ابراهیم بن ابیرجاء کوفی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام باقر است. ابراهیم بن ابیرجاء کوفی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ابراهیم بن ابیرجاء کوفی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردمقدمه
ابراهیم بن ابی رجاء، اخی طربال، کوفی، از اصحاب امامان امام باقر و امام صادق(ع) است[۱]. نام وی در کتب رجالی ذکر نشده[۲]؛ ولی با تعابیر مختلف در اسناد روایات واقع شده است: «إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ؛ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ عَنْ أَخِی طِرْبَالٍ[۳]؛ إِبْرَاهِیمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ[۴]؛ "إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ"[۵]؛ "أخو الطربال"[۶]. تمام روایاتی که از وی در کتب حدیثی نقل شده، از امام صادق(ع) است[۷]، جز یک روایت او از معتمر بن سلیمان[۸]. ابراهیم بن ابی رجاء افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون معتمر بن سلیمان حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان علی بن شجرة، ابراهیم بن اسحاق[۹]، یحیی بن محمد بن صاعد[۱۰]، اسماعیل بن مهران[۱۱] و علی بن اسحاق[۱۲] میباشند.
درباره شخصیت ابراهیم بن ابی رجاء، میان علما و رجالنویسان اختلاف است. علامه مامقانی اصل عنوان را اشتباه دانسته و مدعی شده که کلمه «ابی» اضافه است و صحیح آن «ابراهیم بن رجاء» است که متحد با ابراهیم بن رجاء جحدری معنون در کتب رجالی میباشد[۱۳]. در مقابل، آیتالله خویی اصل عنوان را صحیح دانسته؛ ولی اتحاد را نپذیرفته است[۱۴]، چنان که علامه شوشتری نیز عنوان را درست دانسته و به تغایر معتقد شده است[۱۵]. بر اساس تحقیق، ظن قوی هست که کنیه جمیل، ابورجاء باشد که گاه به ابراهیم بن جمیل از وی یاد میشود و گاه به ابراهیم بن ابی رجاء، در نتیجه عنوان راوی «ابراهیم بن جمیل، أبورجاء، أخو طربال الکوفی» است. در کتب رجالی، جرح و تعدیلی از ابراهیم بن ابی رجاء نشده؛ ولی علی بن شجرة که از وی نقل حدیث میکند، از اجلاء و معاریف است و از ثقات به شمار میآید[۱۶]. ابن حجر عسقلانی از رجالیان معروف اهل سنت نوشته است: «إبراهیم بن أبی رجاء الکوفی، ذکره الکشی[۱۷] فی رجال الشیعة الرواة عن جعفر الصادق[۱۸].
تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست. آیتالله بروجردی، ابراهیم بن ابی رجاء را در طبقه پنجم راویان قرار داده است[۱۹].[۲۰]
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶؛ ص۱۵۸، ش۱۷۵۵.
- ↑ ر.ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴، ش ۶۱-۶۲ و ص۵۲۳، ش ۱۸۹۸؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰. ب. منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.
- ↑ التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸.
- ↑ «جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُمِّیُّ فِی کِتَابِ الْغَایَاتِ، عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) یَقُولُ: مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَیْءٍ مِثْلِ الصَّمْتِ وَ الْمَشْیِ إِلَی بَیْتِهِ»؛ جامع أحادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۷۸، ح۱۳۷۲.
- ↑ «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: حُسْنُ الْجِوَارِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ»؛ الکافی، ج۲، ص۶۶۶ ح۳.
- ↑ «وَ عَنْ أَخِی الطِّرْبَالِ قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْأَرْضِ حُرُمَاتٍ...»؛ المؤمن، ص۷۳، ح۲۰۱.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۱۹ به گزارش از التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸: أبی قال: حدثنا محمد بن یحیی العطار عن محمد بن الحسین بن أبی الخطاب عن ابن فضال عن علی بن شجرة عن إبراهیم بن أبی رجاء عن أخی طربال عن إبراهیم بن أبی رجاء أخی طربال خ ل قال:...
- ↑ الخصال، ج۱، ص۱۷۹، ح۲۴۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶.
- ↑ الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.
- ↑ الکافی، ج۲، ص۶۶۶، ح۳.
- ↑ الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.
- ↑ أقول: ذکره هنا اشتباه، منشأه زیادة کلمة (أبی) فی نسخته فهو إبراهیم بن رجاء الذی یأتی التعرض لحاله... و زعم التعدد و ذکره هنا بإضافة کلمة الأب إلی (رجاء) و... کما صدر من جامع الرواة لا وجه له؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۷، ش۸۵.
- ↑ هو غیر إبراهیم بن رجاء الآتی؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰.
- ↑ ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳.
- ↑ علامه حلی به جای عبارت وجوه جلة، تعبیر وجوه أعیان أجلة را به کار برده است؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۱۰۲؛ رجال النجاشی، ص۲۷۵، ش۷۲۰.
- ↑ یادآوری میشود که در رجال کشی موجود، به نام راوی اشارهای نشده است.
- ↑ لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.
- ↑ ر.ک: طبقات رجال الکافی، الموسوعة الرجالیه، ص۲۶.
- ↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص۱۷۹-۱۸۴.