ و ۴۲۴.

[3] کتاب سلیم بن قیس هلالی، ج۲، ص۹۶۲؛ تفسیر فرات کوفی، ص۴۳۶، ح۵۷۴؛ فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۲۸، (ح۲۲)، ۵۴، (ح۵۰)، ۱۹۲، (ح۱۹۲)، ۲۰۸، (ح۲۱۶) و ۲۱۰، (ح۲۱۸)؛ کنز الفوائد، ج۱، ص۸۹؛ الأمالی، طوسی، ص۲۵۹، (ح۴۶۸)، ۲۵۹، (ح ۴۷۰) و ۳۳۵، (ح ۶۷۵)؛ رجال النجاشی، ص۷۸، ش۱۸۴؛ الفهرست، طوسی، ص۵۶، ش۶۸؛ الموضوعات، ج۱، ص۳۸۹؛ توضیح المشتبه، ج۳، ص۷۳؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۲، ص۴۱۴.

[4] فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۲۸، ح۲۲؛ کنز الفوائد، ج۱، ص۸۸؛ رجال النجاشی، ص۷۸، ش۱۸۴؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۲، ص۴۱۴.

[5] معجم رجال الحدیث، ج۱۷، ص۲۵۸، ش۱۱۱۳۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۸۰، ش۳۹۲.
محدث نوری در مستدرک الوسائل (خاتمه، ج۶، ص۴۳) طریق شیخ در الفهرست را که نام راوی در آن قرار دارد، مجهول دانسته است. سید ابطحی در تهذیب المقال (ج ۳، ص۲۶۰) با اشاره به طریق سندی شیخ طوسی به کتاب نوادر احمد بن صبیح می‌نویسد: ضعیف بالخثعمی و ابن بزیع المجهول حالهما.

[6] الجامع فی الرجال، ج۳، ص۲۰۰، ش۳۴۴۰.

[7] فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۲۸، (ح۲۲)، ۵۴، (ح۵۰)، ۱۹۲، (ح۱۹۲) و ۲۰۸، (ح۲۱۶)؛ الأمالی، طوسی، ص۲۵۹، ح۴۶۸.

[8] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷، ص۳۸۷-۴۰۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]