ویژگیهای اهل بیت
- اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
مقدمه
اهل بیت(ع) به علت جایگاه ویژهای که نزد خداوند متعال دارند و همچنین نقشی که در اجتماع ایفا میکنند دارای ویژگیهای منحصر به فردی هستند:
عصمت
خداوند اهل بیت(ع) را برگزیده و به اراده ازلی خود، عصمت را به ایشان بخشیده و از هرگونه رجس و شرک و شک دورشان کرده است تا هدایت بشر به خیر و صلاح را بر عهده بگیرند و همچون ستارگان، راهنمایان بشریت باشند[۱]. البته مقام عصمت مطلقه بالإصاله مخصوص پیامبر اسلام(ص) است و اهل بیت(ع) به تبعیت از ایشان صاحب این مقامند[۲].[۳].
ولایت
دو شعبه دارد؛ یکی ولایت تکوینی، که مقامی معنوی است و به مقتضای آن اهل بیت(ع) به اذن خداوند بر امور عالم مسلط و حق تصرف در آن را دارند[۴]. دیگری ولایت تشریعی است که به مقتضای آن خداوند متعال مقام امامت و رهبری جامعه دینی را به اهل بیت(ع) اعطا کرده و پیامبر اسلام(ص) آن را به مردم ابلاغ نموده است[۵]. اهل بیت(ع) ثقل کبیرند در کنار قرآن که ثقل اکبر است و مراجعه به این دو به عنوان «ثقلین» در همه امور دینی واجب است[۶]. حقیقت ولایت اهل بیت(ع) اتحاد، درهم تنیدگی و پیوند بین حاکم و مردم در هدف و راه رسیدن به هدف است. این حقیقت در محبت و اطاعت از سوی مردم و هدایت و رهبری از سوی ولی که اهل بیت(ع) هستند، ظهور میکند و همه عرصههای سیاسی، اجتماعی، معنوی، روحی و عملی را در بر میگیرد[۷].[۸].
علم ویژه الهی
اهل بیت(ع) از علم ویژه الهی برخوردارند که فراتر از حدود طبیعت عالم بوده و درک حقیقتش فوق طاقت بشر است[۹]. برترین درجه فهم قرآن مخصوص پیامبر صل و اهل بیت(ع) است و تنها راه دستیابی به آن مراجعه به روایات ایشان است[۱۰]؛ از اینرو مرجعیت علمی در آموزش دین و احکام الهی مخصوص ایشان بوده و حجت الهی بر تمام انسانها هستند[۱۱]. آنان در همه امور مربوط به حیات دنیوی و اخروی بشر مرجعیت تامه دارند[۱۲]. به سبب همین ویژگیهاست که اهل بیت(ع) سفینه نجات امتند، هر کسی با ایشان همراه شود اهل نجات و کسی که تخلف کند هلاک خواهد شد[۱۳].
بُعد دیگر ویژگیهای اهل بیت(ع)، احکام فقهی مربوط به ایشان است؛ مانند: وجوب تبعیت از ائمه(ع)[۱۴]؛ وجوب اعتقاد به امامت اهل بیت(ع)[۱۵]؛ وجوب محبت به اهل بیت(ع)[۱۶]؛ وجوب صلوات بر اهل بیت(ع)[۱۷]؛ اعتقاد به ولایت اهل بیت(ع)[۱۸]؛ وجوب پرداخت خمس به ایشان[۱۹]؛ حرمت دشمنی و سب ایشان[۲۰]؛ حرمت دروغ بستن به ایشان و بطلان روزه در صورت ارتکاب آن[۲۱]؛ و اختصاص امر حکومت به ایشان[۲۲].[۲۳].
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۴، ص۷۷۴؛ آیت الله خامنهای، ۲۶/۱۲/۱۳۷۹.
- ↑ امام خمینی، آداب الصلاة، ص۶۰.
- ↑ فرخی، مصطفی، مقاله «اهل بیت»، مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی، ص ۲۲۴.
- ↑ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۳، ص۲۸۴؛ امام خمینی، ولایت فقیه، ص۵۳.
- ↑ ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۱۶، ص۴۵۸؛ امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۰، ص۱۱۵، ۲۳۳؛ آیت الله خامنهای، ۲۷/۱/۱۳۷۷.
- ↑ امام خمینی، تنقیح الاصول، تقریر حسین تقوی اشتهاردی، ج۳، ص۱۳۷، آیت الله خامنهای، ۴/۳/۱۳۶۹.
- ↑ ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۳، ص۲۷۱، ۲۷۷، ۲۸۰؛ آیت الله خامنهای، ۲۷/۱/۱۳۷۷.
- ↑ فرخی، مصطفی، مقاله «اهل بیت»، مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی، ص ۲۲۴.
- ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۱، ص۱۹۲؛ ر.ک: امام خمینی، آداب الصلاة، ص۴۱؛ امام خمینی، تفسیر سوره حمد، ص۶۸؛ ر.ک: آیت الله خامنهای، مکتوبات، ۱/۱۰/۱۳۶۹.
- ↑ حسینی بهشتی، سید محمد، روش برداشت از قرآن، ص۳۲.
- ↑ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۱۸، ص۳۸؛ امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۱، ص۳۹۴؛ امام خمینی، تنقیح الاصول، تقریر حسین تقوی اشتهاردی، ج۴، ص۴۹۴؛ آیت الله خامنهای، ۴/۳/۱۳۶۹.
- ↑ ر.ک: امام خمینی، ولایت فقیه، ص۷۶-۷۷؛ امام خمینی، المکاسب المحرمة، ج۲، ص۱۵۹.
- ↑ ر.ک: امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۹، ص۱۱۹؛ آیت الله خامنهای، ۲۸/۵/۱۳۸۶.
- ↑ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا﴾ «ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹؛ ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ﴾ «سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آوردهاند، همان کسان که نماز برپا میدارند و در حال رکوع زکات میدهند» سوره مائده، آیه ۵۵؛ ر.ک: کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۱، ص۵۳؛ امام خمینی، ولایت فقیه، ص۹۵؛ آیت الله خامنهای، ۲۲/۹/۱۳۸۸.
- ↑ مفید، محمد بن محمد، المقنعة، ص۳۲؛ آیت الله خامنهای، ۲۴/۵/۱۳۷۴.
- ↑ ﴿قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى﴾ «بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمیخواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳؛ علامه حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص۲۶۰؛ آیت الله خامنهای، ۲۲/۹/۱۳۸۸.
- ↑ صدوق، محمد بن علی، کتاب من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۲، ص۱۸۳.
- ↑ ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ﴾ «سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آوردهاند، همان کسان که نماز برپا میدارند و در حال رکوع زکات میدهند» سوره مائده، آیه ۵۵؛ امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۰، ص۲۴۸.
- ↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۴۱۳.
- ↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۵۳۵.
- ↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۵۰۰؛ خامنهای، سیدعلی، احکام روزه، ص۴۶.
- ↑ امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۰، ص۱۱۱ -۱۱۴.
- ↑ فرخی، مصطفی، مقاله «اهل بیت»، مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی، ص ۲۲۴.