روم
روم از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: روم در قرآن - روم در معارف مهدویت - روم در معارف دعا و زیارات - روم در معارف و سیره سجادی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
﴿غُلِبَتِ الرُّومُ﴾[۱]. مؤلف «دایرة المعارف کتاب مقدس» مینویسد: «روم، یکی از مهمترین شهرهای دنیا که در سواحل رود تیبر به فاصله ۱۷ مایلی از دریای مدیترانه واقع شده است... در قرن پنجم قبل از میلاد به صورت یک حکومت سیاسی قدرتمند در آمد... و سرانجام روم به امپراطوری بزرگی تبدیل گردید».
هاکس، مؤلف «قاموس کتاب مقدس» درباره «رومیه» مینویسد: «پایتخت مملکت روم است و در قدیم الایام همچو پایتخت دنیا محسوب و بر رود تیبر یعنی به مسافت پانزده میل از دهنه آن واقع است»[۲].
مؤلف کتاب مفردات الفاظ القرآن روم را از زاویهای دیگر تبیین میکند: «گاهی به نسلی و نژادی معروف و گاهی به جمع و گروه رومی اطلاق میشود مثل واژه- عجم (واژه عجم نیز در معنی غیر عربها و همچنین ایرانیها به کار میرود»[۳].
اطلاعات قرآنی منظور از «روم» را دولت امپراطوری روم میداند[۴] و برخی از دانشمندان اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در آسیا و اروپا و آفریقا حکومت داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب میشد میان آنها و اهل فارس (ایرانیان) جنگهای بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی شام که نزدیک حجاز بود جنگی رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد قرآن عظیم خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال پیروز خواهد شد»[۵] «اطلاع دادن صریح وحی الهی از اینکه رومیان پس از شکست خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر فارسیان غلبه خواهند کرد از موارد اخبار غیب است»[۶].
در المیزان میخوانیم «کلمه روم نام اقوامی از انسانها است که در ساحل مدیترانه در غرب آسیا زندگی میکنند، در آن ایام این اقوام امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود شامات توسعه یافته بود»[۷].
دولت ایران و روم در عصر پیامبر(ص) دو ابر قدرت بزرگ جهان به شمار میآمدند در آن زمان پادشاه ایران «خسرو پرویز» و پادشاه روم «هرقل» بود و جنگی ۲۴ ساله بین آنان در گرفت نخست سپاه ایرانیان به سرداری «شهر براز» و «شاهین» به قلمرو روم شرقی حمله کردند و به سختی آنان را شکست دادند به طوری که منطقه شامات مصر و آسیای صغیر را تصرف کردند این شکست در حدود سال ۶۱۶ میلادی (یعنی حدود سال ششم یا هفتم هجری) رخ داد سپس پادشاه روم در سال ۶۲۲ میلادی تهاجم خود را به ایران آغاز کرد و ظرف شش سال ایران را شکست داد بنابراین شکست ایرانیان در حدود سالهای اول تا ششم هجری بوده و صلح حدیبیه نیز در سال ششم هجری واقع شد محل درگیری سپاه ایران و روم و مکان شکست رومیان در شمال جزیره العرب در سرزمین شام نزدیک محل سکونت مردمان مکه بوده است. البته برخی مفسران نیز احتمال دادهاند که این مکان نزدیکترین نقطه مرزی ایران و روم بوده است... برخی از محققان نیز این بخش از آیه را یکی از موارد اعجاز علمی قرآن دانستهاند؛ چراکه محققان علم جغرافیا دریافتهاند که گودترین و پایینترین منطقه روی زمین بحر المیت (منطقهای نزدیک فلسطین) است که جنگ ایران و روم در آن واقع شد و در قرآن با تعبیر ﴿أَدْنَى الْأَرْضِ﴾[۸] (پایینترین و پستترین سرزمین)[۹] به آن اشاره شده است»[۱۰].
«در سال دهم بعثت سپاهیان خسرو پرویز پادشاه ایران رومیان را پی در پی شکست دادند و در نزدیکترین مرزهای عرب و روم؛ رومیان مغلوب شدند و ایرانیان شامات و فلسطین را متصرف شدند»[۱۱].[۱۲]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ «رومیان شکست خوردند» سوره روم، آیه ۲.
- ↑ قاموس کتاب مقدس، ص۴۳۰.
- ↑ مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶.
- ↑ اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.
- ↑ سید علی اکبر قرشی، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.
- ↑ دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۱۳۱.
- ↑ تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.
- ↑ «در نزدیکترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز میگردند» سوره روم، آیه ۳.
- ↑ واژه «ادنی» به معنی نزدیکتر و نیز به معنای پست و پایینتر به کار رفته است.
- ↑ تفسیر مهر، ج۷، ص۲۷۴.
- ↑ روضة الصفا، ص۲۳۴.
- ↑ فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۷۸.