←مفردات آیه
(←منابع) |
|||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
از سوی دیگر، [[توطئه]] [[مشرکان]] برای [[قتل]] حضرت در [[لیلة المبیت]] در [[مکه]] صورت گرفت؛ بنابراین حضرت بر خود نترسیده و [[ابلاغ پیام]] [[خدا]] را پنهان نکرده است و افزون بر آن، باید پس از نزول این [[آیه]]، آیاتی در همین [[سوره]] یا [[سوره توبه]] که پس از این سوره نازل شده، به چشم بخورد که درباره مشرکان باشد، آن هم با سبک و سیاقی که احتمال نزول آنها در اوایل [[بعثت]] معقول بوده ولی [[ابلاغ]] آنها به تأخیر افتاده باشد تا در این آیه به ابلاغ آنها [[حکم]] شود<ref>[[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص۱۵۳.</ref>. بر دیگر [[شأن]] نزولهای گفته شده نیز نقدهای جدی وارد است که بخشی از آنها را در ادامه و در بخش دلالت آیه بیان خواهیم کرد. با توجه به آنچه گفته شد، تنها شان نزولی که میتواند صحیح و مورد اعتنا باشد، نزول آیه در [[امامت امام علی]]{{ع}} است که با روایاتی معتبر همراه بوده و توسط قاطبه علمای شیعه و برخی علمای اهل سنت نیز [[تأیید]] میگردد. | از سوی دیگر، [[توطئه]] [[مشرکان]] برای [[قتل]] حضرت در [[لیلة المبیت]] در [[مکه]] صورت گرفت؛ بنابراین حضرت بر خود نترسیده و [[ابلاغ پیام]] [[خدا]] را پنهان نکرده است و افزون بر آن، باید پس از نزول این [[آیه]]، آیاتی در همین [[سوره]] یا [[سوره توبه]] که پس از این سوره نازل شده، به چشم بخورد که درباره مشرکان باشد، آن هم با سبک و سیاقی که احتمال نزول آنها در اوایل [[بعثت]] معقول بوده ولی [[ابلاغ]] آنها به تأخیر افتاده باشد تا در این آیه به ابلاغ آنها [[حکم]] شود<ref>[[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص۱۵۳.</ref>. بر دیگر [[شأن]] نزولهای گفته شده نیز نقدهای جدی وارد است که بخشی از آنها را در ادامه و در بخش دلالت آیه بیان خواهیم کرد. با توجه به آنچه گفته شد، تنها شان نزولی که میتواند صحیح و مورد اعتنا باشد، نزول آیه در [[امامت امام علی]]{{ع}} است که با روایاتی معتبر همراه بوده و توسط قاطبه علمای شیعه و برخی علمای اهل سنت نیز [[تأیید]] میگردد. | ||
== | == مفردات آیه == | ||
=== معناشناسی {{متن قرآن|بَلِّغْ}} === | === معناشناسی {{متن قرآن|بَلِّغْ}} === | ||
واژه {{متن قرآن|بَلِّغْ}}، به معنای رساندن به نقطه پایانی مقصد است یعنی خداوند به پیامبرش امر کرده که ای [[پیامبر]]، آنچه بر تو نازل شده است، به صورت تام و کامل به دیگران برسان. همچنین از عبارت {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ}} به دست میآید که [[تبلیغ]] علاوه بر تبلیغ لسانی، باید در | واژه {{متن قرآن|بَلِّغْ}}، به معنای رساندن به نقطه پایانی مقصد است یعنی خداوند به پیامبرش امر کرده که ای [[پیامبر]]، آنچه بر تو نازل شده است، به صورت تام و کامل به دیگران برسان. همچنین از عبارت {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ}} به دست میآید که [[تبلیغ]] علاوه بر تبلیغ لسانی، باید در مقام عمل و فعل هم باشد تا برای همگان [[اتمام حجت]] شده باشد. از طرفی میان ابلاغ و تبلیغ نیز تفاوت وجود دارد. ابلاغ، [[اطلاعرسانی]] است، ولی تبلیغ، انتقال چهره به چهره و رساندن عملی است<ref>ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص۱۱۷.</ref>. | ||
[[تبلیغ]] نیز از ریشه "ب ل غ" در لغت به معنای وصول و رسیدن به چیزی، رسیدن به مقصود و پایان و مقصد، آمده است <ref>معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص۳۰۱.</ref>. در برخی کلمات معنای آن را رسیدن به پایان مقصد دانستهاند، اعم از آنکه مکان باشد یا [[زمان]] یا امری معین و گاهی نیز نزدیک شدن به مقصد و مشرف شدن بر آن، هرچند به آخر آن نرسد، معنا شده است<ref>مفردات، ص۱۴۴؛ قاموس قرآن، ج۱، ص۲۲۸.</ref>. در تحقیق تنها رسیدن به بالاترین مرحله کمال و با رسیدن به پایان را معنای این لغت ذکر کرده است<ref>التحقیق، ج۱، ص۳۳۲.</ref>. | [[تبلیغ]] نیز از ریشه "ب ل غ" در لغت به معنای وصول و رسیدن به چیزی، رسیدن به مقصود و پایان و مقصد، آمده است<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص۳۰۱.</ref>. در برخی کلمات معنای آن را رسیدن به پایان مقصد دانستهاند، اعم از آنکه مکان باشد یا [[زمان]] یا امری معین و گاهی نیز نزدیک شدن به مقصد و مشرف شدن بر آن، هرچند به آخر آن نرسد، معنا شده است<ref>مفردات، ص۱۴۴؛ قاموس قرآن، ج۱، ص۲۲۸.</ref>. در تحقیق تنها رسیدن به بالاترین مرحله کمال و با رسیدن به پایان را معنای این لغت ذکر کرده است<ref>التحقیق، ج۱، ص۳۳۲.</ref>. | ||
