ابراهیم حذاء

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت

آشنایی اجمالی

ابراهیم حذاء[۱] از راویان و محدثان شیعه است. وی روایاتی را با واسطه از امام صادق(ع) نقل کرده و از محدثانی همچون محمد بن صغیر[۲]، احمد بن عبدالله اسدی[۳] و فضیل بن عثمان[۴]حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن محمد بن عیسی اشعری[۵] و محمد بن علی ابوسمینه[۶] می‌باشند. آیت‌الله بروجردی احتمال داده که وی از طبقه هفتم باشد[۷].

نام ابراهیم حذاء در کتب رجالی قدما ذکر نشده است و رجالیان متأخر نیز تنها به ذکر نام و روایت او بسنده کرده‌اند؛ از این رو وی مجهول یا مهمل شمرده می‌شود. با این حال، جایگاه حدیثی او از طریق بررسی راویان وی و متن روایاتش قابل ارزیابی است. از یک سو، نقل حدیث محمد بن علی ابوسمینه که به دلیل نقل از ضعفا از قم اخراج شد[۸]، ممکن است سبب تضعیف وی گردد. از سوی دیگر، روایت احمد بن محمد بن عیسی اشعری که از بزرگان دوران خود بود[۹] و راویانی را به بهانه نقل از ضعفا اخراج می‌کرد[۱۰]، نشانه‌ای از اعتماد به وی دانسته شده است. البته این احتمال نیز مطرح است که نقل احمد بن محمد بن عیسی به دلیل قوت متن روایات بوده باشد، نه اعتماد به شخص راوی؛ چنان‌که شیخ طوسی نیز درباره روایات ابوسمینه به پذیرش احادیث فاقد تخلیط و غلو اشاره کرده است[۱۱]. بر همین اساس و به دلیل قوت متن، برخی محققان روایات ابراهیم حذاء را استوار و سدید توصیف کرده‌اند[۱۲].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست و از آثار او نیز اطلاعی در دسترس نیست.[۱۳]

منابع

پانویس

  1. ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۲۶، ش۳۵۰؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۳۳، ش۱۵۸.
  2. تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۵۸.
  3. الکافی، ج۶، ص۳۷۶، ح۴.
  4. تهذیب الأحکام، ج۵، ص۲۲۵، ح۷۶۲؛ الإستبصار، ج۲، ص۲۷۴، ح۹۷۱.
  5. تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۵۸.
  6. الکافی، ج۲، ص۲۵۰، ح۷.
  7. ر.ک: الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ص۲۸.
  8. ر.ک: خلاصة الأقوال رجال العلامة الحلی، ص۲۵۳، ش۲۹.
  9. «... و أبوجعفر، شیخ القمیین، و وجههم و فقیههم، غیر مدافع. و کان أیضاً الرئیس الذی یلقی السلطان بها، و لقی الرضا(ع) و له کتب و لقی أباجعفر الثانی(ع) و أبا الحسن العسکری(ع)»؛ رجال النجاشی، ص۸۲ - ۸۳، ش۱۹۸؛ نیز ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۶۰، ش۷۵؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۳ - ۱۴، ش۲.
  10. ر.ک: الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۹، ش۱۰، الرجال (ابن داوود)، ص۴۰، ش۱۱۹؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۴ - ۱۵، ش۷.
  11. محمد بن علی الصیرفی الکوفی، یکنی أباسمینة، له کتب، و قیل إنها مثل کتب الحسین بن سعید. أخبرنا جماعة، عن محمد بن علی بن الحسین، عن أبیه و محمد بن الحسن و محمد بن علی ماجیلویه، عن محمد بن أبی القاسم، عن محمد بن علی الصیرفی، إلا ما کان فیها من تخلیط أو غلو أو تدلیس أو ینفرد به و لا یعرف من غیر طریقه؛ طوسی، الفهرست، ص۴۱۲، ش۶۲۵.
  12. تنقیح المقال، ج۳، پانوشت ص۳۴۲، ش۱۸۹.
  13. جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۲۵۹-۲۶۳.