ختم نبوت (پرسش)

• شبهه اول: زنده بودن برخی انبیا مثل حضرت عیسی، حضرت خضر و حضرت الیاس(ع)
• مقصود از خاتمیت، انقطاع حدوث و آغاز وصف نبوت برای کسی پس از پیامبر اسلام است یعنی پس از ایشان کسی به نبوت مبعوث نشده و نخواهد شد.
• پاسخ دیگر اینکه: مقصود از خاتمیت، انقطاع بعثت و وحی برای تشریع است.
• یعنی مسیح، در آخرالزمان، عامل به شریعت اسلام خواهد بود. پس پیامبر و شریعت جدیدی نخواهد آمد.
• شبهه دوم: استدلال قرآنی بر عدم خاتمیت
• آیه اول: ﴿﴿يَا بَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ﴾﴾ از کلمه ﴿﴿يَأْتِيَنَّكُمْ﴾﴾ که فعل مضارع است، به دست می‌آید که باب رسالت، برای همیشه باز است.
• پاسخ: از عبارت ﴿﴿يَأْتِيَنَّكُمْ﴾﴾، فقط تکرار رسالت فهمیده می‌شود، اما تا چه وقت؟ معلوم نیست که دلایل متواتر خاتمیت این ارسال رسولان را مقید به زمان قبل از پیامبر اکرم می‌کند.

فعل مضارع در همه‌جا دلالت بر وقوع فعل در آینده ندارد و همچنین ﴿﴿إِمَّا﴾﴾ از "إن" شرطیه و "مای" نافیه تشکیل شده است، پس این جمله شرطی است و دلالت بر تحققِ عملی شرط ﴿﴿يَأْتِيَنَّكُمْ﴾﴾ ندارد

• و اصلاً این آیه مربوط به دوران حضرت آدم و هبوط ایشان است و برای آن زمان، فعل مضارع به کار برده شده و ناظر به عصر رسالت نبی مکرم نمی‌باشد.
• آیه دوم: ﴿﴿رَفِيعُ الدَّرَجَاتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ لِيُنذِرَ يَوْمَ التَّلاقِ﴾﴾ یعنی خداوند، پیوسته روح و وحی خود را به‌سوی افرادی می‌فرستد تا مردم را انذار نمایند.

پاسخ: این آیه نیز فقط دال بر بعثت انبیا، برای انذار است اما اینکه امنِ امر پایان دارد یا ندارد، از این آیه به دست نمی‌آید و از طرفی دلیل خاص برای خاتمیت وجود دارد.

• آیه سوم: ﴿﴿وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ ﴾﴾، بنابراین، امت اسلامی نیز پایانی خواهد داشت و لازمه آن پیامبر جدیدی است.
• پاسخ: با توجه به سیاق، این آیه پاسخی است به سؤال مشرکان درباره عذاب الهی.
• آیه چهارم: طبق آیه ۶۲ سوره بقره، راه رستگاری، در ایمان به خدا و روز قیامت و عمل صالح است، خواه انسان مسلمان باشد یا یهودی یا نصرانی یا صائبی؛ پس شریعت اسلام ناسخ شریعت ‌های پیشین نیست.
• پاسخ: تأمل در سیاق آیات، می‌فهماند که تنها خود را مسلمان یا یهودی یا ... دانستن، عامل رستگاری نخواهد بود، بلکه ایمان و عمل صالح لازم است. اما طبق کدام شریعت ؟ آیه ساکت است.
• پس بنابر آیات دیگر، شریعت اسلام، ناسخ شریعت‌های دیگر است.
• با آنکه خاتمیت قطعی و ضروری است، با برخی چالش‌ها و شبهات روبه‌رو شده است که به پاره‌ای اشاره می‌گردد:

1. زنده بودن برخی انبیاء: با توجه به زنده بودن حضرت خضر، حضرت الیاس و حضرت عیسی(ع) چگونه می‌توان پذیرفت نبوت با پیامبر اسلام(ص) پایان یافته است؟ پاسخ آن است که مراد از خاتمیت، انقطاع حدوث وصف نبوت برای کسی پس از پیامبر اسلام(ص) است و انبیاء یاد شده پیش از پیامبر اسلام(ص) برانگیخته شده‌اند.
2. تصریح قرآن به استمرار فرستادن رسل: ظاهر آیه ۳۵ سوره اعراف به شکلی مطلق برآمدن پیامبران دلالت می‌کند:﴿﴿يَا بَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ﴾﴾، بنابراین نمی‌توان به بسته شدن دَرِ وحی معتقد شد؛ لیکن این آیه درباره فرزندان حضرت آدم(ع) در آغاز مراحل آفرینش و هبوط ایشان به زمین است و به همه انسان‌ها ربط ندارد، تا با خاتمیت تعارض داشته باشد.
3. جدایی میان ختم نبوت و ختم رسالت: برخی از فرقه بهاییت، نبوت را به معنای غیب‌گویی و خاتمیت به معنای مصطلح را مانع عرفان و ایقان مسلمانان دانسته و با تفکیک میان نبوت و رسالت، به پایان ظهور انبیای پیرو نامستقل که در خواب ملهم می‌شوند معتقد گشته است؛ نه ختم بعثت رسول و نبی صاحب شریعت، چنان‌که واژه خاتم‌النبیین هم انقطاع نبوت را می‌رساند نه انقطاع رسالت، زیرا هر رسولی نبی نیست تا از ختم نبوت پایان رسالت نیز لازم آید.