آیه تبلیغ در تفسیر و علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

=== اهمیت این مأموریت ===

آیه تبلیغ بر اهمیت و حساسیت فراوان [[پیام]] مورد نظر دلالت می‌کند؛ زیرا تصریح دارد که در صورت [[ابلاغ]] نکردن پیام، [[رسالت]] [[پروردگار]] به انجام نرسیده و گویی پیام، ارزشی برابر با پیام [[نبوت]] و [[رسالت]] دارد. نمی‌توان تصور کرد که پیام، در حوزه [[اعتقادی]] مانند [[توحید]] و نبوت و [[معاد]] یا موضوعی [[فقهی]] از قبیل [[احکام]] [[نماز]] و [[روزه]] و [[حج]] بوده است؛ زیرا [[سوره مائده]] از آخرین سوره‌های نازل شده است و این [[حقایق]] پیش از آن بر پیامبر نازل و به [[مردم]] ابلاغ شده بود. می‌توان گفت که در اواخر [[حیات رسول خدا]]{{صل}} نوبت به اعلام مطلبی رسید که علاوه بر اهمیت و تازگی برای مردم، در جای خود مکمل اصل رسالت به شمار می‌رفت و آن چیزی جز طرح رهبری امت اسلامی پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} نبود.در واقع آنچه که پیامبر [[مأمور]] به ابلاغش شده بود دارای چنان اهمیتی بوده است که اگر انجام نمی‌داده سایر احکام و [[دستورات]] [[دین]] مهمل و بی‌اثر شده و مانند جسدی فاقد [[روح]] می‌‌گشته است و آن همان [[ولایت امر]] [[امت]] است که باید به [[اذن الهی]]، [[امام]] [[حافظ دین]] و [[سرپرست]] و [[تدبیر]] کننده امور جامعه باشد و روایات شیعه و [[سنی]] نیز [[تأیید]] می‌‌کنند که آیه۶۷ [[سوره مائده]] در باره [[ولایت امام علی]]{{ع}} نازل شده است<ref>طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، الناشر منشورات اسماعيليان، ج۶، ص۴۶ ـ ۴۸.</ref>.

عبارت {{متن قرآن|وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}}، نشانگر آن است که این [[پیام]] از چنان جایگاهی برخوردار است که اگر رسانده نشود، رسالتِ خدا ابلاغ نشده و تباه خواهد شد. برغم [[گمان]] برخی که ضمیر «ه» در «رسالته» را به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} برمی‌گردانند، این ضمیر به خود [[خدای متعال]] برمی‌گردد. از این رو معنای این عبارت چنین می‌شود که ای [[رسول]] ما اگر آنچه را به تو ابلاغ کرده‌ایم به [[مردم]] نرسانی، [[رسالت]] خدا را به آنها نرسانده‌ای. این نشان می‌دهد که [[دین]] با امر ولایت و [[امامت]] کامل شده و سایر [[انبیا]] نیز در این مسیر به دنبال مقدمه‌سازی برای تحقق آن بودند یعنی رسالت سایر انبیا نیز بر آماده‌سازی جامعه جهت تحقق [[ولایت الهی]] [[استوار]] شده بود بر این اساس اگر [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، آن [[فرمان]] را ابلاغ نمی‌کرد، تمام زحمات انبیا که همان [[رسالت الهی]] بود، تباه می‌گشت<ref>مکاتبه اختصاصی امامت پدیا با [[محمد هادی فرقانی]].</ref>.

=== نگرانی پیامبر{{صل}} از ابلاغ ===

به سبب حساسیت موضوع، [[پیامبر]]{{صل}} در [[ابلاغ پیام]] نگران بود، اما [[خداوند]] با [[وعده]] {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}} از آن حضرت رفع نگرانی کرد. نگرانی پیامبر به جهت [[ترس]] از جانش نبود، اگر هم نگران بود بدین جهت بود که مبادا پیش از ابلاغ رسالت، آن حضرت را بکشند و یا نگران این بود که مردم ([[منافقان]]) او را [[تکذیب]] کنند و به او [[تهمت]] بزنند و مانع تاثیر [[تبلیغ دین]] خدا شوند<ref>طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان، ج۶، ص۴۴.</ref> با توجه به منتفی بودن نزول آیه درباره مشرکان قریش و [[اهل کتاب]]، روشن می‌گردد که مصداق «‌ناس‌» در [[آیه تبلیغ]]، منافقان درون [[جامعه اسلامی]] است<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ج۶، ص۴۷.</ref>.

پیامبر{{صل}} در معرفی امام علی{{ع}} به عنوان [[جانشین]] خود نگران [[مخالفت]] و کارشکنی آنان بود، زیرا:

# [[منافقان]] به [[جانشینی پیامبر]] به عنوان [[ریاست]] بر [[جامعه]] [[طمع]] داشتند و دستیابی به نعمت‌های [[دنیا]] را در تصاحب [[جانشینی]] آن حضرت می‌دیدند و [[جانشین]] شدن [[امام علی]]{{ع}} آرزوهای آنها را بر باد می‌داد<ref>عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۹۷،۹۹.</ref>.

# نو مسلمانانی که امام علی{{ع}} پیش‌تر در [[جنگ‌ها]] بستگانشان را به [[قتل]] رسانده بود، [[کینه]] او را در [[دل]] داشتند<ref>ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۳۸۲-۱۳۸۷ش، ج۴، ص۲۷۶.</ref>.

# امام علی{{ع}} به هنگام [[وفات پیامبر]]{{صل}}، ۳۳ ساله بود و [[پذیرش رهبری]] او در جامعه‌ای که سن افراد و شیخوخیت، ملاک مهمی در تصدی مناصب بود، [[امر]] ساده‌ای نبود<ref>دینوری، الامامه و السیاسه، ۱۴۱۳ق، ص۲۹.</ref>. این امر در [[جنگ تبوک]] که [[پیامبر]]{{صل}}، حضرت علی{{ع}} را به جای خود در [[مدینه]] قرار داد یا در واپسین لحظات عمر خود [[اسامة بن زید]] را به [[فرماندهی]] [[منصوب]] کرد، بروز یافت<ref>طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۳، ص۱۸۶.</ref>.

جمله {{متن قرآن|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ}}، نشانگر آن است که محتوای [[پیام]]، پیش‌تر به پیامبر{{صل}} ارسال شده بوده است و سپس آن [[بزرگوار]]، [[مأمور]] به [[ابلاغ]] گشته است؛ امّا دغدغه و دلهره‌ای، او را از این که پیام را آشکار نماید، باز داشته است. این [[حقیقت]] را همه [[روایات]] [[شیعی]]<ref>الکافی: ج۱ ص۲۸۹، مناقب الإمام أمیر المؤمنین{{ع}}، ج۲ ص۳۸۰، الاحتجاج، ج۱ ص۷۰.</ref> و برخی روایات [[اهل]] [[سنّت]]، [[تأیید]] می‌‌کنند<ref>ر.ک: دانشنامه امیر المؤمنین{{ع}}، ج۲ ص۲۶۹ ـ ۳۹۷.</ref>.