امبشیر بنت عقبة بن عمرو انصاری
آشنایی اجمالی
امبشیر[۱] یا امبشر[۲] دختر ابومسعود[۳] عقبة بن عمرو خزرجی (خزاعی) انصاری[۴] مادر زید[۵] بن حسن و برادرش عمر بود[۶].
گفتنی است برخی منابع[۷] در ردیف همسران امام مجتبی(ع) تعبیر «ثقفیه» را ثبت کردهاند که درباره نسب وی مطلبی به دست نیامد. در این میان شیخ مفید و ابنفندق نام مادر زید بن حسن را با تعبیر «بنت ابیمسعود بن عقبة بن عمرو بن ثعلبه خزرجی» ثبت کرده و تعبیر دیگری برای او نیاوردهاند[۸]. طبرسی از او با نام «بنت ابی مسعود خزرجی» یاد کرده است. ابن شهرآشوب، ابن ابیالحدید و حسینی کرکی مادر زید و عمر را ثقفیه دانستهاند[۹] و محقق الفصول المهمه در شمار همسران آن حضرت تعبیر «بنت عقبة بن مسعود الثقفی» را ثبت کرده است[۱۰]. با کنار هم نهادن این گزارشها میتوان نتیجه گرفت که مقصود از سه تعبیر ابومسعود عقبة بن عمرو، عقبة بن مسعود و ابیمسعود بن عقبة بن عمر یک فرد است که ثقفیه دختر اوست و این ثقفیه همان امبشیر است، نه فردی دیگر. پس نتیجه این گزارشها یک زن است نه هشت زن به نامهای:
- ثقفیه؛
- امبشر؛
- امبشیر؛
- دختر عقبة بن مسعود ثقفی؛
- دختر ابومسعود خزرجی؛
- بنت ابیمسعود عقبة بن عمرو؛
- امرأة من بنات عمرو؛
- امرأة من بنات ثقیف[۱۱].[۱۲]
امبشیر بنت عقبة بن عمرو
امبشیر دختر ابومسعود عقبة بن عمرو بن ثعلبه خزرجی از قبیله خزرج انصار بوده است. وی برای امام پسری به نام زید و دو دختر به نامهای امالحسن و امالحسین آورد[۱۳]. بیش از این از سرگذشت او اطلاعی در دست نیست.[۱۴]
جستارهای وابسته
- خزرج (قبیله)
- بنی حارث بن خزرج (قبیله)
- عقبه بن عمرو انصاری (پدر)
- جبلة بن عمرو انصاری (عمو)
- بشیر بن عقبة بن عمرو انصاری (برادر)
منابع
پانویس
- ↑ به نقلی نامش فاطمه بود (ابنفندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲، پانوشت ش ۳).
- ↑ محمد بن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۴۶-۴۴۷؛ ابن ابیالحدید، شرح نهجالبلاغه، ج۱۶، ص۲۰.
- ↑ به گفته ابنقتیبه، دختر عقبة بن مسعود بدری (المعارف، ص۲۱۲).
- ↑ یادآوری میشود ابومسعود انصاری از نخستین مسلمانان مدینه است که پیش از هجرت در عقبه با پیامبر(ص) بیعت کرد. او سالها در کوفه سکنی داشت و امیرمؤمنان(ع) با رفتن به جنگ صفین وی را در کوفه گماشت (ابوحنیفه دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۶۵)؛ اما تبار ثقیف در طائف میزیستند.
- ↑ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۰. زید از برادرش حسن بزرگتر بود و نود سال داشت (ابنفندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲).
- ↑ ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۱۸؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الاشراف، ج۳، ص۳۰۴؛ فضل بن حسن طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۴۱۶؛ ابنفندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲.
- ↑ ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۲؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۳۰۵؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب(ع)، ج۴، ص۳۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۰.
- ↑ ابنفندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲.
- ↑ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۳۴؛ ابن ابیالحدید، شرح نهجالبلاغه، ج۱۶، ص۲۰؛ محمد بن ابیطالب حسینی حائری کرکی، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج۲، ص۳۲.
- ↑ ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ج۲، ص۷۴۴، پانوشت.
- ↑ ابن ابیالحدید، شرح نهجالبلاغه، ج۱۶، ص۲۱.
- ↑ مقدسی، یدالله، سیره همسرداری امامان معصوم، ص ۱۰۶ ـ ۱۰۷.
- ↑ ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۷۵.
- ↑ محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۴۵.