سلیمان بن مهران اسدی کوفی

آشنایی اجمالی

ابومحمد سلیمان بن مهران اعمش دماوندی اسدی کوفی کاهلی از موالی قبیله بنی‌کاهل، تیره‌ای از قوم اسد^[۱]، از اصحاب امام صادق(ع) به شمار می‌آید و از ایشان روایت کرده است^[۲]. پدرش از اهالی دماوند بود و او خود در کوفه متولد شد^[۳]؛ وی در روز عاشورای سال ۶۱^[۴] و به قولی دو سال پیش از شهادت امام حسین(ع) به دنیا آمده^[۵] و به دلیل ضعف بینایی و ریزش آب چشم، اعمش لقب گرفته است^[۶]. در برخی از اسناد روایی نیز به اشتباه نام وی «الاعمش بن غیابه بن ربعی» ثبت شده که در واقع تصحیفِ عبارت «عن الاعمش عن عبایه بن ربعی» است و مراد همان سلیمان بن مهران می‌باشد^[۷]. سلیمان، از محدثانی همچون انس بن مالک و کمیل بن زیاد حدیث آموخته و روایت کرده است و قرائتش را نیز بر زید بن وهب و ابراهیم نخعی عرضه داشت^[۸]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان ایوب سختیانی، شعبه^[۹] و ابن ابی‌عمیر^[۱۰] می‌باشند.

نام سلیمان بن مهران در کتب رجالی قدما ذکر نشده است و وضعیت او در منابع متقدم مسکوت مانده است. با این حال، در دوره‌های بعد، بزرگانی چون شهید ثانی و علامه مجلسی به بررسی شخصیت و وثاقت وی پرداخته‌اند. شهید ثانی نوشته است: رجال‌نویسان شیعی از ذکر نام او خودداری کرده‌اند، در حالی که به جهت استقامت و فضل، سزاوار ذکر است و از روایات او برمی‌آید که شیعه بوده و با اهل‌بیت همنشینی داشته و بدانان اخلاص می‌ورزید^[۱۱]. همچنین علامه مجلسی او را امامی ممدوح دانسته است^[۱۲]. افزون بر این، در منابع، وی را عالم به حدیث و فرایض^[۱۳]، از فقیهان و زاهدان عصر خویش^[۱۴] و محدثی معتمد در کوفه شمرده‌اند که در نقل روایت به او اعتماد می‌شد^[۱۵].

وی در سال ۱۴۸ درگذشت^[۱۶] و کتابی در ذکر مناقب امیرمؤمنان علی(ع) از آثار اوست^[۱۷].^[۱۸]