ام‌حرام بنت ملحان

مقدمه

از زنان صحابی رسول الله(ص) است. نام اصلی او «رمیصاء» بود. پدرش ملحان بن خالد بن زید بن حرام از خاندان «بنی عدی بن نجار» از قبیله خزرج انصار است. مادرش ملیکه بنت مالک بن عدی بن زید از خاندان «بنی مالک بن نجار» انصاری خزرجی است^[۱]. او خواهر پدری و مادری «ام‌سلیم» و خاله انس بن مالک است^[۲]. ام‌حرام با عمرو بن قیس بن زید از قبیله مالک بن نجار ازدواج کرد و برای او «قیس» و «عبدالله» را آورد. سپس عبادة بن صامت خزرجی صحابی رسول الله(ص) او را به همسری گرفت و برای او پسری به نام «محمد» آورد^[۳]. همین که رسول الله(ص) مردم را به توحید فراخواند ام‌حرام مسلمان شد و با رسول الله(ص) بیعت کرد^[۴]. برای بلندی مقام این بانوی بزرگوار و مؤمن این نکته قابل توجه است که پیامبر اکرم(ص) هرگاه می‌خواست از شهر مدینه خارج شود و به مسجد قبا برود، به دیدن ایشان می‌رفت و در خانه او غذا می‌خورد و استراحت می‌کرد^[۵].

ام‌حرام روایت می‌کند: روزی پیامبر اکرم(ص) در خانه من خواب نیمروزی گزارد. هنگامی که بیدار شد می‌خندید، علت آن را جویا شدم، فرمود: «در عالم خواب گروهی از اصحاب خود را مشاهده کردم که در دریای اخضر با عزت و عظمت سوار کشتی شده بودند. آنان بر این دریا سوار می‌شوند و می‌نشینند همچون پادشاهان بر روی تخت‌ها». عرض کردم: ای رسول خدا! دعا فرما که خداوند مرا از ایشان قرار دهد و من جزو آن گروه رستگار و سربلند شهید محسوب شوم. آن حضرت فرمود: تو از آنان خواهی بود^[۶]. از این ماجرا سالیانی گذشت. در سال ۲۷ هجری و در زمان خلافت عثمان بن عفان، جنگ قبرس پیش آمد، در این جنگ ابوذر، ابودرداء، عبادة بن صامت و تنی چند از اصحاب رسول الله(ص) شرکت داشتند. ام‌حرام هم به همراه همسر خود به جهاد رفت تا به سربازان آب برساند و مجروحان را مداوا کند و در صورت لزوم در جنگ شرکت داشته باشد. انس بن مالک گوید: وقتی آنان در جزیره قبرس از کشتی پیاده شدند، مرکبی را نزدیک آوردند تا ام‌حرام سوار شود. چون سوار شد و راه پیمود، استر او را بر زمین افکند و گردنش شکست و درگذشت^[۷]. همان‌طور که رسول الله(ص) شهادت در راه خدا را برای او درخواست کرده بود، او شهید از دنیا رفت. شیخ طوسی، ابن عبدالبر، ابن حجر عسقلانی و ابن اثیر او را از راویان احادیث رسول الله(ص) و از اصحاب آن حضرت می‌دانند و به شأن والا و عظمت بلند وی اعتراف کرده‌اند^[۸]. بستگانش نیز همگی اهل علم و فضل بودند و به پیامبر اکرم(ص) عشق می‌ورزیدند.

او از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده و همسرش عبادة بن صامت، پسر خواهرش انس بن مالک و افرادی چون عمیر بن اسود، عطاء بن یسار، یعلی بن شداد بن اوس و دیگران از او روایت کرده‌اند^[۹]. درباره همسرش نیز گفته‌اند که او از یاران ثابت و استوار پیامبر اکرم(ص) بود و در همه جنگ‌ها در کنار آن حضرت حضور داشت. عبادة بن صامت معلم و مبلغ بود. به آوارگان در «صفه» مسجدالنبی قرآن را آموزش می‌داد. در زمان خلافت عمر بن خطاب به عنوان مبلغ احکام دین به حمص و فلسطین رفت. سرانجام در سال ۳۴ هجری در هفتاد و دو سالگی و در زمان خلافت عثمان در «رمله» بیت المقدس از دنیا رفت و در همان مکان به خاک سپرده شد^[۱۰].^[۱۱]

جستارهای وابسته

منابع

محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم

پانویس

↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۲۳؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۰۹.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۳؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۴.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۳؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.
↑ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.
↑ صحیح بخاری، ج۷، ص۷۸؛ سنن ابی داود، ج۲، ص۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۴۴۳؛ حلیة الاولیاء، ج۲، ص۶۱۰؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۱۳۴.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۴؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.
↑ رجال طوسی، ص۳۳؛ تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۴۶۲؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۶۲۰؛ الجرح والتعدیل، ج۹، ص۴۶؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۴۴۳؛ تجرید اسماء الصحابه، ج۲، ص۳۱۶؛ بهجة الآمال فی شرح زبدة المقال، ج۷، ص۵۶۴؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۱۳۴.
↑ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.
↑ ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۷۵.
↑ محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم، ص ۲۹۰.

[1] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۲۳؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۴۰۹.

[2] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۳؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.

[3] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۴.

[4] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۳؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.

[5] الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.

[6] صحیح بخاری، ج۷، ص۷۸؛ سنن ابی داود، ج۲، ص۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۴۴۳؛ حلیة الاولیاء، ج۲، ص۶۱۰؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۱۳۴.

[7] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۳۴؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.

[8] رجال طوسی، ص۳۳؛ تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۴۶۲؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۶۲۰؛ الجرح والتعدیل، ج۹، ص۴۶؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۴۴۳؛ تجرید اسماء الصحابه، ج۲، ص۳۱۶؛ بهجة الآمال فی شرح زبدة المقال، ج۷، ص۵۶۴؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۱۳۴.

[9] الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۷۵.

[10] ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۷۵.

[11] محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم، ص ۲۹۰.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]