جابر بن سمرة بن جناده عامری سوائی

جابر بن سمرة بن جناده عامری سوائی
جابر بن سمرة بن جناده عامری سوائی
	تصویر قدیمی از مسجد کوفه
نام کامل	جابر بن سمرة بن عمرو بن جناده بن جندب سوائی
جنسیت	مرد
کنیه	ابوعبدالله یا ابوالخالد
از قبیله	بنی‌سواءه
پدر	سمره بن جناده
خویشاوندان	سعد بن ابی‌وقاص (دایی); ابوالسائب سالم بن جناده (نواده);
محل زندگی	کوفه
دین	اسلام
از اصحاب	پیامبر اکرم(ص)
	v; t; e;

آشنایی اجمالی

جابر بن سمرة بن عمرو بن جناده بن جندب سوائی^[۱]، مکنی به ابوعبدالله یا ابوالخالد، از قبیله بنی‌سواءه و از اصحاب رسول خدا(ص)^[۲] است. وی فرزند سمره، از صحابه پیامبر(ص) و خواهرزاده سعد بن ابی‌وقاص بوده که در فتح مدائن شرکت کرد و در کوفه اقامت گزید^[۳]. او ۱۴۶ حدیث از پیامبر(ص) روایت کرده^[۴] و از محدثانی همچون امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع)، عمر بن خطاب، مسور بن مخرمه و ابوایوب انصاری نیز روایت نموده است^[۵]. از میان شاگردان و راویان وی می‌توان به سماک بن حرب، سعد بن قیس همدانی، ابن سیرین و حصین بن عبدالرحمن اشاره کرد^[۶].

درباره شخصیت وی میان علما اختلاف است. اگرچه رجالیان اهل سنت به دلیل صحابی بودن، او را عادل و موثق شمرده‌اند^[۷]، اما در نگاه شیعه، صرف صحابی بودن برای اثبات وثاقت کافی نیست^[۸]. افزون بر این، با توجه به گرایش وی به جریان خلفا و نه امامت، و عدم وجود دلیل روشن بر وثاقتش، او از راویان مجهول شمرده می‌شود؛ چنان‌که علامه شوشتری نیز به عامی بودن او تصریح کرده است^[۹]. همچنین در روایات وی، مضامینی مانند مسح بر خفین و احکام وضو از گوشت شتر نقل شده که با فقه شیعه تعارض دارد^[۱۰].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی در کوفه درگذشته است^[۱۱]؛ برخی آن را در دوران حکومت بشر بن مروان (۷۱-۷۵ هجری قمری) یا سال‌های ۷۶، ۷۴، ۷۲ و برخی پس از سال ۷۰ دانسته‌اند^[۱۲].^[۱۳]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵

