زرعة بن سیف حمیری

آشنایی اجمالی

وی منسوب به حمیر، از قبایل یمنی است^[۱]. بیشتر منابع وی را زرعة بن سیف بن ذی یزن گفته‌اند، اما ابن حجر^[۲] می‌گوید: زرعه را از باب انتساب به جد اعلی، زرعة بن سیف گفته‌اند^[۳] وگرنه بر پایه کلام ابن کلبی میان زرعه و سیف پنج نسل فاصله است. اگرچه سخن ابن حجر با نسبی که ابن کلبی^[۴] و ابن سلام^[۵] برای خاندان زرعه ذکر کرده‌اند هماهنگ‌تر است، ولی از آنجا که گفته شده سیف بن ذی‌ یزن در خردسالی رسول خدا(ص) حاکم حبشی‌ها در یمن بوده و بشارت رسالت آن حضرت را به عبدالمطلب داده است^[۶] و نیز با توجه به اینکه خود زرعه دوره جاهلی را درک کرده است، وجود پنج نسل میان زرعه و سیف بعید است.

زرعه از حاکمان یمن بود که هنگام بازگشت رسول خدا(ص) از تبوک، نامه‌ای به رسول خدا(ص) نوشت و آن حضرت را از اسلام قبیله خود و جدایی آنان از شرک، خبر داد. پیامبر خدا(ص) نیز با ارسال نامه‌ای مفصل به زرعه و برخی دیگر از حاکمان یمن، آنان را به اطاعت از خدا و رسولش و اقامه نماز و نیز پرداخت خمس و زکات و... سفارش کرد^[۷]. گفتنی است در این گزارش، مالک بن مره زهری پیک زرعه به سوی رسول خدا(ص) بود و چند تن از صحابه به سرپرستی معاذ بن جبل نامه حضرت را به زرعه و دیگر حاکمان یمن رساندند که رسول خدا(ص) پادشاهان یمن را به احترام و راضی کردن رسولان خویش امر کردند^[۸]. زرعه برادری به نام عبدالعزیز داشته که ابن منده^[۹] بر خلاف دیگران وی را مخاطب نامه رسول خدا(ص) دانسته است^[۱۰].

گزارشی از دیدار زرعه با رسول خدا(ص) و استماع حدیث از آن حضرت در منابع ثبت نشده است، از این رو، ابن حجر^[۱۱] وی را صحابی ندانسته و شرح‌حالش را در بخش سوم الاصابه (مخضرمین) آورده است. فرزند وی عفیر در زمان خلافت معاویه (۶۰-۴۰) و عبدالملک بن مروان (۸۶-۶۶) بزرگ قبیله حمیر در شام بود^[۱۲].^[۱۳]

↑ ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۲، ص۲۷۰؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۴۳۶.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۲۳.
↑ چنان که ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۹۷، رزعة بن ذی‌یزن گفته است.
↑ ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۲۸۸.
↑ ابن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۲.
↑ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۲؛ بیهقی، دلائل النبوه، ج۲، ص۹.
↑ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۲۳۵؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۱۲۰؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۲۳۳؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۱۷.
↑ ر.ک: منابع پیشین.
↑ ابوعبدالله محمد بن اسحاق اصفهانی، م۳۹۵.
↑ ر.ک: مدخل مربوط.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۵۲۳.
↑ ر.ک: ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۲۸۸؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۰، ص۴۷۹.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «زرعة بن سيف حمیری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۸۹.