برید بن معاویه عجلی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام باقر است. برید بن معاویه عجلی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: برید بن معاویه عجلی در تراجم و رجال - برید بن معاویه عجلی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
برید بن معاویه ابوالقاسم العجلی از اصحاب امام باقر و امام صادق(ع) است[۱] و از آن دو بزرگوار روایت کرده است[۲]. وی که در طبقه چهارم یا پنجم راویان جای دارد[۳]، افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون اسماعیل بن رجاء[۴] و محمد بن مسلم[۵]حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان قاسم بن عروة، یحیی الحلبی، علی بن عقبة و هارون بن مسلم میباشند.
علما و رجالنویسان بر وثاقت و جلالت قدر برید بن معاویه تأکید کردهاند و او را از برجستگان اصحاب ائمه(ع) و اصحاب اجماع به شمار آوردهاند. نجاشی نوشته است: برید بن معاویه از سرشناسان شیعه، فقیه و دارای جایگاهی رفیع نزد ائمه بود[۶]. کشی نیز او را از کسانی دانسته که شیعه بر تصدیقشان اتفاق نظر دارند[۷] و ابن داوود نوشته است: او یکی از پنج شخص خاضعی است که شیعه بر توثیق و فقاهت آنان اتفاق نظر دارند[۸]. با این حال، روایات اندکی در نکوهش برید بن معاویه وجود دارد که طبق روایتی که عبدالله بن زراره از امام صادق(ع) نقل میکند، گویا این نکوهش تنها برای دفاع از برید بن معاویه در برابر دشمنان، حفظ جان او و از روی تقیه بوده است[۹]. افزون بر علمای شیعه، دانشمندان اهل سنت همچون ابن حجر عسقلانی و ابن ماکولا نیز از برید بن معاویه و روایات او یاد کردهاند[۱۰] و علامه حلی تأکید کرده است که او نزد عامه نیز منزلت عظیمی دارد[۱۱].
تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح ابن فضال وی اندکی پس از شهادت امام صادق(ع) به سال ۱۵۰ درگذشته است[۱۲]؛ کتابی نیز از آثار اوست[۱۳].[۱۴]
جستارهای وابسته
- بنیعجل (قبیله)
- قاسم بن برید بن معاویه عجلی (فرزند)
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: رجال البرقی، ص۱۴ و ۱۷؛ رجال الطوسی، ص۱۲۸، ش۱۲۹۸ و ص۱۷۱، ش۲۰۰۸.
- ↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۱۲، ش۲۸۷؛ المحاسن، ج۱، ص۸۰، (ح ۸) و ص۱۸۳، (ح ۱۸۲)؛ تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۱۳، ح۳۴۲؛ الکافی، ج۱، ص۱۶۴، ح۱؛ و...
- ↑ الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال التهذیب، ص۱۵۴، طبقات رجال الکافی، ص۷۷.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۵۴: « أخبرنا أبو القاسم بن السمرقندی، أنا أبو الحسین عاصم بن الحسن، أنا أبو عمر الفارسی، أنا أبو العباس بن عقدة، نا یعقوب بن یوسف بن زیاد، نا أحمد بن حماد الهمدانی، نا فطر بن خلیفة و یزید (مصحف برید) بن معاویة العجلی، عن إسماعیل بن رجاء، عن أبیه، عن أبی سعید الخدری، قال: خرج إلینا رسول الله(ص) و قد انقطع شسع نعله فدفعها إلی علی یصلحها ثم جلس و جلسنا حوله کأنما علی رؤوسنا الطیر، فقال: إن منکم من یقاتل علی تأویل القرآن کما قاتلت علی تنزیله. فقال أبوبکر: أنا هو یا رسول الله! قال: لا. فقال عمر: أنا هو یا رسول الله! قال: لا ولکنه خاصف النعل. قال: فأتینا علیا نبشره بذلک فکأنه لم یرفع به رأسا کأنه قد سمعه قبل»؛
إکمال الکمال، ج۱، ص۲۲۷: أما برید بضم الباء و فتح الراء فهو... و برید بن معاویة العجلی، کوفی عن إسماعیل بن رجاء، عن أبیه، عن أبی سعید، حدیث خاصف النعل.
مراد از استطاعت قول به تفوض در مقابل قول به جبر است که هر دو در مکتب اهل بیت(ع) رد شدهاند و هدف ابن حجر از متهم ساختن برید بن معاویه و زراره که از برجستگان شاگردان امام باقر و امام صادق(ع) هستند، تضعیف حدیث خاصف النّعل و مانند آن است.
إیضاح الإشتباه، ص۱۲۱، ش۱۱۱؛ إکمال الکمال، ج۱، ص۲۲۸. - ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۵۲۱.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۱۲، ش۲۸۷.
- ↑ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۷، ش۱.
- ↑ ابن داود، الرجال، ص۶۶، ش۲۲۹.
- ↑ ابوعلی حائری مینویسد: و فیه بعض الذم أیضاً ولا یخلو سنده من شیء و یمکن أن یکون الوجه الشفقة علیهم و الترغیب لهم فی الإحتیاط فی الفتوی، و الإخفاء عن أهل الخلاف و الترهیب عن خلاف ذلک. منتهی المقال، ج۲، ص۱۳۵؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۱۳۸ - ۱۳۹، ح۲۲۱.
- ↑ لسان المیزان، ج۲، ص۱۰، ش۳۱؛ إکمال الکمال، ج۱، ص۲۲۸.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۵۴: « أخبرنا أبو القاسم بن السمرقندی، أنا أبو الحسین عاصم بن الحسن، أنا أبو عمر الفارسی، أنا أبو العباس بن عقدة، نا یعقوب بن یوسف بن زیاد، نا أحمد بن حماد الهمدانی، نا فطر بن خلیفة و یزید (مصحف برید) بن معاویة العجلی، عن إسماعیل بن رجاء، عن أبیه، عن أبی سعید الخدری، قال: خرج إلینا رسول الله(ص) و قد انقطع شسع نعله فدفعها إلی علی یصلحها ثم جلس و جلسنا حوله کأنما علی رؤوسنا الطیر، فقال: إن منکم من یقاتل علی تأویل القرآن کما قاتلت علی تنزیله. فقال أبوبکر: أنا هو یا رسول الله! قال: لا. فقال عمر: أنا هو یا رسول الله! قال: لا ولکنه خاصف النعل. قال: فأتینا علیا نبشره بذلک فکأنه لم یرفع به رأسا کأنه قد سمعه قبل»؛
إکمال الکمال، ج۱، ص۲۲۷: أما برید بضم الباء و فتح الراء فهو... و برید بن معاویة العجلی، کوفی عن إسماعیل بن رجاء، عن أبیه، عن أبی سعید، حدیث خاصف النعل. - ↑ رجال النجاشی، ص۱۱۲، ش۲۸۷: مات فی حیاة أبی عبدالله(ع)... قال لنا علی بن الحسن بن فضّال: مات برید بن معاویة سنة مائة و خمسین.
- ↑ "له کتاب" تفسیر کنز الدقائق، ج۴، ص۳۲ به گزارش از الکافی، ج۱، ص۲۸۹، ح۴.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۴۸۱-۴۹۷.