پانویس

↑ ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال طوسی، ص۳۲، ش۱۴۰؛ الإکمال فی أسماء الرجال، ص۳۴، ش۶۱؛ منهج المقال، ج۳، ص۱۴۴، ش۹۵۵؛ نقد الرجال، ج۱، ص۳۲۲، ش۸۸۰؛ مجمع الرجال، ج۲، ص۲؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۴۳، ش۱۱۱۹؛ تنقیح المقال، ج۱۴، ص۳۳، ش۳۵۵۵؛ طرائف المقال، ج۲، ص۱۳۰ ش۷۹۵۷؛ تاریخ الکوفة، ص۴۳۴، ش۳۵؛ أعیان الشیعه، ج۴، ص۳۹؛ معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۳۲۹، ش۲۰۲۰؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۹۸، ش۲۳۹۶؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۰۹، ش۱۳۳۱؛ أضبط المقال، ص۱۰۶ و ۱۰۸.
ب منابع سنی: الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۴؛ الإستیعاب، ج۱، ص۲۲۴، ش۲۹۹؛ تاریخ خلیفه، ص۲۰۹؛ طبقات خلیفه، ص۱۱۰ و ۲۲۳؛ التاریخ الکبیر، ج۲، ص۲۰۵، ش۲۲۰۴؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۹۳، ش۲۰۲۵؛ الثقات، ج۳، ص۵۲؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۸۱، ش۳۰۴؛ تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۹۹، ش۲۶؛ التعدیل و التجریح، ج۱، ص۴۵۶، ش۱۹۳؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۱۹۹، ش۱۰۶۱؛ تهذیب الکمال، ج۴، ص۴۳۷، ش۸۶۷؛ الکاشف، ج۱، ص۲۸۷، ش۷۲۹؛ تاریخ الإسلام، ج۵، ص۸۲؛ سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۱۸۶، ش۳۶؛ الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۲۲؛ أسد الغابه، ج۱، ص۲۵۴؛ الإصابه، ج۱، ص۵۴۲، ش۱۰۱۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۶۰؛ المعارف (ابن قتیبة الدینوری)، ص۳۰۵؛ تعجیل المنفعه، ص۵۳۸؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۲، ش۸۶۹؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵، ش۶۳؛ البدایة و النهایه، ج۸، ص۳۴۳؛ الأعلام، ج۲، ص۱۰۴.
↑ رجال الطوسی، ص۳۲، ش۱۴۰.
↑ الإستیعاب، ج۱، ص۲۲۴، ش۲۹۹.
↑ روی له البخاری و مسلم و غیرهما ۱۴۶ حدیثا. الأعلام، ج۲، ص۱۰۴.
↑ الخصال، ج۱، ص۸۳، ح۹؛ المعجم الأوسط، ج۲، ص۱۸۴؛ الإستذکار، ج۷، ص۳۷۳؛ المعجم الأوسط، ج۸، ص۱۳۰؛ کفایة الأثر، ص۴۹؛ مسند أحمد، ج۵، ص۴۱۶.
↑ الخصال، ج۲، ص۴۶۹، (ح ۱۴)، ص۴۷۰، (ح ۱۸) و ص۴۷۳، (ح ۲۹)؛ المحلی، ج۱، ص۲۴۲؛ الغیبه، (نعمانی)، ص۱۰۳، (ح ۳۲) و ص۱۰۷، (ح ۳۸)؛ کفایة الأثر، ص۴۹؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۰۶؛ الأمالی (صدوق)، ص۳۱۰، ح۸؛ مناقب آل أبی طالب(ع) (ابن شهرآشوب)، ج۱، ص۲۸۹.
↑ الإصابه، ج۱، ص۱۷.
↑ الرعایة فی علم الدرایه، ص۳۴۳.
↑ الظاهر عامیته، لعنوان ابن حجر و الذهبی له ساکتین عن مذهبه قاموس الرجال، ج۷، ص۲۱.
↑ الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۲۶۸، ش۱۰۳؛ المحلی، ج۱، ص۲۴۲؛ المحلی، ج۴، ص۲۴.
↑ الثقات، ج۳، ص۵۲؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۸۱، ش۳۰۴؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵، ش۶۳؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۲، ش۸۶۹؛ الکاشف، ج۱، ص۲۸۷، ش۷۲۹.
↑ الثقات، ج۳، ص۵۲؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۸۱، ش۳۰۴؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵، ش۶۳؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۲، ش۸۶۹؛ الکاشف، ج۱، ص۲۸۷، ش۷۲۹؛ تاریخ الطبری، ج۵، ص۱۲؛ الوافی بالوفیات، ج۱۰، ص۹۵.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۲۴۱-۲۵۸.

