بنی عطیة بن زید

نسب قوم

بنی عطیه از تبار قبایل قحطانی^[۱] و از فروعات طایفه بنی زید بن قیس^[۲] و شاخه‌های قبیله اوس‌اند که نسب از عطیة بن زید بن قیس بن عامر بن مرّة بن مالک بن اوس می‌برند^[۳]. به فرزندان زید بن قیس و به تعبیر رساتر، به بنی مرة بن مالک بن اوس، «جعادره» می‌گفتند^[۴]. آنها را از این‌رو بدین نام خوانده‌اند که چون فردی را در پناه خود می‌گرفتند، به او می‌گفتند: «جَعدَر حیث شئت؛ یعنی هر جا که می‌خواهی برو، هیچ آسیبی به تو نمی‌رسد»^[۵]. در نقل دیگر، کوتاهی قدشان دلیل خوانده شدن آنان به این نام بیان شده است^[۶].^[۷]

مواطن بنی عطیة بن زید

بنی عطیه نیز، به مانند دیگر اقوام انصاری خود، در مدینه ساکن بودند. قلعه«راتج» -که برخی از آن با نام «رابخ»^[۸] و نیز «ارتج»^[۹] یاد کرده‌اند،- از مهمترین منازل این قوم در این شهر بود که جمع زیادی از ایشان در کنار دیگر فرزندان بنی زید بن قیس در کنار طوایفی چون بنی سعید بن مرة بن مالک^[۱۰] و بنی زعوراء بن جشم^[۱۱] در آن زندگی می‌کردند. حره شرقی مدینه، منزل اصلی این قوم به شمار می‌رفت که هر یک از فروعات بزرگ بنی زید بن قیس، در آن جایی را برای سکونت، به خود اختصاص داده بودند. منزل بنی‌عطیة بن زید هم از محلات این قوم بود که در سمت قبله مسجد فضیخ قرار داشته است^[۱۲]. بنی عطیه بن زید در «صِفِنه» بالاتر از منازل بنی حبلی ساکن بودند. این قلعه که به دلیل ارتفاعش از نهرها، به این نام (صفنه) خوانده می‌شد، به جهت ارتفاعش، امکان بهره وری از هیج یک از نهرهای موجود منطقه را نداشت^[۱۳]. آنها در آنجا قلعه‌ای دیگر به نام «شاس» بنا کردند که متعلق به شاس بن قیس، -برادر بنی عطیه بن زید- بود. این قلعه در سمت چپ حیاط مسجد قبا، و در موازات قبله قرار داشت^[۱۴]. از منازل دوران اسلامی این قوم علاوه بر مدینه، می‌توان از شهر کوفه یاد کرد^[۱۵].^[۱۶]

منابع

حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت

پانویس

↑ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۹۱. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۷-۳۸۸.
↑ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۴۴.
↑ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۷-۳۸۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۶ و ۴۷۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۵؛ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.
↑ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۸۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۰؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵.
↑ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.
↑ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۷.
↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۶۹ و ۲۷۶.
↑ ابن سید الناس، عیون الاثر فی فنون المغازی و الشمائل و السیر، ج۱، ص۳۲۱.
↑ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۵۰.
↑ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۷۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۴۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۱۲؛ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۹.
↑ مطری، التعریف بما أنست الهجرة من معالم دار الهجره، ص۷۸-۸۱؛ حسین بن علی بن مکی، تاریخ مکه و المدینه و الطائف، برگ ۵۰؛ ابراهیم بن علی عیاشی، المدینه بین الماضی و الحاضر، ص۲۴۶ و بعد از آن.
↑ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.
↑ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.
↑ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۶، ص۲۸۷.
↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.

[1] عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۹۱. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۷-۳۸۸.

[2] هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۴۴.

[3] هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۷-۳۸۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۶ و ۴۷۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۵؛ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.

[4] هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۸۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۰؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵.

[5] سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.

[6] سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۷.

[7] حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.

[8] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۶۹ و ۲۷۶.

[9] ابن سید الناس، عیون الاثر فی فنون المغازی و الشمائل و السیر، ج۱، ص۳۲۱.

[10] هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۵۰.

[11] هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۷۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۴۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۱۲؛ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۹.

[12] مطری، التعریف بما أنست الهجرة من معالم دار الهجره، ص۷۸-۸۱؛ حسین بن علی بن مکی، تاریخ مکه و المدینه و الطائف، برگ ۵۰؛ ابراهیم بن علی عیاشی، المدینه بین الماضی و الحاضر، ص۲۴۶ و بعد از آن.

[13] سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.

[14] سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۶.

[15] ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۶، ص۲۸۷.

[16] حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]