سلیمان بن طرخان تیمی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث سلیمان بن طرخان تیمی است. سلیمان بن طرخان تیمی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: سلیمان بن طرخان تیمی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
سلیمان بن طرخان تیمی (م ١۴٣) از محدثان و سیرهنویسان بصری است که به نوشته خلیفة بن خیاط سال ١۴٣ درگذشته است[۱]. ابن سعد برای او نوشته است که ثقه و کثیرالحدیث بود، و از «عباد المجتهدین» به شمار میرفت. او خود و فرزندش معتمر، شبها از این مسجد به آن مسجد رفته نماز میخواندند تا صبح شود.]در سجدهاش هم هفتاد بار تسبیح میگفت][۲]. سلیمان مایل به علی بن ابیطالب بود: «کان سلیمان مائلا الی علی بن ابی طالب»[۳]. وی شهرت زیادی به داشتن کتاب نداشته و در روزگار او نیز، همچنان داشتن کتاب چندان رایج نبوده است. با این حال، روایاتی از او در سیره مانده و اوراقی نیز به روایت فرزندش معتمر از وی، برجای مانده که ممکن است حکایت از وجود کتاب بکند. مرحوم مهدوی درباره او نوشته است: در بصره سلیمان بن طرخان تیمی (۴۶-١۴٣ هجری) است که به تشیع معروف بوده و از زمره عبّاد و زهّاد زمان خود به شمار میآمده است و دارای کتاب مغازی بوده که پسرش معتمر آن را روایت کرده است. به سلیمان بن طرخان در صفحه ۲۳۱ فهرست ابن خیر کتابی در سیره رسول الله با روایت پسرش معتمر، و در فتح الباری ج۷ ص٣۵۶ و ۳۸۳ کتابی در مغازی نسبت داده شده است[۴]. پدر همسر او، فضل رقاشی از سخنرسرایان و «قصاصین» بسیار شناخته شده بصره بوده و فرزندش معتمر هم از دختر هموست[۵]. جاحظ نمونههایی از کلمات این فضل بن عیسی رقاشی را آورده است. او میگوید، اینها خانوادتا قاص و خطیب بودند، و حتی پیش از اسلام برای اکاسره یا همان کسراهای ایران این کار را میکردند. شمار زیادی از روایات وی اعم از اینکه در سیره باشد یا خیر، در کتاب اخبار مکه فاکهی آمده و فهرست آنها را در فهرست اعلام کتاب، ذیل نام وی میتوان ملاحظه کرد. سبک نقلها نشان میدهد که او محدث است، و از اخبار سیره نه صرفاً سیرهای بلکه فقهی و مانند آن استفاده میکند. اغلب از وی با عنوان سلیمان التیمی یاد شده و فرزندش معتمر هم راوی احادیث اوست. نوشتهاند که وی از بنی تیم نبوده، بلکه مرّی بوده اما چون خانهاش در بصره میان بنی تیم بوده، به این لقب شهرت یافته است[۶]. شماری از روایات مربوط به فضل امام علی(ع) از طریق وی در کتاب «مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب» از محمد بن سلیمان کوفی (نیمه اول قرن چهارم) [[[احادیث]] شماره ٢١٩، ٣۴٢، ۵٣٣، ۱۰۷۹، ۱۰۹۷، ۱۰۹۸) آمده است. به هر روی، شمار روایات نقل شده از وی فراوان است. دست کم شانزده مورد نقل از وی در طبقات ابن سعد آمده که غالباً به سیره نبوی مربوط است. بنابراین میتوان تصور کرد که او کتاب المغازی داشته است. گفته شده است که کریمر قطعهای حوالی ۸۰ برگ از آن را که به مغازی واقدی الصاق شده بوده، در یکی از کتابخانههای هند یافته و آنها را با یکدیگر در سال ۱۲۷۱ / ۱۸۵۵ در کلکته منتشر کرده است[۷]. کریمر در مقدمه کتابی که با عنوان المغازی منتشر کرد درباره این این نسخه شرح داده و پس از شرح بخش مربوط به مغازی، اشاره به قسمتی دارد که از ابوالمعتمر سلیمان بن طرخان تیمی است دارد و با این عبارت شروع میشود: وَ أَمَرَ رَسُولَهُ أَنْ يَسِيرَ إِلَى بَنِي النَّضِيرِ فَيُخْرِجَهُمْ إِلَى الْمَدِينَةِ وَ أَرْسَلَ الْمُنَافِقُونَ...[۸].[۹]
منابع
پانویس
- ↑ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷۵، و بنگرید: المعرفة و التاریخ، ج١، ص١٢۵.
- ↑ المعرفة و التاریخ، ج۲، ص٢۶٨.
- ↑ طبقات الکبری، ج۷، ص۱۸۸، درباره خاندان وی و اینکه اهل عبادت بوده بنگرید: معارف ابن قتیبه، ص۴٧۶.
- ↑ سیرت رسول الله، مقدمه ج۱، ص۱۸.
- ↑ البیان و التبیین، ج۱، ص٢۵٣.
- ↑ طبقات الصغیر ابن سعد، ج٢، ص۴٠.
- ↑ مصادر السیرة النبویة و مقدمة فی تدوین السیره، محمد یسری سلامه، ص۹۷.
- ↑ المغازی، چاپ کلکته، ۱۸۵۵، مقدمه، (انتهای کتاب) ص۶.
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۹۹.