[1] ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال طوسی، ص۳۲، ش۱۴۰؛ الإکمال فی أسماء الرجال، ص۳۴، ش۶۱؛ منهج المقال، ج۳، ص۱۴۴، ش۹۵۵؛ نقد الرجال، ج۱، ص۳۲۲، ش۸۸۰؛ مجمع الرجال، ج۲، ص۲؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۴۳، ش۱۱۱۹؛ تنقیح المقال، ج۱۴، ص۳۳، ش۳۵۵۵؛ طرائف المقال، ج۲، ص۱۳۰ ش۷۹۵۷؛ تاریخ الکوفة، ص۴۳۴، ش۳۵؛ أعیان الشیعه، ج۴، ص۳۹؛ معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۳۲۹، ش۲۰۲۰؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۹۸، ش۲۳۹۶؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۰۹، ش۱۳۳۱؛ أضبط المقال، ص۱۰۶ و ۱۰۸.
ب منابع سنی: الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۴؛ الإستیعاب، ج۱، ص۲۲۴، ش۲۹۹؛ تاریخ خلیفه، ص۲۰۹؛ طبقات خلیفه، ص۱۱۰ و ۲۲۳؛ التاریخ الکبیر، ج۲، ص۲۰۵، ش۲۲۰۴؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۹۳، ش۲۰۲۵؛ الثقات، ج۳، ص۵۲؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۸۱، ش۳۰۴؛ تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۹۹، ش۲۶؛ التعدیل و التجریح، ج۱، ص۴۵۶، ش۱۹۳؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۱۹۹، ش۱۰۶۱؛ تهذیب الکمال، ج۴، ص۴۳۷، ش۸۶۷؛ الکاشف، ج۱، ص۲۸۷، ش۷۲۹؛ تاریخ الإسلام، ج۵، ص۸۲؛ سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۱۸۶، ش۳۶؛ الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۲۲؛ أسد الغابه، ج۱، ص۲۵۴؛ الإصابه، ج۱، ص۵۴۲، ش۱۰۱۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۶۰؛ المعارف (ابن قتیبة الدینوری)، ص۳۰۵؛ تعجیل المنفعه، ص۵۳۸؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۲، ش۸۶۹؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵، ش۶۳؛ البدایة و النهایه، ج۸، ص۳۴۳؛ الأعلام، ج۲، ص۱۰۴.

[2] رجال الطوسی، ص۳۲، ش۱۴۰.

[3] الإستیعاب، ج۱، ص۲۲۴، ش۲۹۹.

[4] روی له البخاری و مسلم و غیرهما ۱۴۶ حدیثا. الأعلام، ج۲، ص۱۰۴.

[5] الخصال، ج۱، ص۸۳، ح۹؛ المعجم الأوسط، ج۲، ص۱۸۴؛ الإستذکار، ج۷، ص۳۷۳؛ المعجم الأوسط، ج۸، ص۱۳۰؛ کفایة الأثر، ص۴۹؛ مسند أحمد، ج۵، ص۴۱۶.

[6] الخصال، ج۲، ص۴۶۹، (ح ۱۴)، ص۴۷۰، (ح ۱۸) و ص۴۷۳، (ح ۲۹)؛ المحلی، ج۱، ص۲۴۲؛ الغیبه، (نعمانی)، ص۱۰۳، (ح ۳۲) و ص۱۰۷، (ح ۳۸)؛ کفایة الأثر، ص۴۹؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۰۶؛ الأمالی (صدوق)، ص۳۱۰، ح۸؛ مناقب آل أبی طالب(ع) (ابن شهرآشوب)، ج۱، ص۲۸۹.

[7] الإصابه، ج۱، ص۱۷.

[8] الرعایة فی علم الدرایه، ص۳۴۳.

[9] الظاهر عامیته، لعنوان ابن حجر و الذهبی له ساکتین عن مذهبه قاموس الرجال، ج۷، ص۲۱.

[10] الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۲۶۸، ش۱۰۳؛ المحلی، ج۱، ص۲۴۲؛ المحلی، ج۴، ص۲۴.

[11] الثقات، ج۳، ص۵۲؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۸۱، ش۳۰۴؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵، ش۶۳؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۲، ش۸۶۹؛ الکاشف، ج۱، ص۲۸۷، ش۷۲۹.

[12] الثقات، ج۳، ص۵۲؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۸۱، ش۳۰۴؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵، ش۶۳؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۲، ش۸۶۹؛ الکاشف، ج۱، ص۲۸۷، ش۷۲۹؛ تاریخ الطبری، ج۵، ص۱۲؛ الوافی بالوفیات، ج۱۰، ص۹۵.

[13] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۲۴۱-۲۵۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]