عرف در فقه سیاسی
در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل عرف (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
معروف؛ چون نفوس به آن آرامش و سکون پیدا میکنند، به این لفظ خوانده شده است و مقابل آن نُکر است که انسانها از آن متوحش میشوند[۱]. اصل آن به معنای سکون و طمأنینه[۲].
﴿خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ﴾[۳].
در این آیه شریفه عُرف به معنای سنتها و رویههای حسنهای است که عقلای جامعه آن را به رسمیت میشناسند و در جامعه جاری و معمول است؛ بر خلاف آن، منکر افعال و اعمالی است که عقل اجتماعی آنها را رد و انکار میکند[۴].
عُرف جامعه اسلامی (متشرعه) خود منبع تعیین موضوع و مصداق در استنباط احکام شرعی است. از بحثهای مهم در اصول فقه، مسئله عُرف است و بهرغم اهمیت و تأثیر این موضوع در احکام شرعی، در اصول فقه بحث مستوفی از آن نشده است[۵].[۶]
منابع
پانویس
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۶۵.
- ↑ ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۴، ص۲۸۱.
- ↑ «گذشت را در پیش گیر و به نیکی فرمان ده و از نادانان روی بگردان!» سوره اعراف، آیه ۱۹۹.
- ↑ سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۳۸۰.
- ↑ ر.ک: ابوالقاسم علیدوست، فقه و عرف.
- ↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص: ۴۱۲.