قسم
قسم از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: قسم در قرآن - قسم در معارف دعا و زیارات - قسم در معارف و سیره علوی - قسم در معارف و سیره سجادی - قسم در جامعهشناسی اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
سوگند، به شهادتطلبیدن یا شاهد قراردادن خداوند بر صحت گفتار کسی است که سوگند یاد میکند. سوگند در همه ادیان الهی، دارای اهمیتی ویژه بوده است. اهل ایمان، خداوند را حاکم مطلق بر کل موجودات میدانند، سوگند به نام او را محترم میشمارند و از عقوبت سوگند کذب، هراس دارند. از اینروی، سوگندِ فرد مؤمن پذیرفته میشود و اگر ثابت شود که سوگند دروغ یاد کرده است، برایش مجازات تعیین میگردد[۱].
قسم دادن، در برخی مقامها حق قاضی است که به بعضی از این مقامها اشاره میشود:
- هرگاه دو نفر مدعی باشند و هر دو بر ادعای خویش بینه اقامه کنند، با قسم مشکل آن دو حل میشود. دو نفر درباره حیوانی به نزد علی(ع) شکایت بردند، در حالی که هر یک بر ادعای خود بینهای داشت. علی(ع) آن دو را قسم داد. یکی قسم یاد کرد، اما دیگری از اتیان قسم امتناع کرد. از اینرو، علی(ع) به نفع اتیانکننده سوگند، حکم فرمود[۲].
- هرگاه گواهانِ یکی از طرفین دعوا بیشتر بود، علی(ع) پس از سوگند دادنِ گواهان، به نفع طرفی حکم میکرد که گواهان بیشتری داشت[۳].
- هرگاه حقی بر میت ادعا میشد، علی(ع) مدعی را پس از اثبات دعوایش، بدون درخواست وارث یا وصی میت، قسم میداد[۴]. در علم حقوق، چنین قسمی را قسم استظهاری مینامند[۵].
منابع
پانویس
- ↑ قانون مجازات جمهوری اسلامی ایران در ماده ۶۴۹ اشعار میدارد: «هر کس در دعوای حقوقی یا جزایی که قسم متوجه او شده باشد، سوگند دروغ یاد نماید، به شش ماه تا دو سال حبس محکوم خواهد شد».
- ↑ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۲۷، باب ۱۲، ابواب کیفیة الحکم، ح۲، ص۲۵۰.
- ↑ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۲۷، باب ۱۲، ابواب کیفیة الحکم، ح۱، ص۲۴۹.
- ↑ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۲۷، باب ۱۲، ابواب کیفیة الحکم، ح۱، ص۲۴۹.
- ↑ رمضانی، احمد، مقاله «آیین دادرسی»، دانشنامه امام علی ج۵، ص ۴۲۰.