برید بن معاویه عجلی در تاریخ اسلامی

این مدخل زیرشاخهٔ بحث برید بن معاویه عجلی است. برید بن معاویه عجلی از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: برید بن معاویه عجلی در تراجم و رجال - برید بن معاویه عجلی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد

آشنایی اجمالی

بُرَید از شخصیت‌های برجسته و فقیهان مبرز عصر خویش است و سهم بزرگی در نشر معارف و احکام دارد و از شیفتگان خاندان پیامبر(ص) است. اهل بیت(ع)و دانشمندان شیعه از وی تجلیل نموده و به نیکی یاد کرده‌اند. رجالیون او را ستوده و به عنوان فقیه نام برده‌اند، علامه حلی می‌‌گوید: وی نزد دانشمندان اهل سنت نیز دارای منزلت است.

در روایات اهل بیت(ع) از او و شماری دیگر چون: زرارة بن اعین و محمد بن مسلم، به عنوان (صدوق)، (اوتاد الارض)، (اعلام الدین)، (سابقین)، (مقرّبین)، (زینت خاندان نبوت)، (دوست داشتنی‌ترین افراد نزد اهل بیت(ع)، (امنای خدا بر حلال و حرام) و (نگهبانان دین و احیاگران ولایت) یاد شده است. گرچه روایاتی نیز در سرزنش آنان نقل شده است، لکن:

1. این روایات شاذّ و نادرست است.
2. سند درستی ندارند.
3. احتمال این که صدور آنها به دلیل حفظ جان آنان و شناخته نشدن شان به دوستی اهل بیت(ع) در زمان تقیه بوده، بسیار است. مؤید این احتمال، روایتی است که در آن، امام صادق(ع) به عبدالله بن زراره فرمود: سلام مرا به پدرت برسان و به او بگو: من برای حفظ جان و آثار و موقعیت دینی تو گاهی از تو عیب جویی می‌‌کنم. کار من مانند سوراخ نمودن سفینه برای سلامت آن از آزار دشمنان و غاصبان است.

برید به اتفاق رجالیان شیعه از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) و راست‌گو و موثق است و به تعبیر مامقانی موثق بودن او از مسلمات است.

روایات او در کتب اربعه شیعه و در المؤتلف والمختلف دار قطنی و خصائص نسائی آمده است.

او در این روایات از امام باقر(ع)، امام صادق(ع)، محمد بن مسلم، اسماعیل بن رجاء و دیگران روایت کرده است و راویانش عبارتند از: ابو ایوب خزاز، ابن اذینه، ابن بکیر، ابن رئاب، ابان بن عثمان، جمیل بن صالح، حماد بن عثمان، داوود بن ابی یزید، یحیی حلبی، صفوان، ابن ابی عمیر، یونس و دیگران.

در این روایات از او با عناوین برید بن معاویه، برید بن معاویه عجلی و برید عجلی یاد شده است.

دارقطنی می‌‌نویسد: برید از جمله راویان حدیث (خاصف النعل) است. این حدیث با اندکی تفاوت در غالب جوامع روایی شیعی و سنی آمده است، لکن آن چه که برید در سند آن قرار دارد تنها در روایات شیعه به چشم می‌‌خورد. او این حدیث را از ابوسعید خدری چنین روایت می‌‌کند: پیامبر گرامی(ص) در حالی که بند کفشش پاره بود در جمع اصحاب حاضر شد و آن را به علی(ع)داد تا تعمیر و اصلاح کند آن گاه فرمود: در میان شما کسی است که براساس تأویل قرآن می‌‌جنگد همان گونه که من براساس تنزیل آن جنگیدم. ابوبکر و عمر گفتند: آیا او ما هستیم فرمود: نه، او همان خاصف النعل (تعمیرکننده کفش) است .

هر چند فضل بن شاذان، وفات او را به سال ۱۵۰ﻫ.ق روایت کرده است و محقق شوشتری به استناد قرب زمانی فضل به عصر ائمه و نیز با توجه به روایت ابن ابی عمیر - از اصحاب امام کاظم(ع)- از برید، معتقد است که روایت فضل درست است، لکن اتفاق رجالیان شیعه در باره این که برید از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع)است چنان که ابن ابی عمیر از اصحاب امام کاظم(ع)است، نشان می‌‌دهد که ابن ابی عمیر عصر امام صادق را درک نکرده است همان طور که برید امام کاظم را ندیده است.

بنابراین روایت او از برید مرسل و با واسطه است و آن گونه که نجاشی هم تصریح می‌‌کند، برید در زمان امام صادق(ع) وفات یافته است .

منابع

1. عزیزی، رستگار، بیات، راویان مشترک ج۲