خطبه ۹۲ نهج البلاغه

این مدخل زیرشاخهٔ بحث نهج البلاغه است. مدخل مرتبط ندارد - پرسش مرتبط ندارد

مقدمه

یکی از شارحان معروف نهج البلاغه (مرحوم علّامه خویی) می‌نویسد: «از روایات استفاده می‌شود که سبب ایراد این خطبه آن بود که خلفای پیشین سنّت رسول‌ خدا(ص) را در تقسیم عادلانه بیت المال و رعایت مواسات بین مردم، تغییر دادند؛ عرب را بر عجم و موالی را بر بردگان و بزرگان قبیله را بر افراد عادی مقدّم داشتند. هنگامی که عثمان به حکومت رسید، این معنا تشدید شد؛ او خویشاوندان خود را از بنی امیّه بر سایر مردم برتری بخشید (مقامات و پست‌های حکومت را بین آنها تقسیم کرد و اموال عظیمی از بیت المال را در اختیار آنها گذاشت)؛ سال‌ها این رسم در میان آنان رواج داشت و بسیاری از مردم به آن خو گرفته بودند و سیره رسول خدا(ص) به فراموشی سپرده شده بود. هنگامی که بعد از کشته شدن عثمان، همگان دست بیعت را به سوی علی(ع) دراز کردند، بزرگان قبایل و افراد سرشناس از آن حضرت انتظار داشتند که به همان شیوه خلفا عمل کند در حالی که امام(ع) تنها سیره پیامبر اکرم(ص) را ملاک می‌دانست؛ ناچار با این سخنان با آنها اتمام حجّت کرد و با صراحت اعلام داشت که اگر رشته خلافت را به دست گیرد مطابق خواسته آنها عمل نخواهد کرد». در ضمن، بی‌اعتنایی خود را به خلافت و مقامات ظاهری کاملا نشان داد و در آغاز، دست رد به سینه طالبان بیعت زد تا هیچ کس تصوّر نکند، پذیرش بیعت مردم از سوی امام(ع) به خاطر علاقه او به خلافت بوده است.

منابع

1. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین ج۵