احمد بن عبدالله بن خانبه کرخی

آشنایی اجمالی

ابوجعفر احمد بن عبدالله بن خانبه، که از او با عناوین احمد بن عبدالله کوفی، احمد بن عبدالله بن حارثه کرخی و احمد بن عبدالله بن مهران نیز یاد می‌شود، از عجم و شیعیان اهل کرخ و از اصحاب امام رضا(ع) بود^[۱]. وی که از زمره راویان طبقه ششم به شمار می‌آید^[۲]، از آن حضرت روایت کرده^[۳] و مکاتباتی با ایشان داشته است^[۴]. احمد بن عبدالله از محدثانی همچون یونس بن عبدالرحمن^[۵] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن الحسین، محمد بن عیسی، احمد بن هلال و محمد بن علی بن بلال^[۶] می‌باشند.

درباره شخصیت احمد بن عبدالله، با توجه به اتحاد عنوان وی در منابع، بزرگانی چون نجاشی و شیخ طوسی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۷]. نجاشی نوشته است: «"أحمد بن عبدالله بن مهران المعروف بابن خانبة أبوجعفر، کان من أصحابنا الثقات...»^[۸] و خاندان او را از خانواده‌های بزرگ شیعه شمرده است^[۹]. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا وی مدتی کاتب اسحاق بن ابراهیم بوده است، اما سپس توبه کرده و به تصنیف کتب روی آورده است^[۱۰]. برخی رجالیان یادآور شده‌اند که کاتب ظالم بودن با وثاقت او منافاتی ندارد؛ زیرا توثیقات عالمان ناظر به وضعیت وی پس از توبه است.

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده^[۱۱]، اما کتاب التأدیب (که با نام کتاب یوم و لیلة نیز شناخته می‌شود) از آثار اوست^[۱۲].^[۱۳]

جستارهای وابسته

محمد بن احمد بن عبدالله (فرزند)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ ر.ک: رجال البرقی، ص۵۵.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۴۴؛ ج۷، ص۶۱.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۸۳، به نقل از: الکافی، ج۴، ص۵۱۰، ح۱۶.
↑ لوالده أحمد بن عبدالله مکاتبة إلی الرضا(ع)؛ رجال النجاشی، ص۳۴۶، ش۹۳۵.
↑ ر.ک: رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۳۱۷، ش۵۷۳.
↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۸۳؛ بصائرالدرجات، ج۱، ص۱۸۰، ح۲۱؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۴۰، ح۲۲؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۳۱۷، ش۵۷۳، ۵۶۶، ش۱۰۷۱، ۳۱۷، ش۵۷۳.
↑ ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۶۳، ش۷۹؛ رجال الطوسی، ص۴۱۶، ش۶۰۱۲.
↑ رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۶.
↑ رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۶.
↑ مقصود «اسحاق بن ابراهیم بن مصعب» است که در خدمت حکوت طاغوت و رئیس نیروهای انتظامی شهر بغداد در زمان مأمون، معتصم، واثق و متوکل عباسی بوده است؛ ر.ک: تاریخ مدینة دمشق، ج۶۱، ص۴۵۶؛ العلل، ج۱، ص۷۵؛ تاریخ الطبری، ج۷، ص۳۴۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۵۲۶؛ ج۷، ص۴۶؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۵۶۶، ش۱۰۷۱.
↑ صاحب أعیان الشیعة سال وفات احمد بن عبدالله الکرخی را ۲۳۲ (ق) ثبت کرده است (ر.ک: أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۲)، ولی محدث قمی تاریخ وفات وی را به نقل از أعیان الشیعة، سال ۲۳۴ (ق) دانسته است (ر.ک: الکنی و الألقاب، ج۱، ص۲۷۵)؛ این در حالی است که هیچ کدام مدرکی ارائه نکرده‌اند.
↑ موضوع کتاب یوم و لیلة، اعمال و نمازهایی است که در شبانه روز خوانده می‌شود؛ مانند کتاب یوم و لیلة راوی جلیل‌القدر «یونس بن عبدالرحمن».
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۷۱-۳۷۲.

[1] ر.ک: رجال البرقی، ص۵۵.

[2] ر.ک: الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۴۴؛ ج۷، ص۶۱.

[3] تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۸۳، به نقل از: الکافی، ج۴، ص۵۱۰، ح۱۶.

[4] لوالده أحمد بن عبدالله مکاتبة إلی الرضا(ع)؛ رجال النجاشی، ص۳۴۶، ش۹۳۵.

[5] ر.ک: رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۳۱۷، ش۵۷۳.

[6] ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۸۳؛ بصائرالدرجات، ج۱، ص۱۸۰، ح۲۱؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۴۰، ح۲۲؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۳۱۷، ش۵۷۳، ۵۶۶، ش۱۰۷۱، ۳۱۷، ش۵۷۳.

[7] ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۶۳، ش۷۹؛ رجال الطوسی، ص۴۱۶، ش۶۰۱۲.

[8] رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۶.

[9] رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۶.

[10] مقصود «اسحاق بن ابراهیم بن مصعب» است که در خدمت حکوت طاغوت و رئیس نیروهای انتظامی شهر بغداد در زمان مأمون، معتصم، واثق و متوکل عباسی بوده است؛ ر.ک: تاریخ مدینة دمشق، ج۶۱، ص۴۵۶؛ العلل، ج۱، ص۷۵؛ تاریخ الطبری، ج۷، ص۳۴۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۵۲۶؛ ج۷، ص۴۶؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۵۶۶، ش۱۰۷۱.

[11] صاحب أعیان الشیعة سال وفات احمد بن عبدالله الکرخی را ۲۳۲ (ق) ثبت کرده است (ر.ک: أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۲)، ولی محدث قمی تاریخ وفات وی را به نقل از أعیان الشیعة، سال ۲۳۴ (ق) دانسته است (ر.ک: الکنی و الألقاب، ج۱، ص۲۷۵)؛ این در حالی است که هیچ کدام مدرکی ارائه نکرده‌اند.

[12] موضوع کتاب یوم و لیلة، اعمال و نمازهایی است که در شبانه روز خوانده می‌شود؛ مانند کتاب یوم و لیلة راوی جلیل‌القدر «یونس بن عبدالرحمن».

[13] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۷۱-۳۷۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]