کلمه [[تبلیغ]] در اصطلاح [[قرآن]] نشانهای از یک مفهوم [[اجتماعی]] عام به معنای رساندن دستورهای [[پروردگار]] به [[مردم]] است و در این [[آیه]] مقصود [[ابلاغ]] خصوص [[ولایت]] و [[امامت امیرمؤمنان]] به مردم است. به طور کلی تبلیغ یکی از "اصطلاحات کلیدی" قرآن است که دارای [[همبستگی]] با | کلمه [[تبلیغ]] در اصطلاح [[قرآن]] نشانهای از یک مفهوم [[اجتماعی]] عام به معنای رساندن دستورهای [[پروردگار]] به [[مردم]] است و در این [[آیه]] مقصود [[ابلاغ]] خصوص [[ولایت]] و [[امامت امیرمؤمنان]] به مردم است. به طور کلی تبلیغ یکی از "اصطلاحات کلیدی" قرآن است که دارای [[همبستگی]] با شبکه مفاهیم قرآن شامل: "[[رسالت الهی]]"، "[[رسول]]"، "آنچه از طرف [[خدا]] نازل شده"، "مردم"، "[[دین]]" و "[[شریعت]]" است. این لغت با در نظر گرفتن شبکه مفاهیم فوق، معنی ویژهای میدهد که از معنای لغوی خود فراتر است<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه تبلیغ - سرمدی (مقاله)|مقاله «آیه تبلیغ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>. | ||
=== معناشناسی {{متن قرآن|أُنْزِلَ}} === | === معناشناسی {{متن قرآن|أُنْزِلَ}} === | ||
واژه {{متن قرآن|أُنْزِلَ}}، به صورت فعل مجهول آمده تا اهمیت و بزرگی موضوع مطرح شده در آیه را نشان دهد. عبارت {{متن قرآن|مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ}} از [[وحی رسالی]] [[پیامبر]]{{صل}} حکایت میکند، نه [[وحی قرآنی]]. وحی رسالی از آموزههایی حرف میزند که در قرآن نیامده، ولی بر پیامبر{{صل}} نازل شده و بخشی از [[سنت نبوی]] را در بر میگیرد، مانند: دستور به تعداد رکعات [[نماز]] و مانند آن، ولی وحی قرآنی آیاتی است که در قالب [[قرآن کریم]] گردآوری شده است. عبارت {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}} میفهماند که مسألۀ آیه، از نگاه [[اسلام]] اهمیت به سزایی دارد تا آنجا که اگر [[پیامبر]]{{صل}} آن را انجام ندهد، رسالتشان ناتمام باقی میماند. | واژه {{متن قرآن|أُنْزِلَ}}، به صورت فعل مجهول آمده تا اهمیت و بزرگی موضوع مطرح شده در آیه را نشان دهد. عبارت {{متن قرآن|مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ}} از [[وحی رسالی]] [[پیامبر]]{{صل}} حکایت میکند، نه [[وحی قرآنی]]. وحی رسالی از آموزههایی حرف میزند که در قرآن نیامده، ولی بر پیامبر{{صل}} نازل شده و بخشی از [[سنت نبوی]] را در بر میگیرد، مانند: دستور به تعداد رکعات [[نماز]] و مانند آن، ولی وحی قرآنی آیاتی است که در قالب [[قرآن کریم]] گردآوری شده است. عبارت {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}} میفهماند که مسألۀ آیه، از نگاه [[اسلام]] اهمیت به سزایی دارد تا آنجا که اگر [[پیامبر]]{{صل}} آن را انجام ندهد، رسالتشان ناتمام باقی میماند<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص۱۱۷.</ref>. | ||
=== مراد از {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}} === | === مراد از {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}} === | ||
این عبارت نشان میدهد عدهای در این مسئله موضعگیری [[سختی]] داشتهاند تا حدی که [[جان]] [[پیامبر]]{{صل}} در معرض خطر بوده است؛ به همین دلیل، [[خداوند]] | این عبارت نشان میدهد عدهای در این مسئله موضعگیری [[سختی]] داشتهاند تا حدی که [[جان]] [[پیامبر]]{{صل}} در معرض خطر بوده است؛ به همین دلیل، [[خداوند]] حمایت خاص خودش را از پیامبر اعلام میدارد و واژه «النَّاسِ» شامل [[کافر]] و [[مؤمن]] میشود و [[حصر]] آن در [[کافران]]، توجیهی ندارد. همچنین باید توجه داشت کافران در {{متن قرآن|إِإِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}} خصوص [[مشرکان]]، [[یهود]] و یا [[نصاری]] نیستند، بلکه [[کفر]] در [[آیه]]، معنای عام دارد که پوشانیدن [[حق]] است؛ از اینرو، پوشاندن و [[انکار]] [[ولایت امیر مؤمنان]]{{ع}} مصداق کفر به شمار میآید<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص۱۱۷.</ref>. | ||
== پیامهای مهم آیه == | == پیامهای مهم آیه == | ||