اسماعیل بن ابراهیم قصیر کوفی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام صادق است. اسماعیل بن ابراهیم قصیر کوفی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اسماعیل بن ابراهیم قصیر کوفی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
اسماعیل بن ابراهیم بن بزة القصیر کوفی، از راویان کوفه و از اصحاب امام صادق(ع) بود[۱] که با یک واسطه از آن بزرگوار روایت کرده است[۲]. در کتب رجالی از وی با عناوین مختلفی چون اسماعیل القصیر و اسماعیل بن ابراهیم بن بزة نیز یاد شده است. اسماعیل القصیر از محدثانی همچون عبدالله بن بکیر و حکم بن عتیبه حدیث آموخته و روایت کرده است[۳]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن ابی عمیر، محمد بن خالد برقی و اسماعیل بن مهران میباشند[۴]. اسماعیل القصیر در طبقهبندی آیتالله بروجردی از راویان طبقه ششم[۵] و با توجه به جایگاه استادان و شاگردانش، از کبار این طبقه به شمار میآید[۶].
درباره شخصیت اسماعیل القصیر، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون ابن داوود حلی وی را در کنار ممدوحان، در بخش ضعفاء و مذمومان نیز ذکر کردهاند[۷]. در مقابل، بزرگانی چون نجاشی بر وثاقت وی تأکید کردهاند[۸]. نجاشی نوشته است: اسماعیل القصیر از راویان کوفه و فردی موثق بود[۹]. همچنین شیخ طوسی گرچه تصریح مستقیم به وثاقت وی نکرده، اما در طریق خود به کتاب اسماعیل، محمد بن ابی عمیر را که از اصحاب اجماع است و فقها مرسلاتش را در حکم مسند میدانند، به عنوان راوی معرفی کرده است[۱۰]. صاحب نقد الرجال نیز با تکیه بر توثیق نجاشی و روایت ابن ابی عمیر از او، ذکر نام وی در باب ضعفا را بیوجه دانسته است[۱۱]. افزون بر این، علمای اهل سنت مانند ابن حجر عسقلانی و عمر کحاله نیز او را محدثی دارای مسندی پرفایده معرفی کردهاند[۱۲].
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتاب مسند از آثار اوست[۱۳].[۱۴]
منابع
پانویس
- ↑ در ضبط این کلمه اختلاف است. (ر.ک: خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۹۱، ش۲۴؛ ایضاح الاشتباه، ص۱۱؛ ابن داود، الرجال، ص۵۴، ش۱۷۰؛ رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۹۰۰؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۳۶۲؛ رجال الطوسی، ص۱۶۰، ش۱۷۹۲.
مرحوم نراقی: إسماعیل بن إبراهیم بن بزة: بضم الباء، و فتح الزای المعجمة، و الهاء خلاصه و فی الإیضاح: بالباء المفردة المفتوحة، و الزای المخففة أی الزای المعجمة و فی رجال ابن داود: بفتح الباء المفردة، و فتح الراء المهملة و عن الشهید: بفتح الباء الموحدة و تشدید المهملة و فی نسخة أخری: بضم الموحدة و تشدید المهملة و أعربه فی بعض النسخ - الصحیحة ظاهرا - بضم الباء الموحدة و إسکان المعجمة بلا هاء، و فی بعض النسخ بضم الباء الموحدة و فتح الراء المهملة و بعدها هاء؛ عوائد الایام، ص۸۴۷.
در منابع سنی، ابن بزة به شماری از افراد اطلاق شده است: زبیدی: و البزة، بالکسر: الهیئة و الشارة و اللبسة، یقال: إنه لذو بزة حسنة، أی هیئة و لباس جید. و فی حدیث عمر لما دنا من الشام و لقیه الناس قال لأسلم: إنهم لم یروا علی صاحبک بزة قوم غضب الله علیهم، کأنه أراد هیئة العجم و بزة، بالضم، محمد بن أحمد بن عبیدالله بن علی بن بزة المحدث عن أبی الطیب التیملی، و فاته أبو جعفر محمد بن علی بن بزة الثمالی، من شیوخ العلوی، روی عن ابن عقدة، مات سنة ۳۹۹، و أبو طالب علی بن محمد بن زید بن بزة الثمالی، معاصر للذی قبله و محمد بن زید بن أحمد بن بزة، مات سنة ۳۹۸. تاج العروس، ج۸، ص۱۵. - ↑ «... عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ الْقَصِیرِ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع)...»؛ تهذیب الاحکام، ج۴، ص۳۲۲، ح۵۷.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۲۵۵؛ الکافی، ج۲، ص۴۴۴، ح۲.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۲۵۵؛ الکافی، ج۲، ص۴۴۴، ح۲؛ تهذیب الاحکام، ج۴، ص۳۲۲، ح۵۷.
- ↑ طبقات رجال الکافی، ص۷۱.
- ↑ «... عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْقَصِيرِ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(ع)...»؛ تهذیب الاحکام، ج۴، ص۳۲۲، ح۵۷.
- ↑ ابن داود، الرجال، ص۵۴، ش۱۷۰: (جخ؛ ست؛ جش) ثقة کوفی و ص۴۲۷، ش۵۹: ست: له کتاب.
- ↑ "اسماعیل القصیر بن ابراهیم بن بزة کوفی ثقة" رجال النجاشی، ص۳۰، ش۶۱؛ خلاصة الاقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۰، ش۱۸.
- ↑ عبارت له کتاب از رجال النجاشی افتاده، به قرینه ذکر طریق و نوشته شیخ طوسی در الفهرست. رجال النجاشی، ص۳۰، ش۶۱.
- ↑ له کتاب. أخبرنا به عدة من أصحابنا، عن هارون بن موسی التلعکبری، عن ابن عقدة، عن أحمد بن عمر بن کیسبة، عن الطاطری، عن محمد بن زیاد، عنه؛ طوسی، الفهرست، ص۳۶، ش۴۵.
- ↑ و ذکره - ابن داوود - فی البابین و لم أجد وجها صالحا لذکره فی باب الضعفاء؛ نقد الرجال، ج۱، ص۲۰۸.
- ↑ از این عبارت و تعبیرهای دیگر ابن حجر در ترجمه راویان برداشت میشود که رجال الطوسی و رجال النجاشی در اختیار وی بوده است و مطالبی از این دو کتاب در شرح حال راویان نقل کرده است؛ لکن در بعضی موارد مطالبی نقل کرده که در این دو کتاب یافت نمیشوند؛ از جمله در عبارت مذکور به گزارش از رجال النجاشی نوشته است: له مسند؛ کثیر الفوائد درحالی که نجاشی نوشته است: له کتاب. لسان المیزان، ج۱، ص۱۳۹۲ ش۱۲۳۵؛ معجم المؤلفین، ج۲، ص۲۵۴.
- ↑ طوسی، الفهرست، ص۳۶، ش۴۵.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۲۵-۳۲.