احمد بن عبدالرحمن خراسانی

آشنایی اجمالی

احمد بن عبدالرحمن الخراسانی که در شمار راویان طبقه ششم جای دارد، از جمله راویان و محدثانی است که نام وی در سلسله اسناد برخی روایات به چشم می‌خورد^[۱].

نام این راوی در کتب رجالی قدما ذکر نشده و شخصیت و جایگاه او نامعلوم است؛ در نتیجه از راویان مجهول یا مهمل به شمار می‌آید، مگر آنکه با ابوعبدالله الخراسانی متحد باشد^[۲]. مشابه سند وی در جای دیگر با عنوان ابوعبدالله احمد بن عبدالله الخراسانی^[۳] ثبت شده، ولی قرینه‌ای بر درستی یکی از دو عنوان و تصحیف دیگری وجود ندارد. در بعضی اسناد، عنوان ابوعبدالله الخراسانی^[۴] آمده است که از امام جواد(ع) روایت کرده و از جهت طبقه با راوی محل بحث سازگاری دارد، ولی شاهدی بر اتحاد یافت نشده است. دلیل روشنی بر مذهب راوی در دست نیست، ولی محتوای روایتش بر تشیع وی دلالت دارد و با فرض اتحادش با ابوعبدالله الخراسانی، سنی بودنش در اوایل و بازگشتش به مذهب حق امامی بسیار روشن است^[۵].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ «فی شرح الآیات الباهرة: قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحَسَنِیُّ عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ زِیَادٍ الْحَنَّاطِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْخُرَاسَانِیِّ عَنْ یَزِیدَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِی حَبِیبٍ النِّبَاجِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ(ع) قَالَ فِی تَفْسِیرِ هَذِهِ الْآیَةِ نَحْنُ الَّذِینَ شَرَعَ اللَّهُ لَنَا دِینَهُ فِی کِتَابِهِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ ﴿شَرَعَ لَكُم﴾ یَا آلَ مُحَمَّدٍ(ص) ﴿مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًۭا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ﴾ یَا آلَ مُحَمَّدٍ(ص) ﴿وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ﴾ مِنْ وَلَایَةِ عَلِیٍّ(ع) ﴿ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ﴾ أَیْ مَنْ یُجِیبُکَ إِلَی وَلَایَةِ عَلِیٍّ(ع)» سوری شوری، آیه۱۳؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۴۸۶، به نقل از: تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۲۹ و ص۳۵۶، ص۳۴۱ و ۴۲۰؛ ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۳، ش۲۵۷.
↑ وحید بهبهانی در عنوان «أبوعبدالله الخراسانی» نوشته است: حسنه خالی لان للصدوق طریقاً إلیه؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۳۸۰.
سید امین نیز نوشته است: و لکن فی روایة عبدالله بن جبلة و ابراهیم بن هاشم عن الخراسانی کما فی طریق الصدوق الی الخراسانی و کونه صاحب کتاب و عد الصدوق کتابه من الکتب المعتمدة مدح عظیم؛ اعیان الشیعة، ج۶، ص۲۶.
↑ ر.ک: تأویل الآیات الظاهرة، ص۳۵۶.
↑ «رُوِیَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْخُرَاسَانِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الثَّانِی(ع) قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنِّی حَجَجْتُ وَ أَنَا مُخَالِفٌ وَ حَجَجْتُ حَجَّتِی هَذِهِ وَ قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیَّ بِمَعْرِفَتِکُمْ وَ عَلِمْتُ أَنَّ الَّذِی کُنْتُ فِیهِ کَانَ بَاطِلًا فَمَا تَرَی فِی حَجَّتِی قَالَ اجْعَلْ هَذِهِ حَجَّةَ الْإِسْلَامِ وَ تِلْکَ نَافِلَةً»؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۳۰، ح۲۸۸۴.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۲۷-۳۲۹.

[1] «فی شرح الآیات الباهرة: قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحَسَنِیُّ عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ زِیَادٍ الْحَنَّاطِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْخُرَاسَانِیِّ عَنْ یَزِیدَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِی حَبِیبٍ النِّبَاجِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ(ع) قَالَ فِی تَفْسِیرِ هَذِهِ الْآیَةِ نَحْنُ الَّذِینَ شَرَعَ اللَّهُ لَنَا دِینَهُ فِی کِتَابِهِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ ﴿شَرَعَ لَكُم﴾ یَا آلَ مُحَمَّدٍ(ص) ﴿مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًۭا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ﴾ یَا آلَ مُحَمَّدٍ(ص) ﴿وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ﴾ مِنْ وَلَایَةِ عَلِیٍّ(ع) ﴿ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ﴾ أَیْ مَنْ یُجِیبُکَ إِلَی وَلَایَةِ عَلِیٍّ(ع)» سوری شوری، آیه۱۳؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۴۸۶، به نقل از: تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۲۹ و ص۳۵۶، ص۳۴۱ و ۴۲۰؛ ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۳، ش۲۵۷.

[2] وحید بهبهانی در عنوان «أبوعبدالله الخراسانی» نوشته است: حسنه خالی لان للصدوق طریقاً إلیه؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۳۸۰.
سید امین نیز نوشته است: و لکن فی روایة عبدالله بن جبلة و ابراهیم بن هاشم عن الخراسانی کما فی طریق الصدوق الی الخراسانی و کونه صاحب کتاب و عد الصدوق کتابه من الکتب المعتمدة مدح عظیم؛ اعیان الشیعة، ج۶، ص۲۶.

[3] ر.ک: تأویل الآیات الظاهرة، ص۳۵۶.

[4] «رُوِیَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْخُرَاسَانِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الثَّانِی(ع) قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنِّی حَجَجْتُ وَ أَنَا مُخَالِفٌ وَ حَجَجْتُ حَجَّتِی هَذِهِ وَ قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیَّ بِمَعْرِفَتِکُمْ وَ عَلِمْتُ أَنَّ الَّذِی کُنْتُ فِیهِ کَانَ بَاطِلًا فَمَا تَرَی فِی حَجَّتِی قَالَ اجْعَلْ هَذِهِ حَجَّةَ الْإِسْلَامِ وَ تِلْکَ نَافِلَةً»؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۳۰، ح۲۸۸۴.

[5] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۲۷-۳۲۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]