آیه ۴۴ سوره مائده چگونه بر وجوب نصب حاکم از سوی خدا دلالت میکند؟ (پرسش)
| آیه ۴۴ سوره مائده چگونه بر وجوب نصب حاکم از سوی خدا دلالت میکند؟ | |
|---|---|
 | |
| موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ فقه سیاسی |
| مدخل اصلی | ؟ |
| تعداد پاسخ | ۱ پاسخ |
آیه ۴۴ سوره مائده چگونه بر وجوب نصب حاکم از سوی خدا دلالت میکند؟ یکی از پرسشهای مرتبط به بحث فقه سیاسی است که میتوان با عبارتهای متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی فقه سیاسی مراجعه شود.
پاسخ نخست
آیتالله محسن اراکی، در کتاب «فقه نظام سیاسی اسلام ج۴» در اینباره گفته است:
«﴿إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَاءَ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ﴾[۱].
در این آیه به سه مطلب اشاره شده است:
- حاکمان الهی که مأموریت حکومت بر مردم طبق تورات به آنها واگذار شده است سه دستهاند: نبیّون، ربانیّون، احبار که مراد علمای یهودند.
- علت و سببی که خداوند این سه دسته را برای حکومت برگزیده است علم به تورات ﴿بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ﴾ و شهادت آنها بر تورات ﴿وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَاءَ﴾ است. و روشن است که مقصود از شهادت بر تورات پایبندی و عمل آنان به تورات است که آنان را الگوی عملی معارف و تعالیم تورات کرده و به همین سبب آیه از آنان به عنوان شاهدان بر تورات نام برده است.
- کسانی از بنی اسرائیل که از حاکمیت تورات به وسیله نبیّون و ربانیّون و احبار سرپیچی کردهاند کافرانند ﴿وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ﴾.
از این سه مطلب چنین نتیجه میگیریم: حکم به تورات توسط نبیّون و ربانیّون و احبار واجب شرعی بوده؛ زیرا تخلّف از آن کفر به شمار آمده است. و سبب آنکه حاکمیت طبق تورات به نبیّون و ربانیّون و شاهدان واگذار شده علم آنان به کتاب خدا و الگو بودن آنان در عمل به کتاب خداست.
با توجه به اینکه "العلّة تعمّم و تخصّص؛ علت حکم، حکم را عام یا خاص میکند" از آیه فوق استفاده میشود حکومت کردن طبق کتاب خدا بر عالمان عالم به کتاب که از یک سو احاطه علمی به احکام کتاب دارند، و از سوی دیگر الگوی عمل به تعالیم و معارف آنند واجب است، و سرپیچی از آن - حکومت نکردن طبق تعالیم کتاب خدا توسط عالمان عالم به کتاب - موجب کفر و خروج از دین است»[۲].
پانویس
- ↑ «همانا تورات را فرو فرستادیم که در آن هدایت و نور است تا پیامبرانی که در برابر فرمان خدا خاضعند بدان حکم کنند همچنین ربانیّون و عالمان به سبب آنچه از کتاب خدا دانستند و بر آن گواه بودند، پس از مردم هراسی نداشته باشید و از من خشیت داشته باشید و آیات مرا با بهای اندک نفروشید، و آنان که به آنچه خداوند فرو فرستاده است حکم نکنند همانا آنانند کافران» سوره مائده، آیه ۴۴.
- ↑ اراکی، محسن، فقه نظام سیاسی اسلام، ج۴، ص ۳۷.