خارجة بن زید انصاری در تاریخ اسلامی

آشنایی اجمالی

خارجة بن زید بن ابی‌زهیر از تیره بنی الحارث بن خزرج از انصار بود^[۱]. کنیه‌اش را «ابوزید» گفته‌اند^[۲]. نام پدرش را «بدر»^[۳] و «یزید»^[۴] نیز آورده‌اند که احتمال تصحیف وجود دارد. دختر وی حبیبه^[۵]، همسر ابوبکر بود که برای ابوبکر دختری به دنیا آورد^[۶] که او را ام کلثوم نامیدند^[۷]. بنا بر نقلی ابوبکر پس از هجرت به مدینه نزد خارجه رفت و پیش او ساکن شد^[۸]. رسول خدا(ص) در جریان مؤاخات میان خارجه و ابوبکر پیمان برادری برقرار ساخت^[۹]. وی را یکی از دوازده نقیب رسول خدا(ص) از میان بیعت‌کنندگان عقبه دوم دانسته‌اند^[۱۰]. وی در جنگ بدر و جنگ احد شرکت داشت^[۱۱] و از این رو او را بدری^[۱۲] و عقبی خوانده‌اند^[۱۳]. وی در غزوه احد به شهادت رسید^[۱۴] و در این غزوه از او به عنوان سرور بنی‌‌حارث بن خزرج بن حارثه^[۱۵] و صحابه بزرگ رسول خدا(ص) یاد شده است^[۱۶]. گفته‌اند وی از کسانی بود که در کشته شدن «امیه بن خلف جمحی، از دشمنان سرسخت پیامبر» در غزوه بدر شرکت داشت؛ از این رو، صفوان بن امیه او را در حالی که بیش از ده جراحت داشت به تلافی کشته شدن پدرش کشت و او را مثله کرد و از این کار اظهار خشنودی نمود^[۱۷]. گفته‌اند او سیزده جراحت برداشته بود^[۱۸] و او را با پسر عمویش سعد بن ربیع، یکی دیگر از شهدای احد، در یک قبر به خاک سپردند^[۱۹]. پسر وی زید بن خارجه از صحابه است که گفته شده پس از مرگ سخن گفت^[۲۰]. از خارجه نسلی باقی مانده بود اما منقرض شدند^[۲۱].^[۲۲]

جستارهای وابسته

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «خارجة بن زيد بن ابی‌زهیر خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن کلبی، نسب مَعَدّ والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ج۳۶۴.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم اهل الأثر فی عیون التاریخ والسیر، ص۱۸۵.
↑ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ج۳۶۴.
↑ ابن سید الناس، عیون الأثر، ج۱، ص۲۲۰.
↑ یا ملیکه، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۳۶۹؛ با فاخته، ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۲۵۶.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳.
↑ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱۰، ص۶۲.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۰؛ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱، ص۲۸۳؛ ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.
↑ ابن حبیب بغدادی، المُحَبَّر، ص۷۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۶۹.
↑ ابن حبیب بغدادی، المُحَبَّر، ج۱، ص۲۶۹.
↑ ابن کلبی، نسب مَعَدّ والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳؛ ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۳۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۱۱.
↑ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ج۳۶۴.
↑ ابن کلبی، نسب مَعَدّ والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۵؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۱۳۲.
↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۳۶.
↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۵۸.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳ و با اندکی تغییر، ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.
↑ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱، ص۳۹۸.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۰؛ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱، ص۴۰۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳؛ ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «خارجة بن زيد بن ابی‌زهیر خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۷۵.

[1] ابن کلبی، نسب مَعَدّ والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ج۳۶۴.

[2] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم اهل الأثر فی عیون التاریخ والسیر، ص۱۸۵.

[3] ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ج۳۶۴.

[4] ابن سید الناس، عیون الأثر، ج۱، ص۲۲۰.

[5] یا ملیکه، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۳۶۹؛ با فاخته، ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۲۵۶.

[6] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳.

[7] بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱۰، ص۶۲.

[8] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۰؛ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱، ص۲۸۳؛ ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.

[9] ابن حبیب بغدادی، المُحَبَّر، ص۷۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۶۹.

[10] ابن حبیب بغدادی، المُحَبَّر، ج۱، ص۲۶۹.

[11] ابن کلبی، نسب مَعَدّ والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳؛ ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.

[12] ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۳۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۱۱.

[13] ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ج۳۶۴.

[14] ابن کلبی، نسب مَعَدّ والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۵؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۱۳۲.

[15] واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۳۶.

[16] واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۵۸.

[17] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳ و با اندکی تغییر، ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.

[18] بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱، ص۳۹۸.

[19] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۰؛ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱، ص۴۰۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳؛ ابن اثیر، أسد الغابه، ج۲، ص۱۰۸.

[20] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳.

[21] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹۷.

[22] خانجانی، قاسم، مقاله «خارجة بن زيد بن ابی‌زهیر خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۷۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]