ابن خردادبه
آشنایی اجمالی
عبیدالله ـ ابن خردادبه (۲۱۱ ـ حدود ۳۰۰ﻫ)
ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله بن احمد بن خردادبه کاتب.
به قولی، در سال ۲۱۱ هـ[۱] به دنیا آمد. اجداد وی ایرانی[۲] و به گفته بعضی، خراسانی بوده اند[۳]. جد او خردادبه ابتدا مجوسی بود، ولی به دست برامکه مسلمان شد[۴]. عبیدالله در اوایل زندگی به بغداد رفت و در سایه توجه و مراقبت پدر به تحصیل دانش پرداخت و مدتی نیز نزد اسحاق موصلی، موسیقی دان بزرگ و مشهور آن عصر به فراگیری هنر موسیقی اشتغال ورزید[۵]. وی به دربار معتمد عباسی (خلافت ۲۵۶ ـ ۲۷۹ﻫ) پیوست و از ندما و خصیصین خلیفه شد[۶] و از جانب وی مسئولیت نامه رسانی و اطلاعرسانی نواحی جبل را به عهده گرفت. او کاتب، مورخ[۷] و جغرافیدان[۸] بود و افرادی چون ابوعلی کوکبی و ابوعبدالله حکیمی از او روایت کرده اند[۹]. مسعودی او را پیشوای مؤلفان و کسی که دیگران در نوشتن از او تقلید کردهاند، میداند[۱۰]. آثار او عبارتاند از: ادب السماع جمهرة انساب الفرس و النوافل المسالک و الممالک الطبیخ اللهو و الملاهی الشراب الانواء الندام (الندماء) و الجلساء[۱۱] کتاب بزرگی در تاریخ کتاب اخبار[۱۲] حدیثٌ عن اصل الموسیقی و فن الغناء و النِغَم و طبقات المغنین[۱۳] و کتاب جغرافیای بطلیموس را نیز از یک زبان بیگانه به زبان ساده برای معتمد به عربی برگرداند[۱۴]. وی در حدود ۳۰۰ یا ۲۸۰ هـ درگذشت[۱۵]. لازم به ذکر است که از مجموع آثار ابن خردادبه جز دو اثر «المسالک و الممالک» و «مختار من کتاب اللهو و الملاهی»، بقیه از بین رفته است[۱۶].[۱۷]
جستارهای وابسته
منابع
جمعی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱
پانویس
- ↑ معجم المطبوعات العربیه، ج۱، ص۱۹۲
- ↑ الاعلام، ج۴، ص۱۹۰
- ↑ معجم المؤلفین، ج۶، ص۲۳۶
- ↑ الفهرست (الندیم)، ص۱۶۵
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی ۳/۴۰۹
- ↑ الفهرست (الندیم)، ص۱۶۵
- ↑ ذیل تاریخ بغداد (ابن نجار)، ج۱۷، صص و ۱۲
- ↑ فرهنگ زندگی نامهها، ج۱، ص۳۹۵
- ↑ ذیل تاریخ بغداد (ابن نجار)، ج۱۷، صص و ۱۲
- ↑ مروج الذهب، ج۱، ص۱۴
- ↑ الفهرست (الندیم)، ص۱۶۵
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ۴۱۰
- ↑ تاریخ الادب العربی (بروکلمان)، ج۴، ص۲۳۴
- ↑ فرهنگ زندگی نامهها، ج۱، ص۳۹۵
- ↑ الاعلام، ج۴، ص۱۹۰
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۴۱۰
- ↑ جمعی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، ج۱، ص ۵۰۴.