بحث:مدینة النبی در تاریخ اسلامی

یثرِب

نام پیشین مدینة الرسول(ص) است که به نام نخستین ساکن آن ـ یثرب بن قانیة از فرزندان سام بن نوح(ع) ـ بدین نام خوانده شد. نام این شهر، بر گرفته از مصدر «تثریب» به معنای «سرزنش و توبیخ» است. گفته شده که رسول خدا(ص) از این نام اکراه داشت از این رو پس از سکونت در این شهر، ضمن نامیدن آن به «طیبه» و «طابة»، مسلمانان را از نام بردن آن به یثرب نهی فرمود. این شهر را همچنین، مسلمانان، به یمن ورود پیامبر(ص) به آن، مدینة الرسول(ص) می‌‌خوانند. در تعیین موقعیت و محدوده یثرب اختلاف است. بعضی یثرب را نام یک ناحیه و مدینه جزو آن گفته‌اند و برخی بر این اعتقادند که یثرب نام ناحیه‌ای از مدینه است. بعضی هم یثرب را خود مدینه دانسته‌اند. «مقدسی» در مقام تعریف و ترسیم این شهر، آن را از جهت وسعت، نیمی از مکه دانسته و آورده بیشتر مساحت آن را باغها، نخلستانها و دیه‌ها فرا گرفته است. وی در ادامه، کشتزارهای یثرب را اندک و آبش را گوارا و بازارهایش را باشکوه توصیف کرده، بیشتر مردمش را از فرزندان حسین بن علی(ع) بر شمرده، از وجود ساختمانهای گلین و زمین نمکدار برای این شهر خبر داده است.