حارث بن محمد بجلی کوفی احول
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام صادق است. حارث بن محمد بجلی کوفی احول از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حارث بن محمد بجلی کوفی احول در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
حارث بن محمد بن نعمان کوفی[۱] مولی بجیله[۲]، با کنیه «ابوعلی»[۳]، فرزند محمد بن نعمان معروف به مؤمن الطاق[۴] است. در اسناد روایات موردی یافت نشده که وی مستقیم از معصوم روایت کرده باشد، بلکه با واسطه از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) روایت کرده است. قرائن نشان میدهد که وی زمان امام کاظم(ع) را درک نموده است. حارث بن محمد از محدثانی همچون برید بن معاویه عجلی[۵] و جمیل بن صالح[۶] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حسن بن محبوب، حسین بن سعید اهوازی و حسن بن سعید میباشند[۷].
درباره شخصیت حارث بن محمد، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: با وجود سکوت رجالیان متقدم، برخی چون ابن ادریس حلی و آیتالله خویی وی را محدثی ضعیف و غیرموثق دانسته و مدعی شدهاند که وثاقت وی ثابت نیست[۸] و علامه مجلسی نیز او را مهمل معرفی کرده است[۹]. در مقابل، بزرگانی چون وحید بهبهانی[۱۰] و مامقانی[۱۱] با تجمیع قرائن بر مدح و حسن حال وی تأکید کردهاند. علی بن حکم درباره او نوشته است: وی یکی از پیشوایان حدیث در شناخت حدیث اهل بیت بود[۱۲]. ابن حجر عسقلانی نیز با ذکر حضور وی در مجلس محمد بن حسن، او را فردی کثیرالروایه و رافضی معرفی نموده است[۱۳].
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتاب و اصلی روایی از آثار اوست که محدثانی چون حسن بن محبوب آن را روایت کردهاند[۱۴].[۱۵]
جستارهای وابسته
- محمد بن نعمان (پدر)
منابع
پانویس
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۷۶: الحارث بن محمد بن النعمان البجلی، أبو علی، کوفی.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۴۰، ش۳۶۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۷۶.
- ↑ رجال النجاشی، ص۳۲۵، ش۸۸۶: یلقب مؤمن الطاق، صاحب الطاق. و یلقبه المخالفون شیطان الطاق.
- ↑ الکافی، ج۴، ص۱۲۲، ح۵؛ المحاسن، ج۲، ص۳۵۰، ح۳۰.
- ↑ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۰۰، ح۵۸۵۸.
- ↑ الکافی، ج۵، ص۳۸۰، ح۴؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۰۰، ح۵۸۵۸؛ معانی الأخبار، ص۱۹۶، ح۲.
- ↑ مستطرفات السرائر، ص۱۴۴: و لا یخلو السند من مناقشة لعدم ثبوت وثاقة الحارث الأحول، و هو الحارث بن محمد بن النعمان البجلی الأحول صاحب الطاق، و یقال له: الحارث ابن أبی جعفر الأحول.
معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۱۶۳-۱۶۴، ش۲۴۵۲: ثم إن الوحید و استشهد للإعتماد علی الرجل بروایة الحسن ابن محبوب، و ابن أبی عمیر، عنه، فإنهما من أصحاب الإجماع، و بأن الأصحاب، تلقوا روایته بالقبول، مثل روایته فی کفارة شهر رمضان. و الجواب عن الأول تقدم فی محله، و أما الجواب عن الثانی، فهو أن عمل الفقهاء بروایة لا یکشف عن الإعتماد علی رواتها، و هذا کثیر فی الفقه، و لم یکن مترقبا خفاؤه علی مثل الوحید.
موسوعة الإمام الخوئی، ج۲۱، ص۳۲۱: إلا أن سندها ضعیف بالحارث بن محمد الواقع فی الطریق، فإنه قد ورد فی الروایات بعناوین مختلفة: الحارث بن محمد، الحارث بن محمد الأحول، الحارث بن محمد بن النعمان، و غیر ذلک، و کلها عناوین لشخص واحد، روی عن برید العجلی و یروی عنه الحسن بن محبوب، ولکنه مجهول لم یوثق، فالروایة ضعیفة. - ↑ ملاذ الأخیار، ج۱۲، ص۲۵۳: الحارث بن محمد بن النعمان؛ و هو مذکور فی الرجال مهمل.
- ↑ الکافی، ج۷، ص۳۱۴، ح۱۸: مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ صَاحِبِ الطَّاقِ عَنْ بُرَیْدِ بْنِ مُعَاوِیَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ(ع) فِی رَجُلٍ افْتَضَ جَارِیَةً یَعْنِی امْرَأَتَهُ فَأَفْضَاهَا قَالَ عَلَیْهِ الدِّیَةُ إِنْ کَانَ دَخَلَ بِهَا قَبْلَ أَنْ تَبْلُغَ تِسْعَ سِنِینَ قَالَ فَإِنْ کَانَ أَمْسَکَهَا وَ لَمْ یُطَلِّقْهَا فَلَا شَیْءَ عَلَیْهِ وَ إِنْ کَانَ دَخَلَ بِهَا وَ لَهَا تِسْعُ سِنِینَ فَلَا شَیْءَ عَلَیْهِ إِنْ شَاءَ أَمْسَکَ وَ إِنْ شَاءَ طَلَّقَ.
- ↑ تنقیح المقال، ج۱۷، ص۲۱۶.
- ↑ شیخ طوسی: ثقة جلیل القدر (الفهرست (طوسی)، ص۲۶۳، ش۳۷۶، ترجمه علی بن الحکم الکوفی)؛ آیة الله خویی، علی بن الحکم الکوفی را با علی بن الحکم بن الزبیر النخعی صاحب کتاب الرجال یکی دانسته است.(ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۱۲، ص۴۲۵-۴۲۶، ش۸۱۰۲).
- ↑ لسان المیزان، ج۲، ص۱۵۹، ش۶۹۵.
لسان المیزان، ج۲، ص۱۵۹، ش۶۹۵: و قال الحسن بن محبوب لقد رأیته حضر حلقة محمد بن الحسن صاحب الرأی فما تکلم حتی استأذنه فلما قام الحارث قال أی رجل لو لا یعنی الرفض. - ↑ رجال النجاشی، ص۱۴۰، ش۳۶۳؛ طوسی، الفهرست، ص۱۶۴-۱۶۵، ش۲۵۵.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۸۲-۸۹.