خالد بن اسيد بن ابی‌العيص اموى

آشنایی اجمالی

وی از تیره بنی امیة بن عبد شمس بن عبد مناف و برادر عتاب بن اسید^[۱] است^[۲]. نام مادر خالد، زینب دختر ابی‌عمرو بن امیة بن عبدشمس است^[۳]. خالد کبر و غرور بسیار داشت و رسول خدا(ص) درباره او فرمود: «اللهم زِدْهُ تِیَها»^[۴]. سمعانی^[۵] گوید: با این دعای آن حضرت کبر و سرگردانی تا امروز در خاندان خالد وجود دارد. بلاذری^[۶] گوید: رسول خدا(ص) آل خالد بن اسید را نفرین کرد که خدا پیروزی را نصیب آنان نکند و در این‌باره آمنه دختر عمر بن عبدالعزیز وقتی فرار همسر خود عبدالواحد بن سلیمان بن عبدالملک را از مقابل حمزه خارجی دید، علت فرار او را به خالد منتسب کرد و چنین گفت^[۷]:

تَرَکَ الْقِتَالَ وَ مَا بِهِ مِن عِلَّةٍ

الا الوُهُونَ وَعَرْقَهُ مِن خَالِدٍ

خالد در فتح مکه به اکراه مسلمان شد. وی در روز فتح مکه وقتی صدای اذان بلال را شنید، گفت: سپاس خدای را که پدرم مرد و امروز را ندید و این صدا را نشنید که بلال بر فراز کعبه چنین نعره می‌کشد^[۸]. خالد پس از مسلمان شدن در شهر مکه اقامت کرد. از او در شمار «مؤلفة قلوبهم» یاد شده است^[۹]. عبدان نیز به نقل از بشر بن تیم، خالد را از «مؤلفة قلوبهم» ذکر کرده، اما نام جد او را ابوالمغلس آورده، که تصحیف ابوالعیص است^[۱۰]. خالد در مکه شغل خزفروشی داشت^[۱۱]. از خالد نقل شده است که رسول خدا(ص) ایام حج (گویا حجة الوداع) وقتی به منا می‌رفت تهلیل (لا اله الا الله) می‌گفت^[۱۲]. ابن منده گوید: وی تنها به همین روایت شناخته شده است و ابن حجر^[۱۳] سند این روایت را ضعیف دانسته است.

در تاریخ مرگ او اختلاف است، ابوحسان زیادی گوید: یکی از نوادگان عتاب بن اسید، برادر خالد به نام محمد بن امیه وفات وی را قبل از فتح مکه نقل کرده است^[۱۴] که در این صورت از اساس صحابی بودن وی منتفی است؛ اما گزارش‌های دیگر از زنده بودن خالد تا دوره جنگ‌های رده در دوره ابوبکر و مفقود شدن وی در جنگ یمامه (سال ۱۲) حکایت دارند^[۱۵]. سیف بن عمر نیز در فتوح گفته است: عتاب بن اسید، برادرش خالد را به فرماندهی گروهی به جنگ اهل ردّه فرستاد^[۱۶] که بیانگر زنده بودن وی تا دوره ابوبکر است. فرزندش عبدالرحمن از او روایت دارد^[۱۷]. امیه، عبدالله و ابوعثمان از دیگر فرزندان او هستند^[۱۸]. رحبة خالد، میدانی در دمشق، به او منسوب است^[۱۹].^[۲۰]

↑ کارگزار پیامبر بر مکه پس از فتح آن.
↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷؛ ج۴، ص۱۳۷.
↑ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۱۱۴.
↑ ابن قتیبه، المعارف، ص۲۸۳.
↑ سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۱۳.
↑ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۲۹۰.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۹، ص۲۸۹.
↑ واقدی، المغازی، ج۲، ص۷۳۸؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۶۱؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۴۵۲.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۵.
↑ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۹۳.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۵؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۱۱۴.
↑ ابو نعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۵۳.
↑ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۹۳.
↑ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۱۱۴.
↑ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۹۳.
↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۳۲۲ و ص۳۲۹.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۵.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۷۴.
↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۱۳.
↑ محمدی، رمضان، مقاله «خالد بن اسيد بن ابی‌العيص اموى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۷۹.