خرشة بن حارث محاربی

آشنایی اجمالی

وی با توجه به نسبتش به قبیله محارب نسب می‌برد^[۱] که البته به سبب وجود چند تیره و قبیله به نام «بنی‌محارب»^[۲] روشن نیست وی به کدام یک منسوب است. نام پدرش را حُر نیز گفته‌اند، اما ابن حجر^[۳] حارث را درست‌تر می‌داند. در این میان، ابونعیم^[۴] وی را غیر منسوب معرفی می‌کند. شباهت نام وی با خرشة بن حر فزاری باعث شده برخی گزارش‌های این دو با هم آمیخته شود و بعضی هر دو را یک نفر بدانند^[۵]. در حالی که بر پایه قول صحیح‌تر خرشة بن حُر فزاری، از تابعین مشهوری است که در سال ۷۴ هجری درگذشت^[۶] و منابع نسب کاملش را بیان کرده‌اند^[۷] که بر این اساس، نباید یکی دانسته شوند، چنان که بخاری این دو را متفاوت دانسته و خرشه موضوع مدخل را صحابی و دیگری (خرشه فزاری) را تابعی معرفی کرده است^[۸]. ابن ابی‌حاتم^[۹] از خرشه مورد بحث با عنوان خرشه شامی نیز یاد کرده است. ابن عبدالبر^[۱۰] که خود به اشتباه وی را با خرشه فزاری یکی دانسته بر ابوحاتم خرده گرفته است و می‌گوید: ابوحاتم بین خرشه فزاری و شامی تفاوت قائل شده است. در حالی که نظر ابوحاتم صحیح بوده و خرشه شامی همان خرشة بن حارث محاربی است که موضوع این مدخل است^[۱۱].

وی تنها یک روایت از رسول خدا(ص) نقل کرده که بر اساس آن پیامبر اکرم(ص) از فتنه‌ای پس از خود خبر داده و مردم را از ورود در آن بر حذر داشته است^[۱۲]. این روایت که از ابوموسی اشعری نیز نقل شده است دستاویزی برای او و طرفدارانش شد تا در جنگ‌های دوران خلافت حضرت علی(ع) شرکت نکنند، در منابع شیعی نقد شده است^[۱۳]، افزون بر آنکه ابوکثیر محاربی، ناقل روایت پیش‌گفته از خرشه، مجهول است^[۱۴]. بغوی^[۱۵] وی را از ساکنان در مصر برشمرده است که به نظر می‌رسد علت آن خلط وی با خرشة بن حارث مرادی باشد^[۱۶].^[۱۷]

منابع

بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خرشة بن حارث محاربی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ سمعانی، الأنساب، ج۵، ص۲۰۷.
↑ ابن اثیر، اللباب في تهذيب الانساب، ج۳، ص۱۷۱.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۳.
↑ ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۹۸.
↑ ر.ک: ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۶۳؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۸.
↑ عجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۳۵؛ ابن حبان، مشاهیر علماء الامصار، ص۱۷۱.
↑ ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۶، ص۱۹۵.
↑ بخاری، التاريخ الكبير، ج۳، ص۲۱۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۴.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعديل، ج۳، ص۳۸۹.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۸.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۷.
↑ احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۰۶؛ ابویعلی موصلی، مسند، ج۲، ص۲۲۵؛ ابن ابی عاصم، الآحاد والمثاني، ج۳، ص۳۳.
↑ مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۲۵؛ امین، أعيان الشيعه، ج۶، ص۳۱۴؛ احمدی میانجی، مواقف الشيعه، ج۲، ص۳۶۳.
↑ هيثمي، مجمع الزوائد، ج۷، ص۳۰۰؛ ابن حجر، تعجيل المنفعه، ص۵۱۶.
↑ بغوى، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۶۲.
↑ ر.ک: مدخل خرشة بن حارث مرادی.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خرشة بن حارث محاربی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۳۰-۲۳۱.

[1] سمعانی، الأنساب، ج۵، ص۲۰۷.

[2] ابن اثیر، اللباب في تهذيب الانساب، ج۳، ص۱۷۱.

[3] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۳.

[4] ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۹۸.

[5] ر.ک: ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۶۳؛ ذهبي، تجريد أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۸.

[6] عجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۳۵؛ ابن حبان، مشاهیر علماء الامصار، ص۱۷۱.

[7] ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۶، ص۱۹۵.

[8] بخاری، التاريخ الكبير، ج۳، ص۲۱۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۴.

[9] ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعديل، ج۳، ص۳۸۹.

[10] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۸.

[11] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۷.

[12] احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۰۶؛ ابویعلی موصلی، مسند، ج۲، ص۲۲۵؛ ابن ابی عاصم، الآحاد والمثاني، ج۳، ص۳۳.

[13] مجلسی، بحار الانوار، ج۳۴، ص۳۲۵؛ امین، أعيان الشيعه، ج۶، ص۳۱۴؛ احمدی میانجی، مواقف الشيعه، ج۲، ص۳۶۳.

[14] هيثمي، مجمع الزوائد، ج۷، ص۳۰۰؛ ابن حجر، تعجيل المنفعه، ص۵۱۶.

[15] بغوى، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۶۲.

[16] ر.ک: مدخل خرشة بن حارث مرادی.

[17] بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خرشة بن حارث محاربی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۳۰-۲۳۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]